Chương 6: Hội Đồng Không Chấm Bằng Cảm Xúc

Kết quả cuối cùng không giống dòng tít mà mạng xã hội mong đợi. Không có câu nào kiểu “Quân Couture ăn cắp toàn bộ bộ sưu tập”. Hội đồng và hai bên đi tới thỏa thuận sau khi bản đối chiếu của chuyên gia hoàn tất, và văn bản cuối cùng đọc lên khô như một biên bản nghiệm thu.

Ba look được xác định có cấu trúc rập và lịch sử phát triển độc lập của Nguyễn Phương Anh, có trước thời điểm file đi vào hệ thống Quân Couture. Một look được ghi là đồng phát triển, vì phần cấu trúc mới của Phương Anh đã kết hợp với kỹ thuật và quá trình thử đồ của đội Quân. Hai look còn lại không nằm trong yêu cầu sửa quyền tác giả, bởi không đủ tách bạch khỏi phần nghiên cứu và kỹ thuật có nguồn chung. Riêng phần ý tưởng được ghi: nghiên cứu về sông nước và phù sa khởi nguồn từ studio Quân Couture và được Nguyễn Phương Anh tiếp tục phát triển độc lập.

Phương Anh đọc câu ấy rất lâu. Nó không đẹp. Nhưng nó đúng hơn bất cứ câu nào cô từng tự viết trong cơn giận.

Dòng ghi công thương mại được sửa thành: “Thiết kế gốc: Nguyễn Phương Anh; phát triển và sản xuất cho Paris: đội ngũ Quân Couture.” Dòng này chỉ áp dụng cho ba look có căn cứ rõ, không phải cả bộ. Quân Couture phải sửa website, tài liệu gửi người mua và hồ sơ lưu trữ. Việc nhận đặt trước những look đó được tiếp tục sau khi hai bên ký điều khoản cấp phép và thanh toán. Phương Anh nhận phí cấp phép cùng một khoản dàn xếp. Không phải “bồi thường khổng lồ” như vài trang tin đồn đoán, chỉ đủ để trả luật sư, trả nợ studio và tài trợ cho bộ sưu tập mới nếu cô tiêu thật cẩn thận.

Người cựu thực tập sinh đã chuyển thư mục bị Quân Couture chấm dứt hợp tác. Nghe tin, Phương Anh không thấy vui. Cô gọi cho luật sư: “Tôi có cần theo đuổi người đó không?”

“Nếu cô muốn đòi bồi thường riêng thì có thể xem xét.”

“Còn nếu không?”

“Thỏa thuận hiện tại đã xử lý phần khai thác thương mại chính.”

Phương Anh chọn không mở thêm một mặt trận nữa. Không phải vì tha thứ, mà vì cô cần quay lại làm việc.

Sau khi ký, Quân gửi một email cá nhân. Dòng đầu tiên viết: “Tôi đã nghĩ việc mình chịu trách nhiệm cho show đồng nghĩa với việc mình có quyền ký tên rộng hơn. Tôi sai ở chỗ đó.” Không có chữ xin lỗi nào ở đầu thư. Phải tới dòng cuối mới có: “Tôi xin lỗi vì đã không hỏi nguồn file khi đáng lẽ phải hỏi.”

Phương Anh không trả lời ngay. Một phần trong cô muốn gõ hai chữ “quá muộn”. Một phần khác lại nhớ người đàn ông từng ngồi chỉnh từng trang hồ sơ cho mình tới tận khuya. Cuối cùng cô chỉ đáp: “Tôi đã nhận.” Không hơn.

Khải Minh gọi từ Singapore, giọng lẫn trong tiếng ồn sân bay. “Thấy sao?”

“Mệt.”

“Không thấy thắng à?”

“Nếu thắng nghĩa là tên tác giả được sửa, thì có.”

“Còn nếu thắng nghĩa là bên kia hoàn toàn xấu xa?”

“Thì không.”

“Tốt.”

Phương Anh bật cười. “Anh cũng nói chữ đó.”

Anh kể kỹ hơn về chương trình ở Paris tháng Ba. Đó không phải suất diễn trong lịch chính danh giá, mà là một chương trình cho nhà thiết kế mới nổi, gồm các buổi hẹn xem hàng tại showroom và một sàn diễn chung cho nhiều thương hiệu. Phí tham gia vẫn cao. Rồi còn vé máy bay, may mẫu, vận chuyển, người mẫu, truyền thông. Không ai “mời cô sang Paris” miễn phí chỉ vì câu chuyện của cô truyền cảm hứng. Khải Minh đưa cô đầu mối của ban tổ chức và một người mua nhỏ. “Phần còn lại cô tự chào hàng.”

“Em thích vậy hơn.”

Phương Anh nộp hồ sơ với một bộ sưu tập mới. Cô không dùng lại nguyên vẹn “Mùa Nước Nổi”, vì muốn chứng minh mình không sống nhờ vụ tranh chấp. Bộ mới bắt đầu từ hình ảnh cửa sông và vùng nước lợ, nhưng lần này cô cẩn thận hơn hẳn với nguồn tư liệu và tham chiếu. Mỗi đóng góp của nghệ nhân đều có thỏa thuận bằng giấy. Mỗi kỹ thuật học được từ người khác đều được ghi nguồn trong sổ nội bộ.

Bảo Ngọc ngồi lật cuốn sổ, trêu: “Chị biến quá trình sáng tạo thành hồ sơ kiểm toán rồi đấy.”

“Một chút.”

“Sợ bị cướp nữa à?”

Phương Anh nghĩ một lúc. “Không chỉ thế. Chị sợ mình quên mất người khác đã góp gì.”

Đó là bài học cô không hề mong học từ vụ này, nhưng lại rất cần.

Trước khi nộp hồ sơ Paris, cô còn phải giải quyết một chuyện rất đời thường: ngân sách. Khoản dàn xếp không phải tiền trên trời rơi xuống. Luật sư lấy phí. Thu Hạ cần được thanh toán cho những mẫu mới. Giá vải đã tăng. Bảo Ngọc không thể tiếp tục chụp miễn phí chỉ vì là bạn. Phương Anh mở bảng chi phí và lần đầu tiên đưa dòng “cộng sự sáng tạo” lên trên dòng truyền thông.

“Chị vừa hóa thân thành kế toán à?” Ngọc hỏi.

“Nếu không trả nổi tiền cho em thì chị không nên đi Paris.”

Ngọc nhìn cô một lúc lâu rồi nói: “Câu này đáng đóng khung hơn cả cuốn catalog.”

Phương Anh chẳng đóng khung gì cả. Cô cắt hai look khỏi kế hoạch để ngân sách còn dư cho vận chuyển và sửa mẫu.

Ba tuần sau, ban tổ chức Paris trả lời. Họ nhận cô vào showroom và một phân đoạn trên sàn diễn chung. Không phải suất diễn cuối được chú ý nhất. Không có danh xưng “ngôi sao couture tiếp theo của Việt Nam”. Chỉ là một cơ hội nhỏ. Phương Anh in email ra, dán lên tường ngay cạnh tờ rập có vết kim. Không phải như một bằng chứng, mà như một hạn chót.

Trước khi khép hồ sơ, cô nhờ luật sư lưu cả bảng đối chiếu nguồn gốc cuối cùng lẫn bản thỏa thuận ghi công.

“Để kiện lần sau à?”

“Hy vọng là không,” cô đáp. “Để sau này chính tôi khỏi kể sai vụ này.”

Rồi cô ngồi lại với Thu Hạ và Bảo Ngọc, nói ra một điều mình từng né tránh: “Từ dự án sau, ai làm phần nào thì mình thống nhất ngay từ đầu.”

Thu Hạ cười khẩy. “Tới giờ mới học à?”

“Vâng.”

“Vậy từ nay tiền sửa mẫu gấp thì đừng gọi là ‘chị giúp em chút’ nữa nhé.”

Mặt Phương Anh đỏ lên. Trước đây cô từng dựa vào tình thân để kéo dài hạn chót và trả phí thấp hơn mức công bằng. Không ác ý, nhưng vẫn là dùng một mối quan hệ mơ hồ thay cho một thỏa thuận rõ ràng. Ngay chiều hôm đó, cô sửa lại bảng giá và lịch thanh toán. Nếu đòi cả ngành phải tôn trọng quyền tác giả, thì studio của cô cũng phải tôn trọng công sức lao động.

Cô nhìn quanh căn studio nhỏ, những người đang chờ tiền công, một lịch làm việc mới chưa có gì chắc chắn. Vụ tranh chấp đã trả lại tên cho cô, nhưng không giúp cô tránh khỏi những quyết định kinh doanh bình thường của ngày mai.

Bây giờ, cô phải thiết kế lại.