Chương 4: Hội Đồng Kỷ Luật
Ba ngày sau đám cháy — Mạnh nhận thông báo từ Phòng Tổ chức Cán bộ, Sở Cảnh sát PCCC TP.HCM: triệu tập Hội đồng Kỷ luật. Lý do: "Vi phạm lệnh chỉ huy hiện trường — tiếp cận vùng cấm khi có lệnh cấm của chỉ huy cấp trên, gây nguy hiểm cho bản thân và thuộc cấp."
Hội đồng Kỷ luật — năm thành viên: Đại tá Phạm Quốc Hưng (Phó Giám đốc Sở, người ra lệnh cấm — ngồi ghế chủ tịch, mặt lạnh, tay xếp hồ sơ trước mặt), Thượng tá Nguyễn Văn Toàn (Trưởng phòng Tham mưu), Thượng tá Lê Thị Hạnh (Trưởng phòng Tổ chức Cán bộ), Đại tá Trần Đình Phúc (Trưởng phòng Hậu cần), và Thiếu tá Võ Minh Hoàng (đại diện Công đoàn Sở). Phiên họp tại Phòng Họp A, tầng ba, Sở Cảnh sát PCCC TP.HCM — phòng rộng, bàn chữ U, cờ Tổ quốc trên tường, ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, và máy lạnh kêu vo vo — lạnh đến nỗi Mạnh, vẫn mặc quân phục (áo trắng, lon Trung tá, ba sao), cảm thấy lạnh dù vừa từ ngoài nắng bước vào.
Hưng đọc cáo trạng (trích): "Đêm 15/8, lúc 02h35, Trung tá Trần Đức Mạnh nhận lệnh từ chỉ huy hiện trường (bản thân tôi — Đại tá Phạm Quốc Hưng): 'Cấm tiếp cận bán kính 100 mét quanh kho B1-B3 — nguy cơ BLEVE.' Trung tá Mạnh không tuân lệnh — dẫn sáu chiến sĩ tiếp cận xưởng A1, khoảng cách gần nhất đến kho B1: 30 mét. Hành vi vi phạm Điều 42, Thông tư 66/2014/TT-BCA — Quy chế chữa cháy: 'Mọi lực lượng tại hiện trường phải tuân thủ lệnh chỉ huy chữa cháy cấp trên.' Vi phạm nghiêm trọng — đề nghị hình thức kỷ luật: cảnh cáo, hạ một cấp bậc hàm (từ Trung tá xuống Thiếu tá), và điều chuyển công tác."
Mạnh ngồi đối diện — lưng thẳng (quân nhân — lưng luôn thẳng, dù đang bị xét xử), tay đặt trên đùi, mắt nhìn Hưng. Không sợ — vì đã qua cái sợ lớn nhất (vùng cấm, BLEVE, khói đen zero visibility) — hội đồng kỷ luật không đáng sợ bằng.
"Trung tá Mạnh, anh có ý kiến gì?"
Mạnh đứng dậy — đứng thẳng, giọng đều, không run, không giận: "Thưa Hội đồng, tôi thừa nhận: tôi vi phạm lệnh chỉ huy hiện trường. Tôi vào vùng cấm khi có lệnh cấm. Đó là sự thật."
Im lặng — năm thành viên nhìn. Hưng hơi ngạc nhiên — tưởng Mạnh sẽ biện minh.
"Nhưng — tôi cũng thừa nhận: nếu quay lại thời điểm đó — hai giờ ba mươi sáu phút, mười bảy công nhân mắc kẹt, CO tăng, thời gian sống mười lăm phút, lực lượng chuyên dụng bốn mươi lăm phút — tôi sẽ làm y hệt. Vi phạm lệnh. Vào vùng cấm. Cứu người."
"Vì sao, Trung tá?"
"Vì PCCC tồn tại để cứu người — không phải để tuân lệnh. Tuân lệnh — quan trọng. Nhưng cứu người — quan trọng hơn. Khi hai thứ mâu thuẫn — tôi chọn cứu người. Và tôi chịu trách nhiệm cho lựa chọn đó."
Hưng — mặt đỏ. Hưng biết: lệnh cấm của ông ta đúng quy trình (BLEVE là nguy cơ thật — và BLEVE thật sự xảy ra năm phút sau khi Mạnh ra). Nhưng Hưng cũng biết: nếu Mạnh tuân lệnh — mười bảy người chết. Và Hưng — người ra lệnh cấm — sẽ phải giải thích trước dư luận tại sao mười bảy người chết khi lính PCCC đứng cách đó một trăm mét.
Thiếu tá Hoàng (đại diện Công đoàn) phát biểu: "Thưa Hội đồng, tôi đề nghị xem xét kết quả hành vi của Trung tá Mạnh: mười bảy người được cứu — bao gồm một phụ nữ mang thai sáu tháng. Tất cả an toàn. Sáu chiến sĩ tham gia — an toàn. BLEVE xảy ra năm phút sau khi tất cả ra khỏi vùng nguy hiểm. Hành vi vi phạm lệnh — có. Nhưng kết quả — cứu mười bảy mạng người. Tôi đề nghị: giảm hình thức kỷ luật xuống khiển trách — không hạ cấp, không điều chuyển."
Thượng tá Hạnh (Tổ chức Cán bộ): "Tôi đồng ý với Thiếu tá Hoàng. Vi phạm lệnh — cần kỷ luật. Nhưng cứu mười bảy mạng — cần ghi nhận. Khiển trách — vừa đủ."
Hưng — chủ tịch Hội đồng — im lặng mười giây. Mặt vẫn đỏ. Rồi: "Biểu quyết."
Kết quả: ba phiếu khiển trách (Hoàng, Hạnh, Phúc), một phiếu cảnh cáo (Toàn), một phiếu cảnh cáo + hạ cấp (Hưng). Đa số: khiển trách — hình thức nhẹ nhất trong bốn hình thức kỷ luật quân nhân (khiển trách → cảnh cáo → giáng chức/hạ cấp → tước danh hiệu/buộc thôi việc).
Mạnh nhận quyết định khiển trách — đứng nghiêm, chào. Không vui — không buồn. Vì anh biết: khiển trách hay cảnh cáo — không quan trọng. Quan trọng: mười bảy người sống. Chị Lan bầu — sinh con gái khỏe mạnh hai tháng sau. Hai công nhân ngộ độc CO — xuất viện sau năm ngày. Không ai chết. Không ai.