Chương 10: Người Không Cần Lời Xin Lỗi

Buổi công bố dự án tái cấu trúc diễn ra giản dị đến mức vài phóng viên tưởng mình đến nhầm chỗ. Không có thảm đỏ, không có hoa lan xếp hàng, không có ly sâm panh nào được nâng lên trước ống kính. Chỉ có một phòng họp vừa đủ năm mươi ghế, một màn chiếu và một chiếc bục gỗ đơn sơ. Khang mặc một bộ vest xám mua lại của tiệm đồ cũ, đã được sửa cho vừa người, bên trong vẫn là chiếc áo sơ mi trắng hôm ở Vincom. Vệt sơn trên lưng đã được giặt sạch, chỉ còn lại một vệt mờ mà nếu không biết thì chẳng ai nhận ra.

Anh không bắt đầu bằng câu chuyện bị oan. Anh cảm ơn đội ngũ trước tiên, gọi tên từng người, kể cả hai cộng tác viên kiểm kê ở Thủ Đức chưa từng xuất hiện trước báo chí. Rồi anh cảm ơn những người đã kiểm tra anh đến cùng: người kiểm toán viên tóc hoa râm từng hỏi xoáy anh hai tiếng, chuyên viên giám định đã soi từng chấm vàng trên mép giấy, và đơn vị thẩm định độc lập đã gạch đỏ không biết bao nhiêu trang hồ sơ của anh.

“Người làm nghề sạch không sợ bị hỏi khó,” anh nói. “Chúng tôi chỉ sợ phải sống ở một nơi mà câu hỏi đúng bị bịt miệng.”

Có tiếng vỗ tay, không lớn, nhưng kéo dài. Ở hàng ghế cuối, Tuệ Lâm ngồi đúng vị trí cô từng ngồi hôm ở Vincom. Cô không vỗ tay. Cô chỉ gật đầu một cái rất nhỏ, và Khang thấy cái gật đầu ấy rõ hơn mọi tràng pháo tay.

Chiều hôm đó trời đổ mưa. Thảo Vy nhắn tin xin gặp anh, chỉ mười phút, ở quán cà phê nhỏ đầu đường Pasteur, nơi hai người từng ngồi những ngày mới quen. Khang đọc tin nhắn, nghĩ rất lâu, rồi đồng ý. Anh không muốn để một cánh cửa khép hờ trong lòng mình mãi.

Quán vẫn vậy, mái tôn kêu lộp độp dưới mưa, mùi cà phê rang trộn với mùi đất ẩm. Thảo Vy ngồi ở góc trong, không trang điểm, áo khoác mỏng, trông gầy đi nhiều. Cô đang hợp tác với cơ quan điều tra, đã nghỉ việc ở công ty Quốc Bảo, và theo lời luật sư thì có thể phải chịu trách nhiệm về việc làm giả văn bản, dù được ghi nhận tình tiết tự nguyện khai báo.

Cô xin lỗi. Cô nói mình bị tham vọng che mắt, bị những lời hứa về căn hộ, về chức trưởng phòng, về một cuộc sống không phải đếm tiền cuối tháng làm cho mờ mắt. Cô nói đêm nào cũng nằm mơ thấy tiếng chiếc USB vỡ. Cô khóc, nhưng lần này khóc rất khẽ, như sợ làm phiền người bàn bên.

Khang nghe hết, không ngắt lời lần nào. Anh không ném vào cô một lời cay độc nào, dù có những câu đã nằm sẵn trên đầu lưỡi suốt một tháng. Anh cũng không nhận lại thứ tình cảm đã mục từ lâu, dù trong một khoảnh khắc, nhìn cô ngồi run run dưới mái tôn, anh thấy lòng mình chùng xuống.

Khi cô nói xong, anh lấy ví, đặt tiền hai ly cà phê lên bàn, đứng dậy.

“Tôi chúc em sau này biết xấu hổ sớm hơn,” anh nói. Rồi anh bước ra ngoài mưa, không mở ô, để những giọt nước mát lạnh rơi lên vai áo.

Tối hôm ấy, ở văn phòng mới của nhóm, giờ đã chuyển ra một tầng thuê rộng hơn ở quận Ba, gần văn phòng của Tuệ Lâm, Khang mở chiếc cặp da cũ lần cuối cùng trong vai trò một chiếc cặp đựng chứng cứ. Anh lấy ra ba bản quy chế mà cả đội đã soạn suốt tuần qua. Quy chế ghi tên người đóng góp: mọi báo cáo, mọi đề án đều phải ghi tên đầy đủ những người thực hiện trên trang bìa, không ai được xóa. Quy chế lập quỹ pháp lý cho nhân viên tố cáo sai phạm. Và bản phân chia thưởng công khai, nơi mỗi người trong đội đều biết người khác nhận bao nhiêu và vì sao.

Tuệ Lâm đến lúc tám giờ, như đã hẹn, để đọc soát bản cuối. Cô đọc kỹ như mọi lần, gạch hai chỗ, rồi đặt lên bàn trước mặt anh một chiếc hộp nhỏ bọc giấy nâu. Bên trong là một cây bút máy thân đen, nắp bạc, không khắc chữ, không trang trí.

“Từ nay ký hợp đồng sạch bằng thứ này,” cô nói. “Mực bút máy khó xóa hơn mực bút bi.”

Khang nhận cây bút, xoay nó trong tay. Anh không nói lời hoa mỹ nào. Anh chỉ đưa tay ra, nắm lấy tay cô rất khẽ, đủ lâu để cô hiểu, đủ ngắn để không ai phải ngượng. Tuệ Lâm không rút tay lại.

Cả hai đều hiểu thứ họ chọn không phải chuyện cổ tích. Không có hoàng tử nghèo được giải oan rồi cưới công chúa. Chỉ có một liên minh của hai người đã nhìn thấy mặt tối của đồng tiền, đã thấy người ta có thể bán nhau rẻ đến mức nào, nhưng vẫn muốn làm những điều ngay thẳng, và muốn làm chúng cùng nhau.

Tin tức về Quốc Bảo vẫn xuất hiện rải rác trong những ngày sau. Hắn bị khởi tố về hành vi làm giả tài liệu và vu khống, nhiều hợp đồng cũ của công ty bị đưa vào diện rà soát, hai ngân hàng đã yêu cầu thu hồi khoản vay trước hạn. Người tài xế được ghi nhận thành khẩn khai báo. Người trợ lý trở thành nhân chứng chính. Khang đọc những tin ấy, nhưng không đọc lâu. Anh không muốn cuộc đời mới của mình được xây trên niềm vui ngắm người khác rơi xuống. Trả giá là việc của pháp luật. Sống tiếp là việc của anh.

Sáng thứ Hai, anh gọi cả đội vào phòng họp, công bố quỹ bảo vệ nhân viên tố cáo nội bộ, kèm một kênh phản ánh độc lập do đơn vị của Tuệ Lâm giám sát, không đi qua bất kỳ cấp quản lý nào, kể cả anh.

“Không ai ở đây phải đơn độc như tôi từng đơn độc,” anh nói.

Phòng họp im lặng. Hạnh cúi đầu rất lâu, ngón tay mân mê mép tập hồ sơ. Người đồng nghiệp ngồi cạnh cô, người từng ngồi bệt trên sàn phòng trọ chia bánh mì nguội, đưa tay quẹt nhanh khóe mắt. Họ hiểu chiến thắng thật sự không chỉ là giành được một hợp đồng lớn. Nó là tạo ra một nơi mà kẻ xấu khó bắt nạt người ngay, và người ngay không phải đánh cược cả cuộc đời mới đòi lại được cái tên của mình.

Cuối ngày, Khang đặt mảnh vỡ của chiếc USB màu bạc, thứ cô lễ tân hôm ấy đã lặng lẽ nhặt lên từ sàn đá và gửi trả anh trong một phong bì nhỏ vào ngày ký hợp đồng, vào một chiếc hộp kính nhỏ trên kệ phòng họp chính. Không phải để thờ quá khứ. Mà để nhắc mọi người rằng dữ liệu có thể sao lưu, và phẩm giá cũng vậy, miễn là có một người đủ kiên nhẫn nhặt nó lên từ sàn lạnh.

Một năm sau, chiếc USB vỡ vẫn nằm trong hộp kính, nhưng hầu như không ai hỏi về nó nữa. Nhân viên mới quan tâm đến quy chế thưởng công khai và kênh phản ánh độc lập nhiều hơn là câu chuyện người sáng lập từng bị lôi ra cửa sau. Tuệ Lâm bảo đó mới là dấu hiệu một hệ thống đã trưởng thành.

“Khi người ta thôi kể mãi chuyện người sáng lập bị oan, nghĩa là công ty đã có thứ khác đáng nói.”

Khang đồng ý. Hợp đồng lớn tiếp theo của họ được duyệt sau ba vòng kiểm toán, chậm hơn đối thủ gần hai tuần. Không ai trong đội phàn nàn. Họ đã biết cái giá của một chữ ký nhanh nhưng bẩn.

Ngày ký, Khang dùng cây bút máy Tuệ Lâm tặng. Anh đọc trang cuối hai lần, ký tên, rồi đưa cây bút lại cho cô.

“Giữ đi.”

“Sợ mất à?” cô hỏi.

“Không. Để hợp đồng sau cô còn bắt tôi đọc lại.”

Tuệ Lâm nhận bút, cười rất nhẹ, nụ cười mà một năm trước Khang chưa từng nghĩ cô có.

Anh vẫn giữ thói quen mỗi quý chọn ngẫu nhiên một hồ sơ đã đóng để kiểm lại từ đầu. Nhân viên trẻ gọi đó là “bài kiểm tra bất ngờ của sếp”. Anh sửa lại: “Không phải kiểm tra các em. Là kiểm tra xem quy trình có khiến người tử tế phạm lỗi dễ quá không.” Một lần, họ phát hiện tên file phụ lục có thể bị ghi đè mà không để lại lịch sử. Không có gian lận nào xảy ra, nhưng Khang vẫn yêu cầu sửa ngay trong ngày. Anh đã học được rằng những vụ bê bối lớn thường bắt đầu từ một khe hở nhỏ mà mọi người nghĩ chưa đáng bận tâm.

Cuối năm ấy, Khang chuyển chiếc hộp kính đựng USB ra khỏi phòng họp chính, đặt vào thư viện nội bộ, cạnh kệ tài liệu đào tạo kiểm toán dành cho nhân viên mới. Tuệ Lâm đứng nhìn anh xếp nó vào ngăn, hỏi anh đã hết cần nhìn thấy nó mỗi ngày rồi sao.

“Ừ,” anh nói. “Nhớ bài học không có nghĩa là phải sống mãi trong ngày mình bị nghiền nát.”

Cô gật đầu, đưa tay đóng cánh tủ kính lại.