Chương 12: Mùa Bạc Hà Sau Vụ Kiện
Mùa bạc hà năm sau đến muộn hơn mười ngày. Không ai trong hợp tác xã hoảng hốt. Họ có dữ liệu của mùa trước, có một quỹ dự phòng nhỏ, và quan trọng nhất, không ai đã ký hợp đồng sản lượng vượt quá những gì đàn ong có thể cho.
Từ chín hộ còn lại sau vụ khủng hoảng, hợp tác xã giờ đã có hai mươi ba thành viên. Không phải vì họ tin Hải Đăng như tin một người hùng, mà vì công thức giá đã được áp dụng tròn một năm mà không đổi giữa chừng. Người bán giữ một bản phiếu cân, kết quả kiểm nghiệm có quy trình khiếu nại, và những hộ từng rút đi trong vụ chì có thể quay lại nếu chấp nhận quy tắc chung.
Một trong ba hộ rút đầu tiên đã trở lại. Ông đứng trước bàn của Mỷ, gãi đầu ngượng nghịu. “Năm ngoái tôi nóng quá.”
Mỷ không ngẩng lên. “Năm ngoái ai mà chẳng nóng.”
“Giờ vào lại có được không?”
“Đọc điều lệ đi đã.”
Không có bài diễn văn hòa giải nào. Chỉ có một tập giấy được đẩy qua mặt bàn.
Đăng ngồi ở góc nhà sơ chế, nhỏ một giọt mật mới lên khúc xạ kế. Ánh sáng đi qua lăng kính, tạo thành một đường ranh giới xanh trắng rõ nét. Anh đọc số, ghi vào phiếu. Cũng động tác ấy, một năm trước anh đã làm trong căn phòng trọ ở thị trấn, ngay sau đêm bị khóa ngoài cánh cổng cũ. Ngày đó, một giọt mật chỉ nhắc anh rằng mình vẫn còn nghề. Bây giờ, nó là một điểm dữ liệu trong hệ thống mà nhiều người cùng kiểm.
Khánh An bước vào, giũ những hạt sương trên vai áo. “Hội đồng đầu tư đã duyệt đợt giải ngân mở rộng.”
Đăng không ngẩng lên ngay. “Bao nhiêu?”
“Sáu tỷ.”
“Ít hơn đề xuất.”
“Đúng.”
“Điều kiện?”
“Hội đồng chất lượng độc lập giữ quyền dừng bất kỳ mẻ hàng nào. Không dùng tiền xây nhà máy lớn trong mười hai tháng. Và phải có thêm một nguồn khách mua trước khi tăng công suất.”
Đăng đặt khúc xạ kế xuống bàn. “Cô chẳng bao giờ đưa tiền dễ dàng à?”
“Nếu dễ dàng, anh nên sợ.”
Ông Sình đang ngồi gần đó, nghe vậy liền chen vào: “Hai người nói chuyện cứ như đi mua bò.”
Khánh An bật cười, Đăng cũng cười theo.
Đợt vốn mới còn kèm một điều kiện khiến Mỷ phàn nàn mãi: tỷ lệ lô bị loại phải báo cáo cho hội đồng chất lượng mỗi quý, kể cả khi con số xấu. “Người ta toàn khoe tỷ lệ đạt, mình lại đi khoe lô bị loại.” bà càu nhàu.
Khánh An trả lời: “Không phải để khoe. Để biết hệ thống có dám loại hàng của chính mình hay không.”
Đăng thấy đó là một KPI đáng giữ.
Vạn An không đưa công ty lên sàn, cũng chẳng có IPO nào sau một năm. Công ty vẫn nhỏ so với VietHoney, nhưng đã có ba khách mua ổn định: một đơn vị xuất khẩu nhập thử theo từng lô, một chuỗi cửa hàng trong nước, và một nhà sản xuất thực phẩm dùng mật làm nguyên liệu, quan tâm tới độ đồng đều nhiều hơn là câu chuyện “cao nguyên”. Đăng thích khách hàng thứ ba nhất. Họ hỏi dữ liệu nhiều hơn hỏi ảnh.
Công ty cũ của Khang vẫn tồn tại, không hề có chuyện “sập tập đoàn”. Hội đồng thay người phụ trách nguồn cung, thu hồi một số mẻ hàng và sửa nhãn sau đợt đánh giá. Tranh chấp về tăng vốn kết thúc bằng một thỏa thuận: công ty điều chỉnh một phần lợi ích tài chính cho Đăng vì vấn đề định giá với bên liên quan, nhưng quyền kiểm soát không quay về tay anh.
Đăng ký. Luật sư hỏi lại lần cuối: “Anh chắc là không muốn theo tới cùng?”
“Tôi không muốn quay lại điều hành nơi đó.”
“Nếu kiện, tiền có thể nhiều hơn.”
“Cũng có thể ít hơn, sau ba năm.” Đăng đáp. “Tôi chọn cái đủ công bằng để đóng hồ sơ lại.”
Lương Mỹ Hạnh đã rời VietHoney từ hai tháng trước đó. Cô gửi cho anh một email ngắn: “Em chịu trách nhiệm về phần hồ sơ mình đã ký. Không cần anh trả lời.”
Đăng không trả lời. Không phải vì ghét, mà vì câu ấy vốn không đòi hỏi hồi âm.
Cuốn sổ xanh cũ được anh đặt trong tủ của văn phòng mới. Anh không bày nó ra như một kỷ vật chiến thắng, chỉ lấy ra mỗi khi cần so sánh các mùa hoa. Trang đầu ghi năm anh mới có mười hai thùng ong. Trang sau ghi một mùa mất gần nửa đàn vì rét. Có trang dính mật, có trang bị ong châm thủng mép giấy.
Một sinh viên thực tập nhìn thấy, tò mò hỏi: “Sao anh không số hóa hết đi?”
“Có số hóa rồi.” Đăng nói. “Nhưng cuốn này là bản ghi gốc của mấy năm đó.”
“Dữ liệu giấy có tin được không anh?”
“Không tự động tin được.” Đăng đáp. “Cái gì cũng phải biết ai ghi, ghi khi nào, đối chiếu với cái gì.”
Buổi chiều, cả nhóm lên kiểm tra cụm thùng trên sườn đá. Hoa bạc hà chưa nở dày, ong bay thấp vì gió. Đăng mở một thùng, quan sát cầu mật rồi đóng lại sớm. Không thu.
Mỷ hỏi: “Tuần này bên mua muốn có mẫu đấy.”
“Chưa chín.”
“Họ có chờ không?”
“Không chờ thì mất đơn.”
“Cậu chịu được à?”
Đăng nhìn đàn ong ra vào nơi cửa tổ. “Chịu.”
Mỷ lắc đầu. “Một năm rồi mà vẫn khó làm ăn.”
“Ít nhất giờ mình biết khó ở chỗ nào.”
Khánh An đứng cách đó vài bước, lên tiếng: “Bên mua sẽ chờ ba ngày.”
Đăng quay sang. “Cô gọi rồi à?”
“Tôi nghe hai người cãi nhau từ dưới chân dốc.”
“Cô đang can thiệp vào vận hành đấy.”
“Tôi chỉ can thiệp vào cái điện thoại thôi.”
Đăng bật cười. Khánh An nhìn xuống bàn tay anh, nơi những vết ong đốt cũ vẫn còn lấm tấm.
“Ngày đầu gặp anh, cha tôi bảo tay anh trông như tay người làm nghề lâu năm.”
“Ông không nói ‘người cứu mạng’ à?”
“Không.” cô đáp. “Bác sĩ mới là người xử trí cho ông. Anh chỉ không làm chuyện ngu ngốc trước khi xe cấp cứu tới thôi.”
Đăng cười lớn. “Đó là lời khen à?”
“Lời khen rất lớn đấy.”
Hai người cùng đi xuống dốc. Không ai nhắc tới chuyện tình cảm. Chẳng cần phải biến một nhà đầu tư thành phần thưởng cho câu chuyện.
Ba ngày sau, lô mới được nhập về nhà sơ chế. Mỷ đặt mẫu lên bàn. Đăng nhỏ một giọt lên lăng kính, đường ranh giới hiện ra, anh đọc số và ghi vào phiếu. Rồi anh đưa khúc xạ kế cho người nông hộ, để chính họ tự nhìn.
Không ai phải tin riêng anh. Đó mới là thứ Đăng muốn xây dựng ngay từ đầu.