Chương 6: Hủy Bản Án Không Trả Lại Mười Tám Tháng

Hủy bản án không trả lại được mười tám tháng. Châu đã nghe câu đó từ rất nhiều người: luật sư, mẹ, Nam, cả một người từng ở cùng trại. Nghe nhiều đến mức nó gần như thành khẩu hiệu. Chỉ đến khi cầm văn bản chính thức trên tay, cô mới hiểu nó theo một cách khác.

Văn bản ghi rằng bản án bị hủy và hồ sơ phải được xử lý lại. Điều đó sửa được tình trạng pháp lý của cô. Nó không sửa được giấc ngủ, không sửa được thói quen kiểm tra khóa cửa ba lần, không sửa được việc mỗi lần nghe tiếng chìa kim loại lách cách, vai cô lại cứng đờ. Nó cũng không trả lại hai lần sinh nhật mẹ mà cô đã bỏ lỡ.

Đơn vị gửi lời mời làm việc. Không phải quyết định bắt cô quay về, mà là một cuộc gặp để bàn về việc phục hồi quyền lợi. Châu mang theo luật sư. Ngồi phía đối diện là vị cục trưởng mới, người chưa từng trực tiếp xử lý vụ cũ. Câu đầu tiên ông nói là: “Chúng tôi xin lỗi.”

Châu nhìn ông. “Với tư cách gì ạ?”

Ông hơi khựng lại. “Với tư cách người đứng đầu đơn vị hiện nay.” Cô hỏi tiếp ông xin lỗi vì điều gì.

“Vì hệ thống của đơn vị đã xử lý hồ sơ không đầy đủ, dẫn tới hậu quả nghiêm trọng đối với cô.”

Châu gật đầu. “Cảm ơn ông.” Không phải “tôi tha thứ”, chỉ là cô nhận lời xin lỗi ấy.

Họ bàn về lương truy lĩnh, bảo hiểm, hồ sơ nhân sự, tình trạng quân hàm và chức vụ, hỗ trợ tâm lý, và quyền lựa chọn quay lại hoặc thôi phục vụ với quyền lợi được tính lại đầy đủ. Châu hỏi nếu cô không quay lại thì sao. Cục trưởng nói quyền lợi pháp lý vẫn được xử lý theo quyết định. Còn nếu quay lại, cô phải qua đánh giá sức khỏe, tâm lý, và chờ kết quả riêng của phần hành vi.

“Tốt,” Châu nói. Ông nhìn cô, có phần ngạc nhiên. “Cô không thấy chúng tôi đang làm khó cô sao?”

“Nếu bỏ qua đánh giá chỉ vì thấy có lỗi với tôi, đó lại là một đường tắt khác.” Ông gật đầu chậm rãi.

Một tuần sau, phần hành vi có kết luận. Châu được xác định có vi phạm thủ tục báo cáo khi rời vị trí, nhưng có tình tiết giảm nhẹ đáng kể vì tình huống cứu người và hệ thống liên lạc hỗn loạn. Không có cơ sở để coi quyết định ấy là nguyên nhân gây ra thất bại chung như bản án cũ từng quy kết. Hình thức xử lý: ghi nhận vi phạm nghiệp vụ, yêu cầu đào tạo lại và tham gia xây dựng quy trình ngoại lệ cùng cơ chế báo cáo lại. Không kỷ luật nặng thêm.

Châu đọc mà thấy khó chịu, nhưng cô chấp nhận. Luật sư hỏi cô có muốn khiếu nại phần này không. Cô nói không. Anh hỏi lại cô có chắc không. “Chắc,” Châu đáp. “Tôi muốn hồ sơ đúng, không muốn hồ sơ đẹp.”

Trong khi đó, cuộc điều tra với Thành Công vẫn tiếp tục. Không có bằng chứng ông trực tiếp ra lệnh sửa toàn bộ tài liệu. Nhưng khi kết hợp nhật ký kết nối, các lời khai và phần ngữ cảnh phục hồi được một phần từ máy chủ trung gian, hội đồng xác định với mức độ tin cậy đủ rằng ông đã ra lệnh triển khai sớm qua kênh chỉ huy. Quan trọng hơn, sau sự cố, ông đã phê duyệt phiên bản kế hoạch mới mà không bảo toàn bản trước trong hồ sơ điều tra, và tham gia những cuộc họp nơi “khuôn mẫu bất tuân” của Châu bị đẩy lên quá mức so với nguồn gốc. Ông bị đình chỉ vị trí chỉ huy, chuyển sang quy trình kỷ luật và xem xét trách nhiệm riêng.

Ông không bị bắt ngay, cũng chẳng có cảnh còng tay nào. Châu thấy như thế là đúng. Hành vi nào thuộc phạm vi kỷ luật, hành vi nào thuộc pháp luật hình sự nếu có, đều phải được tách bạch.

Một buổi chiều, Đức gọi. “Chị.” Cô ừ. “Em đọc tin nội bộ rồi.”

Cô bảo đừng đọc nhiều quá. “Em muốn xin lỗi chị lần nữa.”

Châu thở ra. “Đức, em xin lỗi rồi.” Anh nói nhưng vẫn chưa đủ. “Không có số lần nào khiến mười tám tháng biến mất cả.” Đầu dây bên kia im lặng. Rồi Đức hỏi, giọng nghẹn lại, vậy em phải làm gì.

“Đi điều trị,” Châu nói. “Nếu sau này em khỏe lại và muốn làm rõ phần em từng im lặng, thì làm theo đúng quy trình. Đừng biến phần đời còn lại thành món nợ trả cho tôi.”

Đức khóc. Châu cũng khóc, sau khi cúp máy. Không phải vì đã tha thứ hoàn toàn, mà vì cô không muốn cả hai người cùng bị nhốt mãi trong mười tám tháng ấy.

Đơn vị đề nghị tổ chức một buổi phục hồi danh dự nhỏ. Châu từ chối báo chí, nhưng không từ chối văn bản. “Tôi muốn quyết định sửa hồ sơ được gửi tới tất cả những nơi từng nhận quyết định cũ,” cô nói. “Đừng chỉ trao cho tôi một tờ giấy đẹp.” Họ đồng ý. Hệ thống nhân sự được cập nhật, đơn vị phối hợp gửi thông báo đính chính tới các cơ quan liên quan. Châu biết tin đồn sẽ không tan hết. Nhưng ít nhất, giấy tờ chính thức sẽ không tiếp tục kể một câu chuyện sai.

Đêm ấy, ở khách sạn, cô vẫn kiểm tra cửa, nhưng chỉ hai lần. Châu nhận ra điều đó. Cô không cười, chỉ ghi vào cuốn sổ theo dõi tâm lý như chuyên gia đã khuyên: “Hôm nay kiểm khóa hai lần.”

Chuyên gia tâm lý từng đề nghị cô tách “phục hồi danh dự” khỏi “phục hồi chức năng”. “Một tờ giấy đính chính có thể đến trong một ngày,” bà nói. “Còn khả năng ngủ, tin người, chịu được tiếng khóa cửa hay quay lại nơi làm việc thì có thể mất lâu hơn nhiều.”

Châu hỏi: “Nếu tôi không bao giờ quay lại được thì sao?” Bà đáp: “Không quay lại không có nghĩa là bản án cũ thắng.” Câu ấy khiến cô im lặng rất lâu.

Bà cũng đề nghị mọi buổi làm việc tiếp theo về chuyện quay lại đơn vị đều phải có chương trình gửi trước. Với bộ máy hành chính, đó chỉ là một lịch họp. Nhưng với một người từng bị gọi vào phòng mà không biết mình sắp bị hỏi gì, được biết trước nội dung là một phần rất thật của việc lấy lại cảm giác làm chủ. Châu đưa yêu cầu ấy lên đơn vị ngay sáng hôm sau.

Một tiến bộ nhỏ không trả lại được mười tám tháng. Nó chỉ thuộc về ngày thứ mười chín sau khi cô bước ra khỏi cổng.