Chương 5: Phản Công Bằng Quy Trình

Trúc gọi giai đoạn tiếp theo là “phản công”, nhưng Tuấn sửa cô ngay: “Không, mình đang mở đúng các đường xử lý.”

Anh trải ba tập hồ sơ lên bàn. Tập thứ nhất là tranh chấp lao động: quyết định chấm dứt hợp đồng, quy trình xử lý, bằng chứng về việc công ty đã kết luận quá sớm và những thiệt hại thực tế Trúc ghi nhận. Tập thứ hai là kiến nghị quản trị gửi ban kiểm soát và ủy ban kiểm toán: giao dịch với vendor có quan hệ, điểm yếu kiểm soát, yêu cầu rà soát độc lập. Tập thứ ba là phần có thể chuyển cho cơ quan có thẩm quyền nếu kết quả rà soát cho thấy dấu hiệu giả mạo, chiếm đoạt hoặc các hành vi khác vượt khỏi phạm vi vi phạm nội bộ.

“Ba đường này liên quan nhưng không phải một,” Tuấn nói. “Công ty có thể sai khi sa thải chị ngay cả trước khi cơ quan hình sự kết luận. Ngược lại, một lỗi quy trình lao động không tự chứng minh ai phạm tội. Mình đừng trộn chúng để làm câu chuyện kịch tính hơn.”

Trúc nghe và thấy khó chịu với sự chậm chạp. Trong tưởng tượng của cô, chỉ cần đưa bằng chứng ra báo chí, dư luận sẽ ép Dũng phải trả giá. Nhưng sau những gì đã xảy ra với chính mình, cô biết cảm giác bị người khác kết luận trước hồ sơ tàn nhẫn thế nào. Cô không muốn dùng đúng cơ chế đó để trả thù.

Ủy ban kiểm toán quyết định mở rộng phạm vi rà soát. Một nghị quyết nội bộ tạm hạn chế quyền phê duyệt các khoản chi ngoài ngân sách của Dũng trong thời gian kiểm tra và giao một phó tổng phụ trách vận hành đồng ký một số quyết định tài chính. Hùng bị yêu cầu bàn giao quyền quản trị vendor master cho một nhóm khác và nghỉ phép hành chính để phục vụ phỏng vấn. Không ai bị “kết tội” bởi nghị quyết ấy. Đây là biện pháp bảo vệ dữ liệu và giảm nguy cơ tiếp tục giao dịch bất thường trong lúc sự việc chưa rõ.

Ban đầu, Dũng phản ứng gay gắt. Luật sư của ông gửi thư nói Trúc đang “tổ chức chiến dịch bôi nhọ” lãnh đạo. Tuấn đáp bằng một danh sách các kênh họ đã sử dụng: văn bản bảo toàn dữ liệu, đơn khiếu nại lao động, kiến nghị tới cơ quan quản trị có thẩm quyền. Không có bài đăng nêu tội danh, không có hồ sơ mật bị phát tán, không có cuộc gọi đe dọa nhà cung cấp. Anh yêu cầu phía Dũng chỉ rõ hành vi nào bị cho là bôi nhọ thay vì dùng nhãn chung.

Trúc cũng gặp khó ở phía mình. Một phóng viên kinh tế biết chuyện từ nguồn khác tìm đến, hỏi cô có thể cung cấp “bộ hồ sơ mười tỷ” hay không. Cô muốn kể hết. Nhưng Tuấn khuyên chỉ xác nhận rằng cô đang tranh chấp việc bị sa thải và phủ nhận cáo buộc biển thủ; phần điều tra tài chính đang được cơ quan có thẩm quyền của doanh nghiệp rà soát. Nếu báo muốn viết, họ cần tự xác minh từ nhiều nguồn và tôn trọng những phần chưa có kết luận.

“Như vậy bài sẽ không mạnh,” phóng viên nói.

“Tôi không cần bài mạnh hơn hồ sơ,” Trúc trả lời.

Câu trả lời ấy khiến chính cô bất ngờ. Một tháng trước, cô chỉ muốn ai đó hét hộ mình rằng cô vô tội. Bây giờ cô hiểu giá trị của một câu đúng phạm vi.

Trong khi đó, nhóm rà soát độc lập gửi yêu cầu xác nhận tới một số nhà cung cấp và ngân hàng. Họ đối chiếu hóa đơn với hợp đồng, kiểm tra metadata file, thời điểm tạo biên bản nghiệm thu và dữ liệu thanh toán. Một số vendor phản hồi bình thường. Một số khoản được giải thích bằng dịch vụ có thật nhưng tài liệu quản lý yếu. Nhóm giao dịch liên quan công ty của Linh lại có nhiều chênh lệch: deliverable mỏng, người nghiệm thu không biết chi tiết dự án, file được lập muộn, thay đổi tài khoản nhận tiền và các khoản “chi hộ” không có giải trình rõ.

Quan trọng nhất, một số thao tác hệ thống được thực hiện trong những khung giờ Trúc có bằng chứng đang ở nơi khác cho công việc khác. Cô không dùng điều đó như bằng chứng duy nhất. Nhưng khi cộng với quyền tài khoản, token phê duyệt và lịch sử thiết bị, hình ảnh về trách nhiệm của cô càng xa câu chuyện ban đầu.

Tuấn chuẩn bị một bản trình bày bổ sung cho tranh chấp lao động. Anh không yêu cầu công ty “thừa nhận Dũng biển thủ”, vì đó không phải điều cần thiết để đánh giá việc Trúc bị sa thải có hợp lý hay không. Anh tập trung vào những điểm công ty đã biết hoặc đáng lẽ phải kiểm tra trước khi kết luận: Trúc không có quyền duyệt ngân hàng, chữ ký có dấu hiệu là hình ảnh scan, hệ thống không ghi nhận hành động tương ứng từ tài khoản cô, và quá trình kỷ luật diễn ra khi điều tra còn sơ sài.

Đại diện công ty đề nghị thương lượng riêng. Họ muốn Trúc nhận một khoản tiền và ký thỏa thuận giữ bí mật rộng, trong đó có điều khoản không được nói rằng quyết định sa thải là sai. Tuấn bảo cô không cần từ chối vì giận; hãy đọc từng nghĩa vụ. Trúc hỏi liệu thỏa thuận có bao gồm sửa hồ sơ nhân sự, thư xác nhận công việc trung tính, cải chính thông tin sai đã lan truyền nội bộ và quyền hợp tác với cơ quan điều tra hay không. Phía công ty nói cần xin ý kiến.

“Trước đây tôi nghĩ bồi thường là thắng,” Trúc nói sau buổi thương lượng. “Giờ tôi muốn cái sai phải được sửa trong hồ sơ.”

“Tiền giải quyết thiệt hại,” Tuấn đáp. “Hồ sơ giải quyết danh tính nghề nghiệp. Không nhất thiết phải chọn một trong hai.”

Hai ngày sau, ủy ban kiểm toán thông báo rằng một số phát hiện ban đầu đủ nghiêm trọng để chuyển thông tin và chứng cứ liên quan cho cơ quan có thẩm quyền xem xét theo chức năng. Họ không ghi tên tội danh vào thông báo. Họ cũng yêu cầu đơn vị rà soát bảo toàn chain of custody cho các dữ liệu số đã thu thập.

Trúc đọc câu đó và cảm thấy sợ hơn là hả hê. Một thủ tục nội bộ đang chuyển thành việc có thể ảnh hưởng tự do, sự nghiệp và gia đình của nhiều người. Cô không còn mong khoảnh khắc “hạ gục” ai. Cô chỉ muốn những người có quyền xử lý nhìn đúng vào dữ liệu.

Buổi tối, cô đi bộ quanh khu trọ. Một đồng nghiệp cũ gọi, nói xin lỗi vì từng tin tin đồn. Trúc cảm ơn nhưng không hỏi người đó nghe tin từ ai. Cô không muốn biến từng cuộc xin lỗi thành cuộc truy tìm phe phái.

Trước khi ngủ, Trúc cập nhật bảng dòng thời gian. Cô thêm một dòng mới dưới cùng: “Ủy ban kiểm toán chuyển hồ sơ để xem xét — chưa phải kết luận.” Rồi cô gạch chân hai chữ cuối.

Phản công của cô không phải tung hết tài liệu ra trước công chúng. Đó là buộc từng thiết chế phải làm phần việc của mình, để không một người có quyền lực nào có thể dùng một câu chuyện thuận tiện thay cho quy trình.