Chương 1: Bị Loại Khỏi Hội Đồng

Đoàn Thế Phong bị loại khỏi Hội đồng Giám khảo World Coffee Championships tại Melbourne, Úc — ngay trước vòng chung kết.

Lý do chính thức: "Conflict of interest — giám khảo Phong có quan hệ thương mại với nông trại cà phê Việt Nam tham dự." Lý do thực: Phong cho điểm Robusta fine quá cao — và các giám khảo khác không đồng ý.

Phong bốn mươi hai tuổi, Q-Grader chứng chỉ quốc tế (Coffee Quality Institute, Mỹ), một trong năm người Việt Nam đầu tiên đạt chứng chỉ này. Mười lăm năm trong ngành cà phê — từ nông dân hái quả ở Đắk Lắk đến chuyên gia cupping được mời khắp thế giới.

Vấn đề: ngành cà phê specialty thế giới bị ám ảnh bởi Arabica — loại cà phê được coi là "cao cấp," trồng ở Ethiopia, Colombia, Kenya. Robusta — loại cà phê mà Việt Nam sản xuất nhiều nhất thế giới — bị coi là "hạng hai": đắng, thô, chỉ dùng làm cà phê hòa tan.

Nhưng Phong biết: Robusta fine (Robusta chất lượng cao) — trồng đúng kỹ thuật, chế biến ướt (washed process), rang đúng nhiệt — có flavor profile phong phú không kém Arabica: chocolate, caramel, hạt dẻ, và body dày, crema đẹp.

"Robusta không dở. Robusta bị trồng dở," Phong nói trong mọi hội thảo cà phê. "Nếu bạn trồng Arabica bằng cách hái bừa, phơi trên đường, rang cháy — thì Arabica cũng dở. Vấn đề là quy trình, không phải giống."

Khi Phong cho một mẫu Robusta fine từ Đắk Lắk điểm 84/100 (đạt chuẩn specialty coffee), giám khảo trưởng — James Whitfield, người Úc, chuyên gia Arabica — nói: "84 cho Robusta? Đó là điểm specialty. Robusta không phải specialty."

"Tại sao không? Nếu nó đạt điểm, nó là specialty."

"Phong, tiêu chuẩn specialty coffee được xây dựng trên Arabica. Robusta không nằm trong hệ thống."

"Thì thay đổi hệ thống."

Whitfield loại Phong khỏi Hội đồng. Phong rời Melbourne — không giận, mà quyết tâm.