Chương 8: Chuyến Đi Đầu Đời
Sáng thứ hai, ông Hải đứng trong bếp như mọi sáng trong hai mươi năm — nồi nước dùng đã ninh từ hai giờ, váng đã hớt, hành gừng đã nướng đen mép — khi Hà xuống gác với một phong bì trong tay. Cô không mặc blouse. Cô mặc áo thường, và trên vai là cái ba lô cũ.
"Bố," cô nói, đặt phong bì lên quầy. "Đọc đi."
Ông Hải mở phong bì. Trong đó là hai tấm vé máy bay: Sài Gòn — Hải Phòng, khởi hành sáng thứ sáu tuần sau. Và một tờ giấy gấp viết tay: "Bố ơi, con đưa bố đi xem biển. Quán nghỉ một tuần. Cô Tám trông. Đây là chuyến đi đầu đời của bố."
Ông Hải đọc tờ giấy. Rồi đọc lại. Tay ông chạm vào hai tấm vé như chạm vào một cái gì ông chưa từng được phép có — vì suốt hai mươi năm, những thứ ông không được có nhiều đến mức ông không còn nhớ mình từng muốn chúng.
"Con mua vé khi nào?" ông hỏi.
"Tuần trước. Con đã xin nghỉ phép một tuần — viện cho con nghỉ vì con vừa quay lại, cần 'ổn định nhịp'. Bố nấu ba nồi nước dùng đông lạnh cho cô Tám múc, con ghi công thức ra cho bà ấy."
"Con—" ông Hải bắt đầu, rồi dừng lại vì ông không biết nói gì tiếp. Ông nhìn con gái mình — đứa trẻ mười tuổi đã ngồi trên gác học bài trong khi ông đổ bảy nồi nước dùng — giờ đứng trước mặt ông với hai tấm vé và một kế hoạch đã được sắp xếp cẩn thận như một ca mổ.
"Bố nấu nước dùng cho con suốt hai mươi năm," Hà nói khẽ. "Nồi này con nấu cho bố. Không được từ chối."
Ông Hải đặt hai tấm vé xuống, đi ra cửa quán, đứng nhìn chợ An Bình đang sáng lên một lúc. Rồi ông quay lại và nói một câu mà giọng ông không giữ được bình thường:
"Mẹ con chưa bao giờ thấy biển."
"Con biết," Hà đáp. "Cô Tám kể cho con. Bố đưa con đi thay mẹ. Con đưa bố đi thay mẹ."
Thứ sáu, quán Phở Hải treo tấm bảng viết tay lần thứ hai trong đời: "Nghỉ bán một tuần. Ông chủ đi xem biển." Khách quen đứng đọc bảng, cười và gật — người chợ An Bình hiểu rằng một người nấu phở hai mươi năm được đi xem biển lần đầu là chuyện đáng cả một tuần đóng cửa.
Trên máy bay, ông Hải ngồi cạnh cửa kính. Ông năm mươi tám tuổi và đây là lần đầu tiên trong đời ông bay — cái cảm giác máy bay nhấc khỏi đường băng làm ông nắm chặt tay ghế một giây, rồi thả ra khi nhìn thấy nhà cửa nhỏ dần xuống như đồ chơi. Hà ngồi cạnh, để tay lên tay bố.
"Đẹp không bố?"
"Đẹp," ông nói. "Bố chưa bao giờ thấy đất trông như một cái bản đồ."
Tối đầu tiên ở phố biển, hai cha con ăn tối trong một quán nhỏ ven đường — mực nướng, rau muống xào, cơm trắng. Ông Hải gắp một miếng mực và nhai chậm, như người nếm một nước dùng lạ.
"Khác phở nhà mình," ông nói.
"Khác," Hà cười. "Nhưng có mặn."
"Mặn của biển," ông Hải nói, như người mới phát hiện ra một gia vị mới của đời. "Bố năm mươi tám mới biết nước biển mặn thật."
Buổi đêm ấy ông Hải ngủ không ngay được — không phải vì giường lạ, mà vì tiếng sóng. Ông nằm nghe tiếng nước đẩy vào và rút ra, đều như nhịp một cái gì rất lớn đang thở, và ông nghĩ về nồi nước dùng của mình: cũng sôi rù rù, cũng đẩy bọt lên và rút xuống. Người nấu phở hai mươi năm nhận ra biển bằng tai trước khi nhận bằng mắt.
Ba ngày ở biển. Ngày đầu, họ đi dọc bờ cát sớm sáng khi nước còn mát — ông Hải đi dép lê trên cát với vẻ ngượng ngùng của người chưa từng đi không dép, và khi sóng đầu tiên chạm chân ông, ông đứng lại rất lâu, mắt nhìn ra xa. Hà đứng cạnh bố, không nói gì. Nước chạy qua chân họ và rút ra — người ta nói biển rộng, mà điều biển làm cho người đứng trước nó là nó không đòi hỏi gì cả.
"Mẹ con chưa thấy này," ông Hải nói khẽ. "Bà ấy muốn thấy."
"Mẹ đang thấy," Hà đáp. "Qua mắt bố."
Ông Hải không đáp. Ông đứng đó, chân trong nước mát, và trong đầu ông là một câu hứa cũ mà hai mươi năm nay ông chưa từng kể cho ai: ngày bà Phượng vừa chữa xong một đợt, ông đã hứa "khi nào khỏe hẳn, tôi đưa bà đi xem biển". Bà không khỏe hẳn được. Lời hứa ấy đã nằm trong ông hai mươi năm như hột xương trong nồi nước dùng — không tan, chỉ ngọt dần.
Ngày thứ hai, họ đi thuyền ra vịnh. Ông Hải ngồi mũi thuyền, tay đặt trên mặt nước chạy qua, và ông kể cho Hà nghe chuyện ông chưa kể — về ngày ông và bà Phượng cưới nhau với một nồi lẩu nhỏ và bốn người bạn, về đêm ông đưa bà đi xe đạp qua chợ đã đóng để đếm tiền lẻ đủ mua sách cho Hà mới sinh, về cách bà ghi vào sổ mỗi nồi phở "như người ta ghi nhật ký cho đời mình".
"Bố giữ cuốn sổ vì nó là bà," ông nói. "Không phải vì công thức. Công thức bố thuộc từ lâu. Bố giữ vì chữ của bà còn đó."
Sáng ngày cuối, ông Hải dậy sớm một mình và đi ra bãi cát trước khi Hà thức. Ông đứng một mình trước biển lúc năm giờ rưỡi — giờ mà ở chợ An Bình ông đang hớt váng nồi nước dùng — và ông lấy từ túi áo ra tấm ảnh nhỏ của bà Phượng ông mang theo suốt chuyến đi. Ông giữ tấm ảnh ra phía biển một lúc, như cho người trong ảnh được nhìn nước.
"Bà thấy không," ông nói khẽ, chỉ với gió. "Tôi đưa con đi. Bà đi cùng."
Khi Hà chạy ra tìm bố, cô thấy ông đứng đó với tấm ảnh trong tay. Cô không nói gì — chỉ đứng cạnh. Biển trước mặt họ rộng và xám nhạt của sáng sớm, và hai cha con đứng cùng nhau trong một im lặng không còn trống.
Ngày thứ ba, trước khi về, họ ngồi trên bãi cát chiều. Ông Hải viết vào cuốn sổ tay của vợ — lần đầu tiên trong hai mươi năm ông viết vào sổ của bà — một dòng chữ lệch nhỏ của người ít khi cầm bút:
"Phượng ơi, tôi đưa con đi xem biển. Con giống bà: nấu đến khi ngon."
Hà nhìn dòng chữ của bố viết dưới dòng chữ của mẹ — hai chữ viết cách nhau hai mươi mấy năm trên cùng một trang giấy — và cô hiểu rằng cuốn sổ này không phải công thức phở. Nó là lá thư một gia đình viết cho nhau qua thời gian.
Một tuần sau, quán Phở Hải mở cửa lại. Tấm bảng được gỡ xuống. Cô Tám trả lại quán với ba nồi nước dùng đông lạnh đã dùng hết và một rổ rau đã bán cạn, cùng một câu: "Chợ buồn một tuần vì thiếu mùi nước dùng." Khách quen quay lại như người quay lại một cái đồng hồ vừa được lên dây.
Trên vách sau quầy, cạnh tấm ảnh đen trắng của bà Phượng, giờ có thêm một tấm ảnh mới: ông Hải đứng trên bãi cát, mắt nhắm lại vì nắng, tay đặt trên mặt nước — và bên cạnh ông là cô con gái ba mươi tuổi đang cười thật.
Ở góc bàn sát quầy — chỗ ngồi của Hà suốt hai mươi năm — giờ có một tấm bảng nhỏ: "Chỗ của bác sĩ Hà." Khách quen biết bàn ấy để trống mỗi chiều thứ tư và chủ nhật, khi cô từ viện về và ngồi xuống với một bát phở được xúc theo đúng công thức trong cuốn sổ tay của một người đã viết: "Nấu đến khi nào ngon cho chồng ăn."
Và mỗi sáng bốn giờ, trong bếp của quán phở nhỏ ở góc chợ An Bình, ông Hải vẫn nổi lò, ninh xương, lau tấm ảnh của vợ — và giờ thêm tấm ảnh của con đứng trên biển. Nước dùng sôi rù rù đúng nhịp, như một trái tim đã được khâu lại và đang đập đều.
Ngoài kia, chợ An Bình bắt đầu gọi nhau dậy. Và trong một căn phòng trên gác, cô bác sĩ ba mươi tuổi ngủ trong giấc ngủ bình an của người đã học được: nồi hỏng thì đổ nước dùng nấu lại. Nghề không đổ.
HẾT.
Mở mục lục để tải danh sách chương.