Chương 7: Ba nguồn không cùng kể một câu chuyện
Ba tuần trước hội nghị, bộ hồ sơ của Đại Nam đến trong những tệp PDF gọn gàng. Hai lô đang được hỏi đều có phiếu nhập yến thô, phiếu sơ chế, kiểm tra thành phẩm và lệnh xuất kho. Khánh xem lần lượt; từ trang này sang trang khác, giấy tờ khớp nhau đến mức không thấy chỗ nào dành cho DN-17.
Phương giữ lại một cặp phiếu của lô DN2408-17.
“Anh xem hai chỗ này.”
Phiếu sơ chế ghi hoàn tất lúc 14:10. Phiếu cân đầu vào kho chính ghi hàng quay về Đại Nam lúc 16:35 cùng ngày. Khánh nhìn khoảng cách giữa hai giờ, rồi dừng ở dòng địa chỉ. Nơi sơ chế được ghi là một xưởng nội bộ Đại Nam.
“Giờ đi đường vẫn có thể hợp lý nếu cơ sở gần,” Phương nói. “Điều cần hỏi là hàng được làm ở đâu.”
Lợi từng nhớ lô ấy được chuyển ra ngoài. Khánh đặt bản ghi lời kể cạnh cặp phiếu. Một bên là ký ức của người làm kho, một bên là hồ sơ cuối cùng của doanh nghiệp. Anh không thể chọn tin bên nào chỉ vì mình biết người kể hoặc vì trang giấy có đủ chữ ký.
Hạnh đề nghị xem nhật ký thao tác và thay đổi trong hệ thống chất lượng. Đại Nam từ chối cung cấp vì có thông tin nội bộ. Sau trao đổi, họ chấp nhận cho một người đánh giá độc lập do hai bên thống nhất xem tại chỗ, với điều kiện Hoàn Cầu ký thỏa thuận bảo mật.
Cát Tường đồng ý. Người đi xem không thuộc nhóm của Khánh. Anh phải chờ báo cáo, không được đứng cạnh để chỉ sẵn nơi mình muốn người ấy tìm.
Khi báo cáo về, nó chỉ nêu những phát hiện được phép chia sẻ. Một số bản ghi được nhập hồi tố sau ngày sản xuất; người nhập khác người trực tiếp thực hiện công việc. Hai lô có thay đổi trường “cơ sở sơ chế” sau khi lô đã đóng hồ sơ.
Khánh đọc đến cuối. Không có tên người yêu cầu sửa.
Phương đặt báo cáo bên kết quả kiểm nghiệm và lời Lợi. Chúng chưa trả lời cùng một câu hỏi, nhưng đã bắt đầu soi vào cùng một đoạn đường: nơi một số lô được sơ chế và cách địa điểm ấy xuất hiện trong hồ sơ cuối.
“Có thể công bố chưa?” Khánh hỏi.
Hạnh nhìn ba tập giấy trên bàn.
“Nếu nói, phải nói đúng điểm không khớp, đúng phần được phép chia sẻ và việc báo thông tin theo nghĩa vụ. Chưa có chứng cứ để nói Hùng chỉ đạo làm giả.”
Khánh khép báo cáo lại. Anh đã không hỏi đến tên Hùng, nhưng biết vì sao Hạnh cần nhắc. Mỗi lần có thêm một trang mới, anh vẫn muốn biết nó đưa mình đến gần người ấy thêm bao nhiêu.
Trong khi Hoàn Cầu tiếp tục đối chiếu, cơ quan quản lý an toàn thực phẩm địa phương nhận một hồ sơ từ nguồn khác: khách hàng khiếu nại sản phẩm Đại Nam có mùi lạ. Hoàn Cầu không khởi đầu vụ việc đó. Vì có dữ liệu liên quan, bộ phận pháp chế của Cát Tường gửi kết quả kiểm nghiệm những lô cụ thể theo quy trình.
Cơ quan tiến hành lấy mẫu độc lập tại một số điểm bán. Khánh không tham gia. Anh nhận thông tin về công việc đang diễn ra, còn việc chọn mẫu và lấy mẫu thuộc về những người thực hiện đợt kiểm tra ấy.
Một tuần sau, Đại Nam thông báo tự nguyện tạm dừng phân phối, giữ lại hai lô để xác minh chất lượng. Thông báo không thừa nhận sản phẩm giả. Trên mạng, ranh giới ấy nhanh chóng biến mất: có tài khoản viết hàng Đại Nam “chứa độc gấp hàng trăm lần”, rồi những người khác chép lại như một kết luận đã có.
Khánh tìm trong các báo cáo mình được xem, không có câu nào như thế. Cát Tường yêu cầu đội truyền thông không dùng các con số chưa được cơ quan công bố. Anh đóng bài đăng, nhưng đến cuối ngày vẫn còn người gửi nó cho anh, kèm lời chúc mừng.
Hùng xuất hiện trong một buổi phát trực tiếp. Ông nói Hoàn Cầu cấu kết với cựu nhân viên bị sa thải để hạ thương hiệu nội địa ngay trước hội nghị ngành. Trên màn hình, ảnh biên bản chấm dứt hợp đồng của Khánh được đưa ra cùng lời nhắc đến vi phạm bảo mật.
Khánh nhận hàng trăm tin nhắn. Câu hỏi cũ trở lại: anh có thật sự ăn cắp mã nguồn không? Có người không hỏi, chỉ yêu cầu anh chứng minh mình trong sạch.
Anh mở máy tính, nhìn kho mã mình đã viết mới trong những đêm ở Đầm Môn. Chỉ cần công khai, ít nhất anh có thể cho người ta thấy mình đã làm việc. Nhưng họ sẽ biết gì từ những trang mã không có bối cảnh, và anh sẽ phải đưa theo bao nhiêu thứ khác để giải thích chúng?
Khánh không đăng kho mã hay hợp đồng lên mạng. Hạnh phát thông cáo ngắn: tranh chấp sở hữu trí tuệ được xử lý riêng; anh đã cam kết không sử dụng tài sản nội bộ Đại Nam trong dự án thử nghiệm.
Hùng tiếp tục yêu cầu nếu không có gì khuất tất thì hãy công khai toàn bộ mã nguồn. Khánh để điện thoại úp xuống. Những tệp của anh không thể giải thích được hàng của DN2408-17 đã sơ chế ở đâu. Anh quay về cặp phiếu mà Phương đang đối chiếu.
Cùng thời gian ấy, việc xác minh chai dung dịch tiến thêm. Dấu hiệu can thiệp đã được báo đến cơ quan liên quan, cùng bằng chứng về lô vật tư không xác định đi vào khu sơ chế thực phẩm. Qua yêu cầu dữ liệu chính thức, số gọi cho tài xế được xác định thuộc một SIM doanh nghiệp do công ty dịch vụ kho vận sử dụng. Công ty này có hợp đồng phụ với DN-17.
Lần này, khoảng trống ở số điện thoại đã có thêm thông tin. Vẫn chưa có đường nối đến Hùng.
Một nhân viên điều phối khai đã nhận yêu cầu chuyển “chai làm sạch” từ người tên Hòa ở DN-17, với lời giải thích đó là hàng khách bỏ quên. Hòa thừa nhận gửi chai, nhưng nói mình không biết thành phần, chỉ làm theo yêu cầu của quản lý kho.
Theo lời quản lý kho DN-17, chai được lấy từ lô hóa chất dùng cho vật liệu không phải thực phẩm. Việc chuyển đến chỗ Khánh được ông giải thích là nhầm hàng.
Khánh nghe thông tin qua luật sư, thấy lạnh người khi nghĩ đến chiếc bàn sơ chế. Một chai đã đi từ kho khác, qua người điều phối, lên xe, qua cửa cơ sở rồi được dùng ở nơi nguyên liệu có thể tiếp xúc. Nếu đó thật sự là nhầm lẫn, từng người trong đường đi ấy đã nhận và chuyển nó với một giả định nào đó. Nếu có người cố ý, những lời khai hiện tại chưa đủ chỉ ra.
Phương nhắc anh chưa thể đổi lời giải thích “nhầm hàng” thành kết luận “đầu độc”.
“Tôi biết,” Khánh nói.
Anh nhìn lại ảnh chai, rồi cất vào đúng phần hồ sơ dự án. Việc DN-17 xuất hiện trong cả hai nhánh khiến chúng cần được đối chiếu kỹ hơn, chưa khiến mọi lô yến bất thường và chai dung dịch trở thành cùng một sự việc.
Trên sơ đồ, Phương dùng xanh cho dữ liệu đã xác minh, vàng cho lời khai chưa có tài liệu hỗ trợ, đỏ cho những điểm mâu thuẫn. Khánh đứng cạnh giữ mép giấy khi cô ghim bổ sung. Màu sắc giúp họ tìm nhanh chỗ cần làm tiếp, không dùng để đánh dấu ai là thủ phạm.
Ba lô Đại Nam có kết quả bất thường vẫn nằm trong nhóm đang rà soát. Trong đó, việc thay đổi trường cơ sở sơ chế sau khi đóng hồ sơ mới được báo cáo độc lập xác nhận ở hai lô. Hai lô khác cùng thời gian có kết quả bình thường ở những chỉ tiêu được kiểm vẫn hiện trên bảng. Phương không gỡ chúng xuống cho sơ đồ gọn hơn.
Khánh lùi ra nhìn. Chỉ cần bỏ những lô bình thường, người đứng trước bức tường này đã có thể nhận một ấn tượng khác hẳn. Anh nghĩ đến buổi phát trực tiếp của Hùng, rồi lại nhìn phần báo cáo đã đặt trong hồ sơ của chính mình.
Phương tiếp tục yêu cầu đối chiếu việc mua dịch vụ. Đại Nam không cung cấp trực tiếp tài liệu ấy cho Hoàn Cầu, nhưng người đánh giá độc lập xác nhận: trong đúng tháng đó, DN-17 có phát sinh hóa đơn dịch vụ với một công ty thuộc chuỗi cung ứng liên quan Đại Nam. Nội dung hóa đơn ghi “xử lý nguyên liệu và vệ sinh”.
Đó là nguồn thứ tư. Nó bổ sung một quan hệ dịch vụ có hồ sơ, chưa tự giải thích việc gì đã diễn ra với từng lô.
Ở cuộc họp hội đồng đánh giá rủi ro của Hoàn Cầu, bộ phận thương mại muốn rút hẳn khỏi Đại Nam. Phương đề nghị tiếp tục dừng mua các lô liên quan; nếu muốn trở lại, nhà cung cấp phải có biện pháp khắc phục. Hạnh lưu ý rủi ro khi lời truyền thông vượt khỏi chứng cứ đang có.
Cát Tường nghe hết rồi quyết định không ký biên bản ghi nhớ tại hội nghị. Hoàn Cầu sẽ trình bày hệ thống truy xuất đã thử ở Đầm Môn trong phiên kỹ thuật. Tên Đại Nam chỉ được nhắc ở phần thông tin công khai hoặc được phép sử dụng.
Khánh bắt tay chuẩn bị bài. Trang đầu là đường đi của lô hàng, từ thu hoạch, tiếp nhận, sơ chế đến mẫu lưu, kiểm nghiệm, đóng gói và phân phối. Trang thứ hai trình bày việc theo dõi lấy, bảo quản, bàn giao mẫu. Đến trang thứ ba, anh dùng tình huống ẩn tên về vật tư chưa phê duyệt lọt vào dự án và cách lô bị cô lập.
Anh ngồi lâu ở trang ấy. Đây là phần sai sót của chính nhóm mình, thứ người ta từng chụp rồi lan truyền trên mạng. Đưa nó lên trước một khán phòng đầy đồng nghiệp khó hơn anh nghĩ.
Hạnh xem bài và xóa hai câu có thể được hiểu là ám chỉ đối thủ. Khánh nhìn những chỗ vừa mất đi.
“Như vậy còn gì để nói?”
“Còn cách anh đã làm. Vì sao giữ được lô, vì sao tìm được khâu bỏ lọt vật tư. Người nghe cần thấy những việc đó.”
Anh đọc lại từ đầu. Sau khi bỏ hai câu, phần cần giải thích vẫn còn nguyên, và anh còn thiếu khá nhiều lời để nói cho rõ.
Đêm trước hội nghị, Mỹ Lệ nhắn lần đầu sau nhiều tuần. Cô nói Hùng đang cho rằng Khánh sẽ dùng kết quả kiểm nghiệm để vu Đại Nam. Một số lô thật sự đã qua DN-17; cô từng ký xác nhận thông tin hồ sơ theo chỉ đạo, nhưng khi ấy không biết hồ sơ nguồn đã bị thay.
Khánh đọc lại tin nhắn. Anh nhớ Lệ ở cảng, ôm tập giấy và bảo anh nên dừng. Có quá nhiều câu anh muốn hỏi, từ những gì cô vừa nói đến những việc không liên quan đến lô hàng.
Anh không gọi. Tin nhắn được chuyển cho Hạnh.
“Đừng hỏi dẫn dắt,” Hạnh trả lời. “Nếu cô ấy muốn cung cấp thông tin, để luật sư sắp xếp.”
Mỹ Lệ đồng ý làm việc với bộ phận tuân thủ, có luật sư riêng. Cô thừa nhận đã ký sửa trường cơ sở sơ chế trên hai lô theo thư của quản lý cấp trên. Thư được gửi từ tài khoản giám đốc vận hành, nêu lý do “đồng nhất hồ sơ trước đánh giá”. Cô không nói Hùng trực tiếp ra lệnh.
Khi nhận cập nhật, Khánh giữ mắt ở chức danh người gửi thư. Lệ đã xác nhận một việc cụ thể mình làm. Phần trách nhiệm phía trên cô vẫn cần được xem tiếp, không thể kéo dài chỉ bằng sự ngờ vực của anh.
Năm nguồn giờ cùng nằm trên sơ đồ: kết quả kiểm nghiệm, nhật ký thay đổi, lời Lợi, hóa đơn dịch vụ và lời Mỹ Lệ. Chúng không kể trọn một câu chuyện giống nhau. Đặt cạnh nhau, chúng cho thấy một nhóm lô có dấu hiệu đi qua công đoạn ngoài hồ sơ công bố, rồi thông tin được sửa sau đó. Mỗi đường nối vẫn phải giữ được lý do vì sao nó có mặt.
Khánh lưu bản trình bày. Ngày mai hội nghị bắt đầu, anh sẽ gặp những người đã xem buổi phát trực tiếp của Hùng, cả những người đang chờ một màn đáp trả. Anh không có một tờ giấy duy nhất để giơ lên kết thúc mọi tranh cãi. Trong túi anh là nhiều nguồn có giới hạn rõ, và một phương pháp còn phải giải thích cho người khác kiểm lại.