Chương 7: Người trên bàn mổ
Hai giờ mười tám phút sáng, chuông cấp cứu của Lam Hồng vang lên trong hành lang đầy mùi mưa. Minh đang ngồi ở bàn trực với cốc trà nguội khi tiếng xe cứu thương rít vào sảnh, cửa mở tự động hắt vào một luồng không khí ướt và sắt. Anh đứng dậy theo phản xạ, áo blouse trắng đã mặc sẵn trên vai — một tháng nay, kể từ ngày kết luận mở khóa hồ sơ, anh là bác sĩ ngoại trực chính đêm của Lam Hồng. Sơn giao cho anh những đêm trực nặng nhất, như cách người ta giao một thanh kiếm cho người đã chứng minh mình biết rút nó.
"Đa chấn thương giao thông!" Y tá cấp cứu gọi từ cửa. "Nam, ba mươi ba tuổi, tai nạn xe — nghi vỡ lá lách, sốc mất máu, áp bảy mươi trên bốn mươi!"
Minh chạy ra. Trên cáng đẩy vào phòng khám cấp cứu, bệnh nhân nằm nghiêng, mặt xám, vết kính cắt dọc cằm, áo sơ mi thấm đỏ một bên. Anh cúi xuống đặt tay lên ổ bụng — chướng căng, phản ứng cứng — và ngẩng lên định ra hiệu ê-kíp. Rồi anh nhìn vào khuôn mặt bệnh nhân.
Thời gian, trong một nhịp, không chạy.
Lê Quốc Vinh.
Cùng một khuôn mặt đã ngồi đối diện anh trong phòng họp B, cùng một đường hàm đã nghiến khi email của hắn được đọc lên — chỉ khác là bây giờ khuôn mặt ấy xám như tro, môi xanh, và từ bên trong nó, một cái chết đang đếm ngược bằng lít máu.
Thực tế, tên của bệnh nhân được y tá đọc ra từ ví đựng giấy tờ vớt trong túi áo xe — "Lê Quốc Vinh" — nhưng Minh không cần nghe. Anh đã nhận ra trước khi tên được đọc, theo cách một người nhận ra bóng ai trong đêm trước khi nghe tiếng. Cả phòng cấp cứu biết chuyện của anh — Lam Hồng nhỏ, tin tức chạy qua hành lang nhanh hơn thang máy — và khi y tá đọc cái tên ấy lên, mọi mắt trong phòng đồng loạt quay sang Minh như một ê-kíp quay sang người cầm dao.
"Bác sĩ Minh?" Y tá cấp cứu nhìn anh, chờ hiệu lệnh.
Minh nghe thấy tiếng mưa ngoài sảnh, tiếng monitor bíp nhanh, tiếng nhịp tim của chính mình. Trong đầu anh, hai hình ảnh đặt lên nhau như hai bản phim X-quang: Vinh đứng rửa tay ở hành lang nói "anh nghĩ có ai sẽ mở miệng cho anh", và Vinh nằm đây với lá lách vỡ — mạng sống đang chảy ra khỏi cơ thể với tốc độ mà chỉ một bàn tay biết khâu mới chặn được.
Anh nhìn đồng hồ trên tường: 2 giờ 21 phút. Sơn đang về quê ăn cưới cháu, cách thành phố hai trăm cây số. Bác sĩ ngoại dự phòng trẻ tuổi đang bận một ca cắt lở chân. Trong bán kính hai mươi phút xe chạy, người duy nhất có đủ bằng cấp, kinh nghiệm và thẩm quyền mổ bụng cấp cứu người này — là Trần Minh.
Có một lựa chọn khác — anh thấy nó rõ như thấy một con đường phụ. Anh có thể nói: tôi có xung đột với bệnh nhân, chuyển ca sang bệnh viện khác. Đó là một lựa chọn hợp lệ trong sách quy trình; không ai có thể buộc một bác sĩ mổ chính kẻ đã vu oan mình. Cáng xe sẽ lại gầm, mưa sẽ đổ, và Vinh sẽ được chở đi qua thành phố để đến một bệnh viện xa hơn ba mươi phút — ba mươi phút của một lá lách đang vỡ là ba mươi phút cái chết có nhiều cơ hội hơn. Không ai sẽ trách anh. Có lẽ người ta còn khen anh "giữ đúng quy trình".
Nhưng ngoài cửa kính của phòng cấp cứu, Minh nhìn thấy hình ảnh phản chiếu của chính mình trong lớp kính đêm — một bác sĩ hai mươi chín tuổi, áo blouse trắng — và anh nhớ ra một đêm tháng mười, trong phòng họp A của Thành An, người ta đã lấy của anh mọi thứ trừ một thứ không ai lấy được: cách anh đứng trước một người đang chết.
"Đưa hồ sơ bệnh nhân đi theo cáng," anh nói. "Gọi thêm một phụ mổ, một gây mê phụ. Chuẩn bị phòng mổ cấp cứu. Gọi khoa huyết học chuẩn bị bốn đơn vị máu O. Siêu âm nhanh FAST. Báo ban giám đốc trực. Tôi nhận ca."
Siêu âm FAST trả về trong ba phút: tự do dịch ổ bụng rộng, lá lách vỡ, mật độ máu tự do. Hai đường truyền tĩnh mạch lớn được đặt, đơn vị máu đầu tiên treo lên, oxy chạy vào. Vinh co giật nhẹ một lần trên cáng — phản xạ của một cơ thể đang đấu với sốc — và Minh đặt tay lên vai bệnh nhân một giây, ngắn như một dấu kiểm: còn thở, còn mổ được. Trong một phòng cấp cứu, người ta không hỏi bệnh nhân là ai cho đến khi biết bệnh nhân còn sống để là ai.
Ê-kíp xoay theo tiếng anh gọi. Trên đường đẩy cáng vào phòng mổ, Minh đi bên cạnh, và Vinh — nửa tỉnh nửa mê, đôi mắt mở hé — nhận ra anh. Hắn nhận ra anh như người chết đuối nhận ra bờ.
"Minh…" Giọng hắn ra bằng bọt máu nhỏ. "Xin… đừng…"
Anh không trả lời. Câu đó của Vinh không hoàn thành — đừng gì? Đừng cứu? Đừng mổ? Đừng để tôi chết, hay đừng giết tôi? — và anh không trả lời vì trong phòng cấp cứu người ta không trả lời bệnh nhân bằng lịch sử.
Tin đến ông Lê Quốc Thắng trong hai mươi phút. Minh đang rửa tay ngoài phòng mổ khi giám đốc cũ — không còn là giám đốc nữa, chỉ là một người cha tóc bạc chạy vào từ mưa — đến trước cửa phòng mổ cấp cứu, đứng hai mét trước anh, và Minh thấy một thứ chưa từng thấy trên khuôn mặt đã chỉ huy tầng bốn: sụp đổ.
"Cậu Minh." Ông Thắng không gọi "bác sĩ" cũng không gọi "cậu" như hồi nhà hàng — chỉ có một cái tên trần. "Tôi biết cậu đang trực đêm nay. Tôi biết ai nằm trong đó. Tôi…" Giọng ông gãy — người đã ra lệnh cho một ê-kíp im lặng, đã gọi điện đe một y tá bằng tương lai đứa con, đã biến một hồ sơ thành giấy vụn — giờ gãy thành một âm thanh nhỏ như người khóc không ra nước mắt. "Tôi xin cậu."
Minh đứng với hai tay vẫn còn ẩm nước rửa. Anh nhìn người đàn ông trước mặt, và trong một giây — chỉ một giây — anh thấy toàn bộ vũ khí của việc trả thù đặt sẵn trong tay mình như bộ dụng cụ phẫu thuật: chỉ cần nói "tôi không đủ khả năng", chỉ cần đi chậm đúng mười phút, chỉ cần để cái chết của cụ Lợi được trả bằng một cái chết khác trên cùng loại bàn. Không ai sẽ biết. Máu chảy trong bụng không để lại dấu vết của một quyết định chậm.
Nhưng cạnh cái vũ khí đó, một câu thề anh đã đọc lần đầu năm mười tám tuổi dậy lên, già và mòn và sáng: primum non nocere — trước hết, đừng làm hại. Và đằng sau câu thề, thầy Tuấn: "Trong phòng mổ có hai thứ không nói dối được: máu và đồng hồ."
Minh nhìn ông Thắng và nói một câu duy nhất, không ấm không lạnh, chỉ đúng: "Tôi mổ vì đó là việc của tôi. Ông đứng ngoài."
Rồi anh đẩy cửa phòng mổ cấp cứu, và căn phòng đón anh vào bằng ánh đèn trắng quen thuộc — cùng một ánh sáng của phòng mổ số 3, chỉ khác là đêm nay, người trên bàn không phải cụ Lợi bảy mươi tuổi hiền lành, mà là người đã đưa anh đến đây.
"Bệnh nhân Lê Quốc Vinh," Minh nói với ê-kíp, bằng giọng đọc danh mục. "Vỡ lá lách, sốc mất máu, chảy máu trong ổ bụng. Cắt lá lách cấp cứu. Bắt đầu."
Y tá phòng mổ Lam Hồng — một cô gái trẻ anh chưa làm cùng nhiều — ghi dòng đầu tiên lên bảng theo dõi: 2g34 — mở bụng, BS Trần Minh, phẫu thuật viên chính. Minh nhìn dòng đó được viết ra trong phòng mổ, đúng thứ giấy tờ đã một lần bị rút khỏi hồ sơ anh, và anh cầm dao mổ lên.
Phía sau vai anh, bác sĩ gây mê phụ — người chỉ vừa chạy đến, chưa biết chuyện — nhỏ giọng hỏi y tá: "Bệnh nhân là ai?" Y tá trả lời bằng một câu thấp đến mức gần như không nghe: "Người từng đổ cái chết lên vai bác sĩ Minh." Câu đó đi qua phòng mổ không qua lời nữa — chỉ qua những cái nhìn nhanh đổi chỗ — và rồi nó tan ra, vì trong phòng mổ không có chỗ cho lịch sử. Chỗ đó chỉ có chỗ cho một người đang chảy máu và một bàn tay phải chặn nó.
Ngoài cửa sổ phòng mổ, mưa rét đặc đổ trên con phố ngược. Đêm nay, người ta sẽ kể rằng bác sĩ Trần Minh đã đứng trước ranh giới mà cả một đời người chỉ gặp một lần: khi kẻ hại mình nằm trên bàn mổ của mình, và tất cả những gì ngăn cách giữa trả thù và lời thề là một đôi găng tay vô trùng.
Mở mục lục để tải danh sách chương.