Chương 8: Mẻ Bánh Bà Không Cần Tự Tay Làm

Sinh nhật hai mươi sáu tuổi của Minh Thư, bà Bảy không đứng một mình trước bếp để nấu “chiếc flan cuối cùng” như trong những câu chuyện cảm động người ta hay kể. Ở tuổi ấy, tay bà đã run hơn, mắt kém hơn, phản xạ chậm hơn. Đường thắng nóng không phải thứ để chứng minh tình yêu bằng cách liều mình.

Sáng hôm đó, bà vẫn nhất quyết muốn làm bánh. “Sinh nhật con, bà làm.”

“Bà làm phần bà làm được,” Thư nói. “Phần nóng để con.”

Bà Bảy cau mày. “Bà chưa yếu tới mức đó.”

“Không phải yếu đâu bà. Là mình chia việc.”

Hai bà cháu đứng trong căn bếp ở nhà, không phải bếp sản xuất của tiệm. Thư thắng đường, bà Bảy ngồi bên bàn, chậm rãi đập từng quả trứng. Thư cân sữa, bà nếm hỗn hợp. Thư lọc và rót vào khuôn, bà nheo mắt nhìn rồi phán màu caramel hơi nhạt.

“Sinh nhật con mà bà vẫn chấm điểm nữa hả?”

“Dở thì phải nói dở.”

Mẻ bánh ấy được làm bởi hai người và nhiều dụng cụ hơn ngày xưa. Không ai thấy nó kém tình cảm đi chỉ vì có cân điện tử và nhiệt kế.

Trong lúc chờ bánh nguội, bà Bảy hỏi chuyện tiệm. “Con mở thêm chỗ nào chưa?”

“Chưa bà.”

“Sao chậm vậy?”

Thư bật cười. “Hồi trước chính bà dạy con đừng nhận quá sức mà.”

“Bà nói vậy hả?”

“Có chứ.”

“Vậy thì nghe bà đi.”

Trí nhớ của bà lúc rõ lúc nhòe với những chuyện nhỏ, nhưng chưa đến mức Thư phải biến mỗi lần quên thành một bi kịch. Cả nhà đưa bà đi khám định kỳ, rà lại thuốc men, kiểm tra thị lực, thính lực và nguy cơ té ngã. Trong nhà, họ gắn tay vịn ở những chỗ cần thiết, thay ghế chắc chắn hơn, và không để bà bưng nồi nước nóng.

Bà Bảy khó chịu với một số thay đổi. “Nhà mình thành bệnh viện rồi.”

“Để chị khỏi té thôi mà,” dì Sáu nói.

“Tôi đi đứng từ nhỏ tới giờ có té lần nào đâu.”

“Tuần trước suýt té đó.”

Bà im lặng. Chăm sóc người già không chỉ là ôm nhau và ôn lại kỷ niệm. Nó có lịch khám, có thuốc, có bài tập, có những cuộc tranh luận xem việc nào còn an toàn, và có cả việc tôn trọng bà trong những quyết định bà vẫn có thể tự đưa ra. Thư phải học cách không đối xử với bà như một đứa trẻ chỉ vì bà chậm chạp hơn.

Có lần, nhân viên trong tiệm đề xuất đưa bà Bảy vào một chiến dịch tên “Bà Ngoại Quốc Dân”, quay một loạt video bà nấu ăn. Thư hỏi ý bà. Bà lắc đầu. “Bà mệt cái camera lắm.” Thế là không quay. Không ai nài nỉ rằng “chỉ vài phút thôi mà”, hay “để giúp thương hiệu”. Thư hiểu bài học về sự đồng ý năm nào vẫn phải giữ nguyên giá trị khi bà yếu đi, thậm chí còn quan trọng hơn.

Cũng năm đó, Thư bắt đầu xây dựng kế hoạch chuyển giao cho doanh nghiệp. Khánh trố mắt. “Mày mới hai mươi sáu tuổi mà lo chuyện chuyển giao gì?”

“Đâu phải chuyện nghỉ hưu. Là nếu tao nằm viện một tháng thì ai duyệt sản xuất? Ai gọi nhà cung cấp? Ai xử lý khiếu nại?”

Họ phân quyền rõ ràng. Bếp trưởng chịu trách nhiệm vận hành từng mẻ. Khánh phụ trách mua hàng và rà soát chất lượng. Bộ phận chăm sóc khách hàng có ngưỡng hoàn tiền được quy định sẵn. Thư không còn giữ mọi mật khẩu và mọi quyết định trong đầu mình nữa.

Cô nhận ra đây chính là bài học từ bà Bảy. Năm bà đau khớp, chiếc xe bánh gần như đứng im vì mọi thứ đều phụ thuộc vào bà. Thư không muốn Bánh Bà Bảy mang tên một người nhưng lại sụp đổ nếu một người vắng mặt.

Tiệm bắt đầu tổ chức nếm thử nội bộ theo từng mẻ mà không cần bà có mặt mỗi lần. Bà vẫn thỉnh thoảng nếm khi thích, nhưng “bà duyệt” không còn là một khâu kiểm soát bắt buộc. Điều đó ban đầu khiến Thư thấy có lỗi. Nếu bánh không còn cần đến tay bà, liệu cái tên kia còn thật không?

Cô đem câu hỏi ấy hỏi bà. Bà đáp tỉnh bơ: “Con tưởng hồi bà bán, trứng là do bà đẻ ra hết chắc?”

Thư phá lên cười. Bà nói tiếp: “Nguyên liệu là của người khác, nồi là người ta làm, điện nước là của nhà nước. Bà chỉ biết làm cho ra cái bánh. Giờ người khác làm được thì càng tốt.”

“Bà không buồn hả?”

“Buồn gì. Bà được nghỉ.”

Câu trả lời đơn giản hơn nỗi lo của Thư rất nhiều.

Chiều sinh nhật, hai bà cháu ngồi ăn mẻ bánh đã cùng nhau làm. Caramel đúng là hơi nhạt thật, còn bánh thì mềm. Bà Bảy ăn hai muỗng rồi gật gù: “Cũng được.”

Thư làm bộ đau lòng. “Sinh nhật con mà bà chỉ cho có ‘cũng được’ thôi hả?”

“Muốn bà nói dối hả?”

“Dạ không.”

Thư nhìn chiếc bánh trong đĩa và nhớ đến vô số phiên bản trước nó. Mẻ bà làm năm cô sáu tuổi. Mẻ hôm bố lỡ hẹn sinh nhật. Mẻ phải đổ bỏ vì cúp điện. Mẻ cô bán thay khi bà đau khớp. Mẻ quá đặc trong phòng thí nghiệm ở trường. Mẻ đầu tiên ở căn bếp thuê bị rỗ bọt. Mẻ caramel quá màu của cô nhân viên mới. Không có chiếc bánh nào tự nhiên hoàn hảo chỉ vì nó gắn với một ký ức quan trọng. Có chiếc ngon, có chiếc hỏng, có chiếc bình thường. Ý nghĩa của chúng nằm ở chỗ chúng đã đi cùng hai bà cháu qua từng giai đoạn của cuộc đời.

Thư không hỏi bà rằng bánh làm cho người mình thương có luôn ngon hơn không. Cô biết câu trả lời bây giờ sẽ là không. Thương ai cũng không làm caramel tự hết cháy. Thương ai cũng không làm một doanh nghiệp tự có hệ thống. Nhưng tình thương có thể khiến người ta chịu khó sửa quy trình, đưa nhau đi khám, đóng cửa bếp khi mệt, trả lương đúng hạn, và không biến người thân thành nội dung để đăng tải. Đó mới là thứ Thư muốn giữ, hơn cả một công thức nguyên bản.

Vài tháng sau, sức khỏe bà Bảy giảm thêm một chút. Không có cảnh bà qua đời ngay sau chiếc bánh sinh nhật để câu chuyện khép lại tròn trịa. Cuộc sống tiếp diễn theo cách kém gọn gàng hơn nhiều. Có ngày bà khỏe, có ngày bà mệt. Có một lần bà nhập viện ngắn ngày vì một vấn đề chẳng liên quan gì đến bánh. Thư chia thời gian giữa gia đình và tiệm, và nhờ hệ thống đã xây, tiệm vẫn chạy đều khi cô vắng mặt.

Đến lúc ấy, cô mới thật sự hiểu kế hoạch chuyển giao không phải một khái niệm nằm trên bảng tính. Nó là khả năng được ngồi bên người thân trong bệnh viện mà không phải vừa nắm tay bà vừa duyệt từng đơn hàng.

Một tối, sau khi đưa bà về nhà, Thư đi ngang qua tiệm đã đóng cửa. Qua lớp kính, dưới ánh đèn đường hắt vào, tấm ảnh bà Bảy vẫn treo ở góc tường. Bên dưới là một dòng mới mà cô vừa đổi: “Từ một xe bánh gia đình đến một căn bếp có thể tiếp tục khi người sáng lập nghỉ ngơi.”

Không có chữ chữa lành. Không có chữ hy sinh. Không có lời hứa nào về mãi mãi. Thư thấy đó là câu đúng nhất.

Bà đã cho cô một căn bếp để bắt đầu. Điều cô học được khi trưởng thành là thương căn bếp ấy không có nghĩa phải giữ bà đứng mãi bên bếp lửa.