Chương 3: Lòng Biết Ơn Không Thay Được Nghĩa Vụ Nghề Nghiệp

Trong ba ngày tiếp theo, Linh không đưa ra một quyết định lớn nào. Cô chỉ làm một việc khó hơn nhiều: tách từng vai trò của mình ra khỏi nhau.

Ở công ty, cô vẫn là portfolio manager. Cô vẫn phải họp đầu ngày, đọc báo cáo thị trường, kiểm tra risk limit và chịu trách nhiệm với nhóm của mình. Ở nhà, cô vẫn là con gái của Vũ Quốc Thắng, người đã gọi điện hỏi cô có về ăn cơm không như thể cuộc nói chuyện về Đông Hải Phát chưa từng xảy ra. Còn trong hồ sơ compliance, Linh là người đã nêu một formal concern có thể dẫn đến review độc lập.

Ba vai trò ấy cứ va vào nhau.

Đêm đầu tiên, Linh mở điện thoại bốn lần để định gọi cho cha rồi lại tắt. Đêm thứ hai, cô nhắn cho Nguyễn Mai, người bạn thân từ thời đại học đang sống ở Singapore.

“Tao hỏi mày chuyện không liên quan đến chứng khoán,” Linh viết. “Nếu người đã nuôi mình lớn làm một việc khiến mình không thể đứng cạnh họ trong công việc, mình có phản bội họ không?”

Mai không trả lời ngay. Gần một giờ sau, tin nhắn mới hiện lên.

“Tao không biết chuyện gì nên không phán. Nhưng biết ơn một người và đồng ý với mọi quyết định của họ là hai việc khác nhau. Mày đừng bắt tình cảm phải làm công việc của một quy trình kiểm soát.”

Linh đọc câu ấy nhiều lần.

Sáng hôm sau, cô gặp một luật sư lao động và chứng khoán do chính cô thuê, không dùng counsel của Thắng Capital. Cuộc gặp chỉ nhằm hiểu ranh giới: cô được phép lưu gì, không được phép mang gì khỏi công ty, nghĩa vụ bảo mật còn tồn tại thế nào nếu cô nghỉ việc, và kênh nào phù hợp khi một nhân viên tin rằng có vấn đề về disclosure hoặc quản trị tài sản.

Luật sư tên Phương nói rất thẳng: “Em đừng xây vụ án của riêng em. Em không phải điều tra viên. Em có trách nhiệm báo cáo trung thực những gì em biết trong phạm vi công việc, bảo toàn tài liệu đúng cách và không cản trở quy trình. Nếu sau này cơ quan có thẩm quyền yêu cầu, lúc đó em trả lời theo yêu cầu.”

“Nếu em nghĩ dữ liệu có thể bị xóa?”

“Đó là lý do có legal hold. Yêu cầu phải đến từ người có thẩm quyền phù hợp trong công ty hoặc counsel được chỉ định. Em không tự sao chép hệ thống về nhà vì sợ người khác xóa.”

“Nếu cha em là người đứng đầu công ty?”

“Thì conflict càng phải được xử lý bằng người không phụ thuộc vào ông ấy.”

Câu trả lời nghe đơn giản, nhưng Linh biết nó sẽ làm gia đình cô thay đổi.

Chiều đó, Minh Hà đưa cô vào một phòng họp không có cửa kính. Ở đó có Phạm Đức An, thành viên HĐQT không điều hành, người trước đây từng phụ trách mảng dịch vụ lưu ký tại một ngân hàng. Linh biết ông nhưng chưa từng nói chuyện riêng.

An đặt một tập giấy trắng trước mặt.

“Hà nói cô có concern về related-party exposure và investor disclosure. Tôi muốn nghe theo thứ tự thời gian. Chỉ nói những gì cô trực tiếp biết hoặc tài liệu cô đã xem. Cái gì cô suy đoán, nói rõ là suy đoán.”

Linh bắt đầu từ bộ slide có tên cô.

Cô kể về bảng exposure, khoản phải thu, Đông Hải Phát, cuộc nói chuyện với cha và việc quyền truy cập bị điều chỉnh. Mỗi lần cô nói “em nghĩ”, An hỏi lại: “Dựa trên tài liệu nào?” Nếu không có, ông đánh dấu sang cột assumption.

Sau gần hai giờ, tờ giấy trước mặt họ chia thành ba phần: facts, open questions, required sources.

Facts: marketing materials có cách mô tả vai trò của Linh rộng hơn thực tế; exposure report có một nhóm tài sản liên quan dự án; Đông Hải Phát có mối liên hệ với người thân hoặc cộng sự của Thắng; các khoản bridge đã được gia hạn; Linh đã hỏi và chưa nhận được disclosure đầy đủ.

Open questions: nguồn tiền cụ thể; quyền phê duyệt; điều khoản mandate; định giá; beneficial ownership; nhà đầu tư nào được thông báo gì; các giao dịch có được board hoặc committee phê chuẩn đúng cách hay không.

Required sources: xác nhận trực tiếp từ ngân hàng và bên lưu ký, general ledger, side letters, board minutes, valuation files, beneficial ownership records, email phê duyệt và hồ sơ của external auditor.

An gấp giấy lại.

“Đủ để mở special review,” ông nói. “Chưa đủ để gọi ai là gian lận.”

Linh hỏi: “Cha em có biết em là người nêu concern không?”

“Có thể đoán. Nhưng quy trình sẽ không dựa vào việc bảo vệ danh tính tuyệt đối. Điều quan trọng là chống retaliation và giữ review độc lập.”

“Nếu ông ấy bảo HĐQT dừng lại?”

An nhìn cô. “Đó là bài kiểm tra thật sự. Nếu governance chỉ hoạt động khi founder đồng ý, thì công ty vốn đã có vấn đề.”

HĐQT họp khẩn vào tối hôm đó. Linh không được tham dự toàn bộ. Hà chỉ cho cô biết board đã thống nhất lập một tiểu ban review gồm các thành viên không có xung đột, thuê counsel ngoài và forensic accounting firm. Legal hold được ban hành đối với email, hệ thống kế toán và các hồ sơ liên quan. Những người trực tiếp tham gia quyết định về Đông Hải Phát, bao gồm cả Thắng, không được tự điều khiển phạm vi review.

Thắng gọi Linh lúc mười một giờ đêm.

“Con làm thật?”

Giọng ông không lớn. Linh vẫn nghe được sự mệt mỏi.

“Con nêu concern đúng quy trình.”

“Con có thể nói với cha trước.”

“Con đã hỏi cha.”

“Một lần hỏi trên bàn ăn mà con gọi là cho cha cơ hội?”

“Đây không phải chuyện con cho cha cơ hội. Nếu hồ sơ đúng, review sẽ nói đúng. Nếu có lỗi, mình phải sửa.”

“Mình?” Thắng bật cười khô. “Con đứng bên kia rồi còn nói ‘mình’?”

Linh nhắm mắt.

“Con không muốn đứng bên nào. Con muốn việc này được kiểm tra bởi người không phải con và không phải cha.”

“Cha đã nhận con khỏi nơi không ai cần con.”

Câu nói rơi xuống như một vật nặng.

“Cha,” Linh nói chậm, “đừng dùng ngày cha nhận con về để quyết định con phải làm gì hôm nay.”

Đầu dây bên kia im lặng.

“Con nghĩ cha nhận con vì lợi ích à?”

“Con không biết cha nghĩ gì năm đó. Con biết cha đã chăm con. Con cũng biết chuyện đó không cho phép con ký xác nhận một điều con không tin là đúng.”

“Cha chưa từng bắt con ký gì.”

“Nhưng tên con đang ở trong tài liệu thuyết phục người khác đưa tiền cho công ty.”

Thắng cúp máy.

Sáng hôm sau, Linh xin recuse khỏi mọi quyết định đầu tư có liên quan Đông Hải Phát hoặc các vehicle nằm trong phạm vi review. Hà ghi nhận bằng văn bản. Quyết định ấy khiến một số người trong team hoang mang.

Hùng kéo cô lại sau cuộc họp. “Có chuyện gì vậy chị? Trên group mọi người đồn công ty bị điều tra.”

“Chưa có kết luận gì. Có một review về một số khoản exposure. Em đừng forward tài liệu, đừng tự tìm thông tin và đừng bàn tên khách hàng ngoài nhóm cần biết.”

“Nhưng team mình có sao không?”

“Việc của mình vẫn là quản lý đúng mandate. Nếu có thay đổi, compliance sẽ thông báo.”

“Chị có ở lại không?”

Câu hỏi đó Linh chưa trả lời được.

Cô quay lại bàn làm việc, nhìn danh sách lệnh đang chờ risk approval. Thị trường hôm ấy giảm mạnh vì một tin quốc tế. Cả nhóm bận đến mức không ai có thời gian cho drama nội bộ. Đến chiều, họ quyết định giảm một vị thế vì thesis đã hỏng, giữ hai vị thế khác vì liquidity vẫn ổn và thêm hedge nhỏ trong giới hạn.

Linh nhận ra sự bình thường ấy đáng quý đến mức nào. Một hệ thống tốt buộc con người tiếp tục làm đúng việc ngay cả khi người đứng đầu đang có khủng hoảng cá nhân.

Tối đó, cô về căn hộ, lấy tấm ảnh tốt nghiệp khỏi kệ. Trong ảnh, Thắng đứng cạnh cô, hai tay đặt trên vai con gái. Nụ cười của ông lúc đó không giống một người đang tính toán lợi ích. Linh tin tình thương ấy từng tồn tại. Có thể nó vẫn tồn tại.

Nhưng tình thương không thể trở thành miễn trừ.

Linh đặt ảnh trở lại chỗ cũ. Sáng mai, special review sẽ bắt đầu bằng việc yêu cầu dữ liệu trực tiếp từ các nguồn mà cô không kiểm soát. Từ thời điểm đó, câu chuyện sẽ không còn phụ thuộc vào việc cha cô nói gì hay cô tin gì.

Và lần đầu tiên sau nhiều đêm, Linh ngủ được bốn tiếng liền.