Chương 10: Người Cứu Sống Không Cần Được Tung Hô

Buổi họp báo được tổ chức ở hội trường lớn tầng một, sáng thứ Sáu tuần sau. Ba hàng ghế đầu kín phóng viên, máy quay dựng chân dọc lối đi, đèn flash lóe lên liên tục mỗi khi có ai bước lên bục. Trên tấm phông xanh phía sau ghi dòng chữ trắng: “Thông tin về kết quả rà soát chuyên môn vụ việc tại khoa Nội tim mạch”. Không có chữ “xin lỗi” trên phông, nhưng ai cũng biết hôm nay bệnh viện đến đây để nói lời ấy.

Ban tổ chức xếp cho Hải Nam một chiếc ghế ngay giữa bàn chủ tọa, bên cạnh giám đốc. Anh xin đổi. Anh ngồi ở đầu bàn bên phải, cạnh đại diện công đoàn, ngay dưới góc khuất của chiếc loa. Một phóng viên trẻ hỏi nhỏ ban tổ chức tại sao nhân vật chính lại ngồi ở rìa. Hải Nam nghe thấy, nhưng không quay lại.

Giám đốc đọc thông báo. Ông đọc chậm, không vấp chữ nào. Bệnh viện xác nhận hồ sơ bệnh án của bệnh nhân Bùi Văn Lộc đã bị sửa chữa sau khi bệnh nhân tử vong. Bệnh viện xác nhận ông Trương Hải Nam không có hành vi tự ý điều trị gây tai biến, mà là người phát hiện, gọi báo động và tham gia hồi sức ban đầu. Bệnh viện xin lỗi ông Nam và gia đình ông Lộc. Toàn bộ hồ sơ liên quan đến bác sĩ Lưu Đức Thịnh đã được chuyển cho cơ quan chức năng.

Khi giám đốc mời Hải Nam phát biểu, anh đứng dậy nhưng không bước lên bục. Anh nói từ chỗ ngồi, giọng không lớn. “Tôi xin phép được nêu tên những người mà nếu thiếu họ, hôm nay tôi không có mặt ở đây.” Anh đọc chậm từng cái tên: điều dưỡng Nguyễn Thị Hạnh, người giữ lại bảng bàn giao và dám nói khi biết cái giá phải trả. Kỹ thuật viên Phúc, người đã ngủ năm đêm trong phòng máy chủ. Bác sĩ Lê Minh Khôi, bác sĩ Đoàn Quốc Bảo và ekip hồi sức khu VIP đêm hôm đó. Và gia đình ông Bùi Văn Lộc, những người đã kiên trì đòi dữ liệu thay vì nhận một lời giải thích cho xong chuyện.

Anh không nhắc đến Thanh Vân. Cô ngồi ở hàng ghế cuối hội trường, vest xám, cặp da trên đùi, và trước buổi họp đã dặn anh đúng một câu: “Đừng nêu tên tôi. Tôi làm công việc của tôi.”

Ở hàng ghế thứ hai, con gái ông Lộc ngồi ôm tấm ảnh thờ của cha được thu nhỏ, lồng trong khung gỗ. Chị không khóc. Khi Hải Nam đọc đến tên cha mình, chị khẽ gật đầu, như thay ông nhận một lời chào.

Phần hỏi đáp bắt đầu. Câu hỏi đầu tiên đã được đoán trước. Một nữ phóng viên của một trang tin lớn đứng dậy: “Anh có tha thứ cho bác sĩ Thịnh và điều dưỡng Quỳnh Chi không?”

Hội trường lặng đi. Hải Nam nhìn xuống tập hồ sơ trước mặt. Kẹp ở trang đầu là bản sao dải điện tâm đồ của ông Lộc, dải giấy hồng mà anh đã nhìn đến thuộc từng đường gấp khúc. “Tha thứ là chuyện cá nhân,” anh đáp. “Còn một quy trình đã sai thì phải được sửa bằng một quy trình đúng. Tôi nghĩ hôm nay chúng ta nên nói nhiều hơn về việc thứ hai.”

Một phóng viên khác hỏi anh có định kiện đòi bồi thường không, có định quay lại bệnh viện không, có thấy mình là người hùng không. Anh trả lời ngắn từng câu. Không, anh không phải người hùng. Người hùng thật sự đêm đó là hai bàn tay của Hạnh đã ép tim không ngừng suốt sáu phút. Còn anh chỉ làm phần việc của mình, và phần ấy có giới hạn rất rõ.

Buổi họp báo kết thúc sau bốn mươi phút. Ra đến hành lang, Thanh Vân đưa cho anh một tập tài liệu đóng gáy xoắn. Bìa ngoài ghi: “Đề án Trung tâm phục hồi phối hợp y học hiện đại và châm cứu có bằng chứng”. Bên trong có chữ ký đề xuất của hai phó giáo sư bệnh viện đại học, có thư bày tỏ ý định tài trợ của Tập đoàn Vạn Thịnh. Ông chủ tịch đã xuất viện từ tuần trước, đi lại được bằng khung tập.

“Đây là ý của gia đình chủ tịch, không phải của tôi,” Thanh Vân nói trước khi anh kịp hỏi. “Tôi chỉ được nhờ soạn phần pháp lý. Nhưng nếu anh làm, tôi có điều kiện.” Cô mở trang thứ ba, chỉ vào một đoạn in đậm. “Mọi ca phải có hồ sơ đầy đủ, có chỉ định của bác sĩ, có ghi rõ giới hạn thao tác và người giám sát. Mọi lệnh thuốc, mọi kim châm đều ghi giờ, đều có hai nguồn đối chiếu. Không ngoại lệ, kể cả với anh.”

Hải Nam đọc đoạn in đậm ấy hai lần, rồi mỉm cười. Lần đầu tiên sau gần một tháng, anh cười mà không thấy mỏi ở khóe miệng. “Đó chính là thứ tôi muốn,” anh nói. “Không thần thánh hóa. Không miệt thị. Chỉ làm đúng, và ghi lại đúng.”

Thanh Vân gật đầu, gập tập tài liệu lại, đưa hẳn cho anh. Cô định quay đi, rồi dừng lại. “Ông Lộc từng hẹn mời anh ăn hủ tiếu Nam Vang phải không? Con gái ông kể với tôi.” Anh gật đầu. “Chị ấy muốn thay ông thực hiện lời hẹn. Chủ nhật này. Tôi được mời làm người làm chứng.” Cô nói câu cuối với vẻ mặt nghiêm nghị như đang đọc một điều khoản, nhưng khóe môi khẽ cong lên.

Quỳnh Chi rời bệnh viện sau khi nhận hình thức kỷ luật cảnh cáo và tự nguyện xin thôi việc. Hải Nam nghe tin từ Hạnh. Ba ngày sau, một phong bì không ghi tên người gửi được nhét qua khe cửa phòng khám. Bên trong là một lá thư viết tay, hai trang, nét chữ có cái móc nhỏ ở chữ “g”.

Anh đọc một lần, chậm rãi. Cô không xin anh tha thứ. Cô chỉ kể lại cái đêm ở phòng trực, kể lại lúc cô nhìn bản nháp đúng sự thật trên màn hình rồi bấm xóa, kể rằng từ hôm ấy đến giờ cô không đêm nào ngủ được quá ba tiếng. Ở cuối thư, cô viết: “Em sẽ về quê làm ở trạm y tế xã. Ở đó ít người, ít giấy tờ. Em sẽ tập ghi đúng từng dòng.”

Hải Nam gấp lá thư lại, không xé, cũng không trả lời. Anh cất nó vào ngăn tủ đựng hồ sơ cũ của phòng khám, cạnh cuốn sổ hẹn ngày xưa còn chữ cô. Có những lời xin lỗi nên được lưu lại, không phải để quay về, mà để nhắc người ta nhớ cái giá của một chữ ký sai.

Chủ nhật, quán hủ tiếu Nam Vang trên đường Nguyễn Tri Phương đông nghẹt người. Con gái ông Lộc gọi bốn tô, đặt một tô ở chỗ ghế trống bên cạnh, rắc thêm hành phi như cha chị vẫn thích. Chị kể ông từng tập đếm số bước mỗi tối ở nhà, ghi vào cuốn lịch treo tường, hôm nào được nhiều hơn hôm trước thì khoanh đỏ. Thanh Vân ngồi nghe, ăn chậm, không chen một lời. Hải Nam húp từng thìa nước dùng nóng, mắt cay vì khói bếp hay vì gì khác, anh không phân biệt được.

Sáng thứ Hai tuần sau, Phòng phục hồi Nam An mở cửa trở lại. Hải Nam đến từ sáu giờ, tự tay lau sàn, lau từng chiếc giường tập, thay tờ lịch tập cũ của ông Lộc bằng một khung ảnh nhỏ chụp ông cười ngồi trên ghế nhựa xanh. Ở góc phòng tập có thêm một chiếc monitor theo dõi nhịp tim mới, mua theo khuyến nghị của hội đồng, dành cho những bệnh nhân có bệnh tim đi kèm. Bên cạnh là cuốn sổ ghi chép mới tinh, trang đầu kẻ sẵn bốn cột: giờ, thao tác, người thực hiện, người giám sát.

Bảy giờ rưỡi, cửa sắt kéo lên. Bệnh nhân đầu tiên là ông Tư, bảy mươi hai tuổi, nhà ở Chợ Lớn, từng tập đi ở đây sau cơn tai biến năm ngoái rồi phải nghỉ giữa chừng vì phòng khám đóng cửa. Ông chống gậy bước vào, đội chiếc mũ phớt bạc màu, áo sơ mi cài kín cổ như đi ăn đám cưới.

Ông cụ không dùng điện thoại thông minh, không biết gì về những ồn ào trên mạng. Ông chỉ nghe con cháu nói phòng khám nghỉ mấy tuần “vì có chuyện”. Ông ngồi xuống mép giường tập, đặt cây gậy sang bên, hỏi một câu duy nhất: “Hôm nay tập được chưa bác sĩ?”

Hải Nam đeo khẩu trang, chỉnh lại găng tay, mở cuốn sổ mới ghi dòng đầu tiên: “7 giờ 34, ông Tư, tập đi, kiểm tra huyết áp trước tập.” Rồi anh quay lại, đỡ khuỷu tay ông cụ. “Được ông. Nhưng hôm nay mình tập chậm, chắc.”

Ông Tư cười móm mém, bám vào thanh vịn, nhấc bàn chân trái lên khỏi mặt sàn. Một bước. Hai bước. Trên màn hình monitor ở góc phòng, đường nhịp tim chạy đều đặn, những phức bộ hẹp nối nhau như những bậc thang nhỏ, tiếng bíp nhẹ vang lên theo từng nhịp.

Nghe tiếng monitor đều đều ấy, Hải Nam thấy lòng mình lặng xuống. Anh không cần cả bệnh viện phải im lặng vì mình, không cần ai tung hô. Anh chỉ cần mỗi người bệnh bước ra khỏi căn phòng này đều biết rằng họ đã được chăm sóc bằng sự tử tế, một thứ tử tế có ghi chép, có trách nhiệm, và có giới hạn.