Chương 2: Tờ quyết định đình chỉ
Phòng họp A nằm ở tầng bốn, cuối hành lang có sàn đá hoa bóng loáng — cái loại sàn mà người ta bước lên và nghe thấy tiếng giày của chính mình vọng lại như một lời nhắc nhở. Minh đến đúng tám giờ, áo blouse trắng gấp ngay ngắn trong cặp. Thay blouse hôm nay anh mặc áo sơ mi xám — vì bản thân anh đã đoán trước được rằng trong căn phòng này, anh sẽ không được xem là một bác sĩ.
Bàn họp dài đã ngồi đầy. Giám đốc Lê Quốc Thắng ở đầu bàn, cà vạt thẳng, mắt phẳng như một tờ giấy chưa in. Bên trái ông là trưởng phòng quản lý chất lượng và phó giám đốc chuyên môn. Bên phải, Vinh ngồi thẳng lưng, tay đặt trên một tập hồ sơ mở. Trưởng khoa Phạm Quang Tuấn — thầy của Minh — ngồi cuối dãy, mắt nhìn xuống mặt bàn, như một người đang đếm đường vân gỗ.
Không có Nhung. Minh nhận ra ngay: y tá duy nhất đứng đầu bàn mổ sáng hôm qua không có mặt. Anh quay sang Tuấn. Tuấn không nhìn anh.
"Bác sĩ Trần Minh." Giám đốc Thắng mở đầu mà không chào. "Buổi làm việc hôm nay để làm rõ tai biến phẫu thuật ngày 12 tháng 9, bệnh nhân Nguyễn Văn Lợi, khoa Ngoại Tổng hợp. Anh đã đọc báo cáo ca mổ chưa?"
"Tôi đã đọc, thưa giám đốc. Và báo cáo đó sai sự thật." Minh nói đều. Anh đã tập câu này cả đêm, không vì sợ mà vì muốn nó không vỡ giọng. "Người gây tai biến không phải tôi. Tôi là người xử trí."
Một khoảng im lặng rơi xuống bàn họp. Vinh nghiêng người, mở tập hồ sơ ra trang có đóng dấu.
"Báo cáo do phẫu thuật viên chính ký," Vinh nói, không nhìn Minh, như đọc cho không khí. "Phẫu thuật viên chính có trách nhiệm ghi nhận diễn biến. Trong hồ sơ, thao tác gây tổn thương động mạch gan phải thuộc về bác sĩ nội trú hỗ trợ — là anh."
"Trong phòng mổ đó có bốn người ngoài tôi và anh," Minh nói. "Y tá trưởng phòng mổ, bác sĩ gây mê, bác sĩ phụ mổ. Tôi đề nghị hội đồng hỏi từng người."
"Đã hỏi." Giám đốc Thắng gõ một ngón tay lên mặt bàn. "Lấy lời khai xong chiều qua. Khai nhận phù hợp với báo cáo."
Minh nhìn quanh bàn. Anh biết điều đó có nghĩa gì. Lấy lời khai chiều qua — tức là sau khi báo cáo đã được viết. Người ta không hỏi nhân chứng để tìm sự thật; người ta hỏi nhân chứng để chống lưng cho tờ giấy đã ký.
"Y tá Hồng Nhung," Minh nói. "Chị ấy có mặt không?"
"Y tá Nhung vắng mặt trong buổi lấy lời khai vì lý do cá nhân," trưởng phòng quản lý chất lượng trả lời, bằng giọng của người đọc từ tờ giấy. "Phần lời khai của ê-kíp đã đầy đủ."
"Phần lời khai đã đầy đủ trước khi tôi bước vào căn phòng này," Minh nói. Anh nghe giọng mình vẫn đều, và tự hỏi cái đều đặn đó đến từ đâu — có lẽ từ ba năm đứng trong phòng mổ, nơi người ta học cách không run khi mọi thứ đang vỡ.
Cuối bàn, Tuấn cuối cùng ngẩng đầu lên. Mắt thầy gặp mắt Minh một phần nghìn giây — một phần nghìn giây chứa đủ một lời xin lỗi và một sự bất lực già nua — rồi rơi xuống mặt bàn trở lại. Trong phòng họp A, người ta không cần nói "tôi không dám". Chỉ cần nhìn xuống là đủ.
Giám đốc Thắng đẩy về phía Minh một tờ giấy. "Quyết định đình chỉ công tác có thời hạn, chờ kết luận điều tra chuyên môn. Bệnh viện sẽ báo cáo vụ việc lên Sở Y tế theo quy định. Hồ sơ hành nghề của anh sẽ được treo cho đến khi có kết luận."
Treo. Minh hiểu cái từ đó nặng bao nhiêu. Không phải rút — rút thì còn có ngày kết thúc — mà treo: một cái đinh gài vào hồ sơ của anh trên toàn hệ thống, nơi bất kỳ bệnh viện nào tra tên anh đều đọc được dòng "đang bị đình chỉ chờ điều tra tai biến phẫu thuật". Không bệnh viện nào nhận một bác sĩ đang bị treo. Không phòng khám nào dám ký tên anh vào danh sách trực.
"Tôi có quyền phản đối," Minh nói.
"Anh có quyền gửi đơn khiếu nại lên Sở Y tế," giám đốc đáp, và trên môi ông thoáng một nét gì đó gần giống mỉm cười mà không là mỉm cười. "Đơn khiếu nại sẽ được xem xét sau kết luận điều tra. Bệnh viện là cơ quan điều tra."
Nghĩa là: người buộc tội anh cũng là người xét xử anh. Minh gấp tờ quyết định lại, đặt vào cặp, đứng dậy. Không ai nói gì. Trên đường ra, anh đi ngang chỗ Tuấn. Thầy vẫn nhìn mặt bàn. Anh nghe thấy một tiếng thở rất khẽ — tiếng thở của một người đã từng dạy anh rằng trong phòng mổ chỉ có máu và đồng hồ không nói dối, và hôm nay ngồi im giữa một căn phòng đầy lời nói dối.
Bốn ngày sau, ngày 17 tháng 9, cụ Nguyễn Văn Lợi tử vong trong phòng hồi sức tích cực vì suy đa tạng. Minh nghe tin từ Đăng — người bạn nội trú cùng khóa — qua một tin nhắn ngắn lúc hai giờ sáng: "Cụ Lợi đi rồi. Gia đình được mời lên gặp giám đốc riêng. Tao không biết họ nói gì." Minh nằm trong căn phòng trọ mười hai mét vuông, nhìn trần nhà đến sáng. Ông cụ đã chết. Và trên giấy tờ, người giết ông cụ là Trần Minh.
Tuần lễ sau đó là một đường hầm. Minh đi từ bệnh viện này sang bệnh viện khác với CV xếp nếp trong cặp: hai bệnh viện tuyến thành phố, một bệnh viện tuyến huyện ngoại thành, một phòng khám đa khoa tư trên phố Tây Sơn. Nơi nào cũng giống nhau ở một điểm: người phụ trách nhân sự đọc tên anh, gõ vào hệ thống, ngẩng lên, và nụ cười nghề nghiệp tắt dần như một ngọn đèn bị vặn nhỏ. "Hồ sơ anh đang trong diện chờ kết luận," họ nói. "Khi nào có kết luận, quay lại." Không ai nói kết luận sẽ đến khi nào. Kết luận nằm trong phòng họp A.
Ở nhà, mẹ anh — bà Trần Thị Hạnh — đi chạy thận ba buổi một tuần, tay mỏng dần như một cành khô. Bà không hỏi nhiều. Bà chỉ nhìn áo blouse trắng của con trai treo bất động trên móc suốt hai tuần, và một buổi tối bà nói khẽ: "Con à, má không cần ghép thận đâu. Má chạy thận vậy cũng được. Con đừng làm gì dại."
Minh không trả lời. Câu đó của mẹ nói rõ cả một tình trạng: tiền ghép thận không còn là chuyện của năm nay; nó đang trở thành chuyện của không bao giờ. Một bác sĩ bị treo hồ sơ không có lương, không có hợp đồng, không có tương lai trong nghề.
Đêm 26 tháng 9, Đăng gọi. Giọng bạn hạ thấp như người nói trong bệnh viện sợ tường nghe.
"Minh, tao vừa soát hệ thống cho bài nghiên cứu. Tao mở hồ sơ ca mổ của cụ Lợi trên HIS." Im lặng ngắn. "Tao nhớ rõ diễn biến hôm đó, vì tao đọc bản gốc lúc ca mổ vừa xong. Nhưng bây giờ nó khác."
"Khác thế nào?"
"Thời gian ghi nhận biến chứng bị dời đi hai mươi phút," Đăng nói. "Dòng 'phẫu thuật viên chính' bị thay bằng tên mày ở một đoạn. Và cái quan trọng nhất — bảng theo dõi phẫu thuật của y tá, cái bản scan kèm hồ sơ, không còn trong đó nữa. Nó bị rút ra."
Minh ngồi thẳng dậy trong bóng tối. "Log truy cập còn không?"
"Log ca đó sạch bong," Đăng nói. "Không một ai chỉnh sửa — theo log. Mày hiểu ý tao chứ? Không một ai chỉnh sửa có nghĩa là người chỉnh sửa có quyền xóa log."
Trong căn phòng trọ tối, Minh nghe tim mình đập chậm và đanh, như máy đếm trong phòng mổ. Báo cáo sai — anh đã biết. Lời khai dàn xếp — anh đã biết. Nhưng hồ sơ bị sửa trên hệ thống, log bị xóa sạch, bản scan của y tá bị rút — đó là một tầng khác, tầng có chủ đích và có quyền hạn, thứ chỉ một người ở tầng bốn mới làm được.
"Người duy nhất có quyền đó trong bệnh viện," Đăng nói khẽ qua điện thoại, "là giám đốc và quản trị HIS. Tao không nói thêm."
Minh đặt điện thoại xuống. Trước mặt anh, trên mặt bàn nhỏ, tờ quyết định đình chỉ nằm mở dưới ánh đèn. Anh nhìn nó rất lâu — và trong cái lặng của hai giờ sáng, một quyết định lớn dần trong anh, không ồn ào, không khí thế, chỉ chắc như một khớp xương gài vào đúng vị trí: nếu hồ sơ bị xóa, thì phải có vết tích. Máy chủ có sao lưu. Phòng mổ có giấy tờ. Và trên đời này, bất kỳ bản ghi nào bị xóa cũng chỉ là bị xóa khỏi chỗ người ta nhìn — không bị xóa khỏi đời.
Anh sẽ lần theo nó. Từng milimet một.
Mở mục lục để tải danh sách chương.