Chương 4: Mẫu Đất Bất Thường

Trước áp lực mạnh mẽ từ dư luận xã hội và các bài viết điều tra dồn dập trên báo Tuổi Trẻ, Sở Tài nguyên Môi trường Bình Thuận lập tức hành động quyết liệt.

Sở đã phối hợp với các chuyên gia an toàn phóng xạ của Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt lập đoàn thanh tra liên ngành tiến hành kiểm tra đột xuất mỏ Hàm Cường.

Đoàn thanh tra tiến thẳng vào khu vực xưởng kín nằm sâu phía sau bãi khai thác titan sa khoáng nơi cất giấu các thiết bị phân tách quặng hiện đại nhập lậu.

Tại hiện trường đoàn phát hiện hệ thống máy tuyển từ từ tính mạnh và máy tuyển trọng lực công suất lớn đang vận hành hết công suất để gom quặng monazit thô.

Hàng trăm bao tải chứa quặng monazit đất hiếm đậm đặc loại năm mươi kilôgam được xếp gọn gàng trong các container hai mươi feet chuẩn bị vận chuyển xuất khẩu.

Hồ sơ hải quan vận chuyển bị thu giữ cho thấy công ty Đông Dương đã xuất lậu trót lọt hàng trăm tấn quặng đất hiếm thô sang thị trường Trung Quốc láng giềng.

Doanh thu từ hoạt động xuất lậu monazit này mang lại khoản lợi nhuận khổng lồ hàng chục tỷ đồng mỗi năm hoàn toàn được giấu kín ngoài sổ sách kế toán chính thức.

Nghiêm trọng hơn cả đoàn thanh tra đã tiến hành lấy mẫu nước ngầm tại sáu giếng khoan sinh hoạt của người dân Hàm Cường trong bán kính một kilômét quanh mỏ.

Kết quả phân tích phổ kế alpha của Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt công bố sau ba ngày khiến toàn thể chính quyền địa phương và người dân bàng hoàng hoảng sợ.

Mẫu nước ngầm lấy tại giếng khoan sâu hai mươi mét của hộ gia đình ông Lê Văn Tám nằm cách hàng rào mỏ titan ba trăm mét có hàm lượng thorium vượt chuẩn 2.5 lần.

Mẫu nước tại giếng của hộ bà Nguyễn Thị Lài cách năm trăm mét cũng ghi nhận nồng độ thorium-232 vượt ngưỡng giới hạn cho phép một phẩy tám lần vô cùng nguy hại.

Sự rò rỉ phóng xạ diễn ra nhanh hơn dự kiến do lượng mưa lớn bất thường của mùa mưa La Niña năm 2024 đã đẩy nhanh quá trình thẩm thấu thorium qua cát mịn.

Người dân Hàm Cường sống trong nỗi sợ hãi tột cùng vì họ đã sử dụng nguồn nước giếng này để ăn uống tắm rửa và tưới tiêu cho vườn thanh long suốt hai năm qua.

Bà Lài bật khóc nức nở trong cuộc họp tiếp xúc cử tri khẩn cấp tự hỏi liệu bản thân và gia đình có bị mắc các căn bệnh ung thư xương hay ung thư phổi quái ác.

Sở Y tế Bình Thuận lập tức triển khai chiến dịch khám sàng lọc sức khỏe miễn phí quy mô lớn cho toàn bộ hơn ba trăm hộ dân sinh sống quanh khu vực mỏ Hàm Cường.

Đoàn y bác sĩ sử dụng các thiết bị đo Dosimeter hiện đại để kiểm tra liều lượng phóng xạ tích lũy trên cơ thể người dân đồng thời lấy mẫu máu xét nghiệm chuyên sâu.

Mặc dù kết quả sơ bộ chưa ghi nhận ca ung thư cấp tính nào nhưng các chuyên gia cảnh báo nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ mạn tính cần được theo dõi sát sao dài hạn.

Linh không hề đứng ngoài cuộc cô chủ động đến từng nhà dân động viên giải thích cặn kẽ các thông số y tế giúp họ bớt hoang mang lo sợ trước sự cố môi trường.

Cô tình nguyện hỗ trợ pháp lý giúp người dân xã Hàm Cường đồng loạt ký tên vào đơn khởi kiện công ty Đông Dương đòi bồi thường thiệt hại và phục hồi môi trường.

Đơn kiện yêu cầu công ty phải chi trả toàn bộ chi phí lắp đặt hệ thống máy lọc nước RO tiêu chuẩn cho hơn ba trăm hộ dân trị giá hơn một tỷ rưỡi đồng lập tức.

Công ty cũng phải chịu trách nhiệm chi trả toàn bộ chi phí kiểm tra sức khỏe định kỳ cho người dân trong vòng mười năm tới và phục hồi nguyên trạng bãi cát.

Sự đồng lòng đấu tranh của người dân dưới sự dẫn dắt chuyên môn của Trần Phương Linh đã tạo nên một làn sóng công lý mạnh mẽ đập tan mọi nỗ lực bưng bít của mỏ.

Hình ảnh cô kỹ sư địa chất trẻ tuổi tận tụy hướng dẫn người dân viết đơn kiện giữa cái nắng chói chang Bình Thuận đã trở thành biểu tượng đẹp của lòng quả cảm.

Linh thấy lòng mình ngập tràn niềm tin vào công lý cô biết rằng cuộc chiến bảo vệ nước sạch Hàm Cường đã bước sang giai đoạn quyết định không thể đảo ngược.

Cô tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan báo chí cung cấp thêm nhiều bằng chứng địa chất đanh thép vạch trần âm mưu khai thác lậu hủy hoại môi trường sống.

Những mẫu nước ngầm đục ngầu chứa chất phóng xạ thorium chính là bằng chứng tội ác hiển hiện không thể chối cãi của ban lãnh đạo công ty Đông Dương tham lam.

Chính quyền tỉnh Bình Thuận đã phải khẩn cấp điều động ba xe chở nước sạch chuyên dụng của công ty cấp nước đô thị đến tiếp tế hằng ngày cho người dân.

Linh cũng trực tiếp hướng dẫn bà con thu thập mẫu cuống quả và rễ thanh long gửi đi kiểm nghiệm hoạt độ phóng xạ sinh học để đảm bảo chất lượng an toàn.

Nhìn những giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo của bà Lài và ánh mắt ngơ ngác của những đứa trẻ, Linh càng quyết tâm đấu tranh đòi công lý.

Cô thức trắng đêm để hoàn thiện hồ sơ khởi kiện, số hóa toàn bộ dữ liệu địa chất và lập danh sách chi tiết các hộ dân bị ảnh hưởng trực tiếp từ mỏ.

Linh tự hứa sẽ đi cùng người dân Hàm Cường đến cùng cho đến khi nguồn nước ngầm quê hương được trả lại sự trong lành sạch bóng phóng xạ như thuở ban đầu.