Chương 7: Buổi Giám Định Chấn Động

Cái nắng giữa trưa ở cảng ICD Tân Cảng gắt như đổ lửa. Hơi nóng bốc lên hầm hập từ nền bê tông bãi kiểm hóa, quyện với khói dầu của những chiếc xe đầu kéo, khiến không khí đặc quánh và ngột ngạt. Hàng chục ống kính máy quay của các cơ quan báo đài vẫn chĩa không rời về phía Đỗ Danh Nam và dãy container đang bị niêm phong của Nam Phát.

Lực lượng kiểm dịch phối hợp với Chi cục Hải quan Tân Cảng tiến hành cắt niêm phong chiếc container đầu tiên, mang số hiệu NP-0847. Cánh cửa thép nặng nề được kéo ra kèn kẹt. Một luồng khí lạnh từ trong phả ra, nhưng thay vì mùi thơm nồng đặc trưng của sầu riêng chín, nó mang theo một thứ mùi hăng hắc lạ lùng. Mùi clo và hóa chất bảo quản xộc thẳng vào mũi, khiến vị trưởng đoàn kiểm dịch vô thức lùi lại một bước, đưa tay lên che mặt.

Y Ksor Thành bước tới, tay xách chiếc vali chuyên dụng đựng máy phân tích quang phổ cầm tay nhập khẩu từ Đức. Gương mặt người kỹ sư Ê-đê vẫn điềm tĩnh như mọi khi, chỉ có đôi mắt sáng lên vẻ sắc sảo của người đã nắm chắc sự thật trong tay.

Anh bước vào trong container, đi qua những hàng sọt chất cao, chọn ngẫu nhiên ba trái Musang King lớn ở tận phía trong cùng, nơi khó tráo hàng nhất. Đặt trái sầu riêng lên bàn kiểm hóa, anh dùng mũi khoan chuyên dụng khoan sâu vào phần cơm vàng nhạt bên trong, lấy ra một ít dịch chiết đậm đặc rồi nhỏ từng giọt vào khay đo của máy.

Chiếc máy phân tích làm việc rất nhanh, kết quả được truyền thẳng lên màn hình LED lớn dựng ngoài trời để tất cả cùng theo dõi. Những dải màu quang phổ nhấp nháy liên tục trên màn hình. Cả bãi kiểm hóa im phăng phắc, chỉ còn tiếng máy lạnh container chạy rì rì. Rồi màn hình dừng lại, hiện lên một dòng chữ đỏ chói.

“Hoạt chất Carbendazim: 2,5 mg/kg. Hoạt chất Fipronil: 1,8 mg/kg.” Thành dõng dạc đọc to trước đoàn kiểm tra và hàng chục ống kính. “Dư lượng hóa chất cấm vượt ngưỡng an toàn cho phép gấp năm mươi lần!”

Anh quay về phía các phóng viên, giọng vẫn bình tĩnh nhưng từng chữ nặng trĩu. “Đây là những hoạt chất độc hại đã bị cấm sử dụng tại Việt Nam, được dùng để ngâm tẩm, ép chín cấp tốc và giữ cho trái cây để được lâu. Nếu tích tụ lâu ngày trong cơ thể, chúng có thể gây suy gan, suy thận, thậm chí ung thư. Lô hàng này không chỉ giả mạo chứng nhận GlobalGAP, mà còn là một lô nông sản độc hại, đe dọa trực tiếp sức khỏe người tiêu dùng.”

Đám đông phóng viên lập tức xôn xao. Tiếng bấm máy ảnh tanh tách nổi lên khắp nơi, có người gọi điện về tòa soạn ngay tại chỗ, giọng gấp gáp.

Đỗ Danh Nam mặt cắt không còn giọt máu. Mồ hôi lạnh chảy ròng ròng xuống cổ áo sơ mi đắt tiền, hắn run rẩy lùi dần về phía sau, rồi đột ngột xua tay rối rít, giọng the thé hoảng loạn.

“Bịa đặt! Tất cả là bịa đặt! Mày chỉ là một thằng Ê-đê quê mùa, lấy quyền gì mang cái máy đo rác rưởi của mày ra vu khống công ty uy tín của tao? Chứng nhận GlobalGAP của tao có dấu đỏ đàng hoàng, các người không được phép bôi nhọ tao!”

Thành không đáp. Anh chỉ lặng lẽ tháo đôi găng tay, đặt chiếc máy phân tích xuống bàn, như thể biết trước rằng lời mình nói lúc này không cần thiết nữa. Vân đứng cạnh anh, khẽ nghiêng đầu nói nhỏ với Thượng tá Tuấn rằng đoàn kiểm nghiệm trung ương đã trên đường tới, đúng như cô xin phối hợp từ tối qua. Tuấn gật đầu, ra hiệu cho các chiến sĩ giữ nguyên hiện trường, không ai được động vào bất kỳ sọt hàng nào.

Đúng lúc đó, chiếc xe chuyên dụng của Viện Kiểm nghiệm An toàn Vệ sinh Thực phẩm Quốc gia từ từ tiến vào bãi kiểm hóa. Các kiểm nghiệm viên trong bộ đồ bảo hộ bước xuống, tiến hành lấy mẫu độc lập ở cả những container khác, rồi đưa vào thiết bị phòng thí nghiệm di động đặt ngay trên xe. Họ chạy sắc ký lỏng hiệu năng cao để đối chiếu trực tiếp với kết quả đo nhanh của Y Ksor Thành.

Trong lúc chờ, lực lượng hải quan cắt niêm phong thêm ba container nữa. Container nào cũng bốc lên cùng một thứ mùi hăng hắc ấy. Ở chiếc thứ ba, cán bộ kiểm dịch còn phát hiện những sọt sầu riêng ghi tên một vựa thu mua ở tỉnh khác, nhãn mác dán chồng lên nhau mấy lớp, lớp ngoài cùng mới in logo Nam Phát. Một phóng viên trẻ chĩa máy quay sát vào những lớp nhãn bong mép, và Nam quay phắt mặt đi.

Mười lăm phút chờ đợi dài như cả buổi. Nam đứng dưới cái nắng cháy da, liên tục lau mồ hôi, mắt không rời cánh cửa xe kiểm nghiệm. Hắn bấm điện thoại gọi cho luật sư hai lần, cả hai lần đều không ai bắt máy, đến lần thứ ba thì hắn không bấm nữa. Rồi vị Trưởng đoàn kiểm nghiệm trung ương bước ra, trên tay là bản kết quả chính thức.

“Chúng tôi xác nhận kết quả phân tích của kỹ sư Y Ksor Thành hoàn toàn chính xác, sai số dưới một phần nghìn.” Ông nói rõ từng chữ trước các cơ quan báo đài. “Lô sầu riêng của Công ty Nam Phát không đạt chuẩn an toàn thực phẩm. Chúng tôi sẽ ban hành ngay văn bản đình chỉ lưu hành và tiến hành tiêu hủy toàn bộ lô hàng độc hại này theo đúng quy định.”

Lời khẳng định của cơ quan kiểm nghiệm cao nhất giáng một đòn chí mạng, dập tắt chút hy vọng cuối cùng của Đỗ Danh Nam. Hắn há miệng định nói gì đó, nhưng không một âm thanh nào thoát ra.

Nhưng cú sốc chưa dừng ở đó. Nguyễn Thị Hồng Vân bước lên, tay cầm một văn bản viền chỉ vàng.

“Ông Đỗ Danh Nam, ông nhìn cho kỹ đi. Đây mới là chứng nhận GlobalGAP thật sự, do tổ chức tại Đức cấp cho vườn sầu riêng Đắk Song.”

Cô giơ cao tấm chứng nhận mang tên Hợp tác xã Nông sản Hữu cơ Đắk Nông, đơn vị do Y Ksor Thành làm Chủ tịch Hội đồng quản trị. “Chứng nhận của chúng tôi được cấp dựa trên quy trình giám sát thổ nhưỡng nghiêm ngặt suốt những tháng qua tại Đắk Song, kể từ sau vụ cháy. Chúng tôi đạt chín mươi chín trên một trăm điểm về chất lượng và an toàn sinh học. Mã số vùng trồng của chúng tôi cũng đã được cập nhật trên hệ thống dữ liệu hải quan, bất kỳ ai cũng có thể tra cứu trực tiếp.”

Sự tương phản giữa tấm chứng nhận thật và lô hàng độc hại mang mác giả hiện ra rõ ràng trước hàng chục ống kính. Các phóng viên lập tức quay sang Vân và Thành, câu hỏi dồn dập. Ở tận Đắk Song, người trong buôn đang chen nhau trước màn hình ti vi xem bản tin trực tiếp, và tiếng reo hò vang dội khắp thung lũng. Ama H’Nhân ngồi giữa đám con cháu, đôi mắt già ướt nhòe.

Đỗ Danh Nam đứng chết lặng giữa bãi cảng nắng chang chang, hai tay buông thõng. Điếu xì gà đắt tiền tuột khỏi ngón tay, rơi xuống nền đất bụi bặm, cháy âm ỉ thêm một lúc rồi tắt. Hắn biết rằng toàn bộ tiền tài, danh vọng và tương lai của Nam Phát đã tan thành mây khói ngay tại bãi kiểm hóa này.

Thành nhìn kẻ thù của mình mà lòng không hề hả hê, chỉ thấy nhẹ nhõm, như vừa trút được một gánh nặng mang theo từ buổi sáng đứng giữa vườn tro. Anh biết đất mẹ bazan đã đòi lại công bằng cho buôn làng của mình.

Vân bước đến đứng cạnh anh, khẽ nắm lấy tay anh dưới nắng trưa. Hai người cùng nhìn về phía trước. Phía sau lưng Đỗ Danh Nam, Thượng tá Nguyễn Minh Tuấn đã lặng lẽ mở cặp tài liệu, và những chiến sĩ C03 bắt đầu tiến lại gần.