Chương 6: Người chơi bỏ game
Đặng Minh Quang nằm trên giường bệnh viện Chợ Rẫy, chân phải bó bột treo lên giá, mặt xanh như một cái chum đã bị ai đó hút hết không khí. Khi Tuấn bước vào phòng bệnh tầng ba, Quang nhận ra anh trong một giây — và trong giây đó Tuấn thấy một thứ anh chưa từng thấy trên mặt sếp Quang trong bốn năm: sự xấu hổ thật, không phải sự xấu hổ đóng.
"Tuấn," Quang nói, giọng nhỏ như người vừa học cách nói chuyện.
"Sếp," Tuấn nói. Hai người nhìn nhau một lúc rất dài trong căn phòng mùi thuốc sát trùng.
Vợ Quang — bà Loan, một người gầy với đôi tay của người đã làm việc rất nhiều và khóc rất nhiều — đứng dậy và cúi đầu. "Em cảm ơn anh đến. Em không biết phải gọi ai. Anh Quang nợ ba trăm hai mươi triệu. Bệnh viện cần ba mươi triệu viện phí trước khi làm phẫu thuật xương. Em có bốn triệu."
Tuấn đứng giữa phòng. Anh nhìn Quang — người đã ký giấy đuổi anh vào ngày sinh nhật, người đã ăn tiền shipper suốt sáu tháng — nằm đó với cái chân bó bột và cái nhìn của người vừa đến đáy.
"Tại sao sếp nghĩ tôi giúp được?" Tuấn hỏi.
"Vì cậu là người tốt," Quang nói, mắt nhìn xuống. "Tôi biết. Tôi luôn biết. Đó là lý do tôi đổ lỗi cho cậu — người tốt không chống trả."
Câu đó đánh Tuấn như một đòn không có tay. Anh đứng yên một lúc, rồi nói với bà Loan: "Tôi trả một nửa viện phí. Mười lăm triệu. Tôi trả vì bà và hai đứa nhỏ, không phải vì sếp." Anh quay sang Quang. "Sếp còn nợ tôi một sự thật. Sếp khai ra kiện hàng tám triệu hai đi đâu."
Quang nhắm mắt. Rất lâu. "Kiện hàng không mất. Tôi lấy. Tôi đánh dấu đơn là 'mất hàng' để lấy tiền bồi thường công ty — sáu triệu — và bán lại máy lọc không khí qua chợ trời hai triệu rưỡi. Cậu không mất gì. Tôi là người mất."
"Tôi biết tôi không mất," Tuấn nói khẽ. "Tôi muốn sếp nói ra."
Quang khóc. Không phải khóc lớn — khóc của một người bốn mươi lăm đã quên cách khóc, tiếng nấc nhỏ và gãy, như một cái xe hỏng cố nổ.
Tuấn trả mười lăm triệu ở quầy thu ngân bệnh viện bằng tiền Giao Tâm. Đó là một nửa tiền anh có. Khi ký giấy thu ngân, cái bảng xanh hiện ra lần đầu sau mười ngày im lặng.
[Hệ thống ghi nhận: người chơi đã cứu một phần. Điều kiện (1) tiến triển. Cửa hàng mở lại một phần.]
"Tao không cần cửa hàng," Tuấn nghĩ. "Tao cần hiểu tại sao mày đòi tao làm chuyện này."
[Hệ thống trả lời: công đức hoàn thành khi người làm tốt không chọn người xứng đáng. Người chơi có thể đổi ý bất cứ lúc nào.]
"Đổi ý thành cái gì?"
[Hoàn thành nhiệm vụ cuối. Cứu Quang hết mức — không chỉ viện phí, mà khỏi chủ nợ, khỏi 'tai nạn lần hai'. Và khiến ổng hiểu vì sao được cứu.]
"Hiểu vì sao được cứu?"
[Điều kiện (2). Người được cứu phải hiểu rằng người chơi cứu ổng vì công đức — không vì quan hệ, không vì lợi ích. Đó là điều khó nhất của chu kỳ: một người phải thấy lòng tốt của người khác đủ lớn để tự nhìn lại mình.]
Tuấn đứng giữa hành lang bệnh viện lúc một giờ sáng. Quanh anh: tiếng xe cấp cứu xa xa, mùi thuốc, một bà cụ ngủ gục trên ghế chờ con. Và anh nghĩ — lần đầu tiên thật sự nghĩ — về câu chuyện mình đang ở trong.
Hệ thống không chọn Tuấn vì Tuấn cần tiền. Hệ thống chọn Tuấn vì Tuấn đã làm ngàn lẻ bốn chục hai việc tốt khi không ai đếm. Bây giờ hệ thống đòi một việc tốt mà việc đó không phải để đổi điểm — mà để kiểm tra xem anh có làm tốt khi việc tốt đau không.
"Tao ghét mày," Tuấn nói với cái bảng xanh.
[Hệ thống biết. Người chơi vẫn ở đây.]
Ba ngày sau, mẹ Tuấn gọi điện.
Mẹ anh không biết hệ thống. Mẹ anh không biết Quang nằm bệnh viện. Mẹ anh chỉ gọi vì "hôm nay mẹ đi chợ thấy con chim én đậu trên dây điện và nhớ con". Tuấn kể cho mẹ — nhẹ nhàng, không kể hệ thống, chỉ kể "con có một người cũ đang khốn đốn và con phân vân có nên giúp".
Mẹ anh im một lúc. Rồi bà nói câu mà Tuấn sẽ nhớ rất lâu:
"Con à, làm tốt không phải vì người kia xứng đáng. Làm tốt vì mình là người làm. Mẹ dạy con câu đó từ hồi con bé, nhưng mẹ biết con quên. Bây giờ con nghe lại."
"Mẹ..."
"Mẹ không biết chuyện. Mẹ chỉ biết con mẹ là người tốt. Người tốt làm việc tốt thì người tốt không mất gì. Người ác được giúp thì người ác có cơ hội đổi. Đổi hay không là việc của họ. Việc của con là cửa con chọn mở hay đóng."
Tuấn gác máy. Sếp ngồi cạnh chân anh như một cố vấn nhỏ.
"Mẹ tao thông minh hơn hệ thống," Tuấn nói.
[Hệ thống ghi nhận: mẹ người chơi đúng. Đó là nguồn của ngàn lẻ bốn chục hai việc tốt.]
Tuấn đứng dậy và bắt đầu làm kế hoạch. Cứu Quang khỏi chủ nợ không thể bằng tiền — ba trăm hai mươi triệu không có trong ví MoMo của một shipper tự do. Nó phải bằng cách khác: chứng cứ, luật, và một chút lái xe.
Anh gọi Lực. "Mày biết 'anh em Thắng' là ai không?"
"Tao nghe họ hoạt động ở quận 12 và Bình Thạnh. Cho vay ngầm, có bắt cóc giả, có 'dàn cảnh tai nạn'. Tao biết một người từng nợ họ: người đó trả được vì chứng minh khoản nợ có lãi vượt pháp luật — kiện ngược."
"Kiện ngược," Tuấn lặp lại. "Quang cần một luật sư."
"Luật sư lấy tiền."
"Giao Tâm có tiền. Và tao có điểm." Tuấn mở cửa hàng — bây giờ đã mở lại một phần — và thấy một kỹ năng mới trong CD4: "Kiến thức pháp lý cơ bản về nợ và cho vay" (300 điểm). Anh có hai trăm tám mươi điểm. Anh thiếu hai mươi.
[Hệ thống gợi ý nhiệm vụ nhanh để bù điểm.]
"Đưa tao một nhiệm vụ nhỏ," Tuấn nói.
[NHIỆM VỤ CD4 — "Giúp bà cụ hàng xóm của vợ Quang ở Củ Chi chuyển một bịch thuốc cho mẹ bà đang sống một mình. +25 điểm."]
"Vợ Quang ở Củ Chi?"
[Bà Loan đưa hai con về nhà mẹ ở Củ Chi. Mẹ bà Loan bảy mươi tám tuổi cần thuốc huyết áp mà bà Loan không đi lại được.]
Tuấn đạp xe Đen ba mươi cây số đến Củ Chi chiều hôm đó. Bà cụ ở nhà sàn nhỏ cuối con đường đất. Bà Loan mở cửa khi Tuấn gõ, mặt ngạc nhiên: "Anh Tuấn? Sao anh biết em ở đây?"
"Em... nghe nói," Tuấn nói, và đưa bịch thuốc mua ở nhà thuốc Gò Vấp. "Em đem thuốc cho mẹ bà."
Bà Loan cầm bịch thuốc với hai tay, cúi đầu, không nói. Tuấn không đợi lời cảm ơn — anh đạp xe về Gò Vấp trước khi trời tối.
[+25 điểm. Người chơi đủ 305 điểm.]
Anh đổi kỹ năng pháp lý và ngồi đọc suốt đêm — kiến thức chảy vào đầu anh như một danh sách hàng đã được xếp sẵn: lãi suất tối đa hợp pháp, quy định về cho vay nặng lãi, thủ tục tố cáo, quyền của người nợ khi bị đòi nợ bằng bạo lực. Lúc bốn giờ sáng anh hiểu một điều: "anh em Thắng" đang cho vay với lãi vượt gấp nhiều lần luật cho phép, và "dàn cảnh tai nạn" là hành vi phạm pháp mà một đơn tố cáo đúng chỗ sẽ biến họ từ người đòi nợ thành người bị đòi.
"Quang không cần ba trăm triệu," Tuấn nói với bức tường. "Quang cần một tờ đơn tố cáo và một luật sư biết làm."
Giao Tâm có bốn mươi triệu trong sổ — tiền của một tháng rưỡi giao hàng. Tuấn dùng tám triệu thuê một luật sư trẻ tên Khang làm ở một văn phòng nhỏ quận Phú Nhuận, người nghe câu chuyện và gật đầu: "Nợ này có thể cắt còn một phần ba nếu đi đúng đường. Và đường đúng bắt đầu bằng tờ tố cáo lãi suất."
"Anh làm được?" Tuấn hỏi.
"Anh làm được. Nhưng anh Tuấn à — người nợ phải muốn đi đường đúng. Người nợ phải ký ủy quyền và phải khai thật. Ông Quang có sẵn sàng khai thật không?"
Tuấn không biết. Anh đạp xe đến bệnh viện lần hai, lúc mười giờ đêm, và đứng trước giường Quang.
"Sếp," anh nói. "Tôi có một luật sư. Nợ của sếp có thể cắt còn một phần ba nếu sếp đi đường đúng. Đường đúng là tố cáo nhóm cho vay nặng lãi và khai toàn bộ sự thật — cả chuyện sếp tham ô. Sếp khai, sếp trả giá theo luật, và sếp còn lại một cuộc đời. Sếp không khai, sếp chạy, và 'anh em Thắng' tìm sếp lần hai — lần hai không phải xe đạp đụng xe máy."
Quang nhìn Tuấn. "Tại sao cậu làm vậy?"
Đây là câu hỏi điều kiện (2). Tuấn biết nó đến. Anh đã nghĩ câu trả lời trên đường đi, và câu trả lời không phải "vì tôi tốt" — câu đó quá dễ và quá vô nghĩa.
"Vì tôi chọn là người làm việc này," Tuấn nói. "Sếp hại tôi. Tôi cứu sếp không vì sếp xứng đáng — sếp không xứng. Tôi cứu vì nếu tôi chỉ làm tốt với người tôi thích, thì cái tốt của tôi nhỏ bằng cái ghế nhựa. Tôi không muốn nhỏ."
Quang nhìn anh rất lâu. Rồi ông nói câu mà Tuấn không đoán được: "Tôi muốn ký. Và tôi muốn khai thêm một thứ cậu chưa biết."
"Thứ gì?"
"Chứng cứ cậu gửi công ty — sổ hai bản — chỉ là tiền trừ lương. Còn một khoản khác. Tôi lấy tiền bồi thường bảo hiểm của đơn hỏng, hai trăm triệu trong một năm. Tôi đã định gán lỗi một phần cho Thu Hằng khi điều tra đến." Quang nhắm mắt. "Cậu cứu tôi đúng lúc, Tuấn. Nếu cậu trễ thêm một tuần, tôi sẽ hại thêm một người nữa."
Tuấn đứng trong phòng bệnh viện và cảm thấy điều kiện (2) chuyển động — không hoàn thành, nhưng bắt đầu. Quang đang hiểu. Quang đang nhìn lại mình qua lòng tốt của người ổng hại.
[Người chơi đang đi đúng đường. Điều kiện (2) đang tiến triển. Còn một nguy hiểm trước mặt: 'anh em Thắng' không thích đơn tố cáo.]
"Tao biết," Tuấn nghĩ. "Tao đang đếm đến đó."
Mở mục lục để tải danh sách chương.