Chương 8: Hội Đồng Mở Claim Chart

Hội đồng công nghệ không mở “mẫu gốc” như người ta mở két sắt. Họ mở claim chart.

Phòng họp lớn trên tầng ba của công ty kín chỗ: đại diện công ty, luật sư sáng chế hai bên, các chuyên gia kỹ thuật, bộ phận nhân sự phụ trách lương thưởng, và đối tác chiến lược đang chờ một kế hoạch thương mại hóa sạch sẽ. Thanh Hà ngồi dự nhưng không có phiếu, Tín cũng vậy.

Buổi rà soát có bốn mục tiêu: đề xuất đính chính danh sách tác giả, đánh giá chuyển giao và quyền sở hữu, giải quyết tiền thưởng cho người đóng góp, và xác định quyền chuyển giao công nghệ sau tranh chấp.

Điểm bảo hộ số 1 được xét trước. Chuyên gia kỹ thuật trình sổ lab, biên bản họp, dữ liệu phiên bản và nội dung phỏng vấn. Tín và Mai có ghi chép về việc hình thành ý tưởng. Lộc không xuất hiện ở yếu tố đó trước mốc thời gian liên quan. Khoa chỉ đưa ra yêu cầu kinh doanh. Trang không có đóng góp ý tưởng kỹ thuật. Khuyến nghị: Tín và Mai.

Điểm số 2: Tín và Mai là cốt lõi. Lộc có một tài liệu kỹ thuật về bước tinh chỉnh ra đời sau đó, và cách diễn đạt hiện tại của điểm bảo hộ bao trùm cả bước tinh chỉnh ấy. Khuyến nghị: Tín, Mai và Lộc, nếu luật sư xác nhận đóng góp của Lộc đạt ngưỡng tác giả.

Điểm số 3: Lộc có bằng chứng mạnh. Không có Tín.

Tín nhìn dòng chữ ấy trên màn chiếu. Đây là lần đầu có một điểm bảo hộ trong dự án mà anh không nên đứng tên.

“Anh có phản đối không?” chủ tọa hỏi.

“Không, nếu bảng đối chiếu đúng.”

Khoa nhìn anh. Có lẽ ông đã chờ một cuộc chiến kiểu được ăn cả ngã về không. Tín không cho ông điều đó.

Yến Trang tự nguyện ký bản cam đoan rằng cô không nhận đã hình thành ý tưởng nào trong các điểm bảo hộ hiện tại, tùy theo xác nhận của luật sư.

“Cô chắc chứ?” Khoa hỏi.

“Tôi không muốn đứng tên để giữ chức,” cô nói, giọng đều. “Nếu tôi không phát minh, thì bỏ.”

Luật sư công ty trình bày thủ tục đính chính với cơ quan sáng chế ở các nơi đã nộp đơn. Không có chuyện hội đồng “tuyên bằng sáng chế thuộc về Tín”. Người nộp đơn và chủ sở hữu vẫn có thể là công ty, nếu việc chuyển giao từ các tác giả là hợp lệ.

Và đó là phần tiếp theo. Hợp đồng lao động của Tín và Mai đều có điều khoản chuyển giao, của Dũng, Lộc và Trang cũng vậy. Công ty đã tài trợ phòng lab và thiết bị. Khả năng quyền sở hữu thuộc công ty là rất lớn.

Tín từng nghĩ mình sẽ giận khi nghe điều này. Anh không giận. “Nếu chủ sở hữu là công ty, tôi muốn danh sách tác giả được đính chính và chính sách thưởng phải đúng.”

“Còn quyền được làm việc?” luật sư của anh hỏi.

“Tôi không muốn bị cấm dùng kỹ năng chung của mình. Nhưng tôi không đòi bí mật kinh doanh.”

Họ chuyển sang khung dàn xếp. Phía công ty giữ quyền sở hữu bằng sáng chế và bí mật kinh doanh, tùy vào các văn bản chuyển giao được xác nhận; sửa danh sách tác giả theo phân tích pháp lý; trả thưởng tác giả theo chính sách đã sửa đổi; lập khoản thưởng riêng cho những người đóng góp thẩm định và dự án như Dũng; rút cáo buộc Tín “làm thất lạc mẫu” nếu điều tra không có căn cứ. Phía Tín tuân thủ nghĩa vụ bảo mật và hoàn trả tài liệu, không dùng công thức hay dữ liệu được bảo vệ ngoài phạm vi giấy phép, rút lại cáo buộc “công ty cướp trọn bằng sáng chế” và chỉ phát ngôn công khai trong phạm vi các sự kiện của thỏa thuận. Đơn kiện về bí mật kinh doanh sẽ được dàn xếp hoặc rút, với điều kiện Tín tuân thủ.

“Còn Khoa thì sao?” Tín hỏi.

Đại diện hội đồng quản trị trả lời: “Trách nhiệm nhân sự được xử lý riêng.”

Khoa đã dùng quyền quản lý để thay danh sách đội thương mại hóa vào bản khai báo sáng chế, mà không bảo đảm pháp chế rà soát đủ những người từng đóng góp. Ông cũng phê duyệt thông điệp truyền thông “ba năm nghiên cứu của đội hiện tại”, một cách nói quá rộng. Hội đồng quản trị sẽ xem xét về hiệu quả công việc và quản trị. Hội đồng công nghệ hôm nay không “kết tội” ai. Tín thấy như vậy là đúng.

Đối tác chiến lược lên tiếng: “Sau dàn xếp, ai có thể dẫn dắt việc chuyển giao công nghệ?”

Câu hỏi làm cả phòng im bặt. Công ty nắm quyền đối với tài sản, nhưng bí quyết ngầm lại nằm rải rác ở nhiều người: Tín, Mai, Dũng, các công nhân vận hành, Lộc. Không thể chỉ trao đi một tập PDF.

“Nếu chuyển giao, phải là cả một nhóm,” Tín nói. “Và khâu chất lượng, kiểm soát thay đổi phải độc lập với hạn chót thương mại.”

Đại diện công ty hỏi: “Anh có quay lại không?”

“Không phải như cũ.”

“Vậy theo cách nào?”

“Có thể làm tư vấn hoặc trưởng nhóm công nghệ theo hợp đồng, nếu vai trò rõ ràng và không phải đổi tranh chấp lấy một chỗ làm.”

Trong giờ giải lao, Thanh Hà đứng cạnh anh ở hành lang. “Anh đang từ một người muốn đòi bằng sáng chế về, thành người muốn được cấp phép dùng công nghệ của chính công ty cũ.”

Tín cười. “Nghe kém anh hùng nhỉ.”

“Nghe như người làm công nghiệp.”

“Tốt.”

Sau giờ nghỉ, hội đồng còn yêu cầu công ty sửa cách phê duyệt các đơn sáng chế về sau. Quản lý kỹ thuật không được tự gửi danh sách tác giả cuối cùng. Luật sư sáng chế phải phỏng vấn và đối chiếu theo từng điểm bảo hộ. Danh sách người đóng góp dự án được rà soát độc lập. Nhân viên nhận bản tóm tắt phân tích tư cách tác giả trước khi ký cam đoan, và có kênh để báo nếu bị bỏ sót.

“Như vậy có làm việc nộp đơn chậm lại không?” Khoa hỏi.

“Có thể thêm vài ngày,” luật sư công ty đáp. “Nhưng vụ đính chính hiện tại đã tốn nhiều tháng và rất nhiều tiền.”

Không ai phản bác.

Đại diện hội đồng quản trị cũng tách trách nhiệm cá nhân khỏi việc đính chính bằng sáng chế. Danh sách tác giả được sửa vì phân tích sự kiện và pháp lý. Khoa có bị giảm quyền hay không là chuyện quản trị riêng. Trang có bị kỷ luật hay không là chuyện lao động riêng. Tín thấy sự tách bạch này rất quan trọng: nếu bằng sáng chế chỉ được đính chính khi có một quản lý bị coi là “kẻ xấu”, lần sau hệ thống lại trông vào kịch tính đạo đức thay vì cơ chế kiểm soát.

Chính sách thưởng mới cũng không được phụ thuộc duy nhất vào việc bằng có được cấp hay không. Nếu đơn bị từ chối về sau, đóng góp kỹ thuật của tác giả không vì thế mà biến mất. Ngược lại, việc được thưởng cũng không được dùng làm bằng chứng pháp lý rằng người đó chắc chắn là tác giả. Công ty từng để tiền, danh hiệu và tư cách pháp lý trộn chung vào một ô; giờ mỗi thứ có tiêu chuẩn riêng.

Nhật ký đính chính nội bộ ghi lại vì sao từng cái tên được thêm hay bỏ, kèm lý do và ngày hiệu lực, không ghi đè hồ sơ cũ như thể danh sách ban đầu chưa từng tồn tại.

Cuối buổi, họ nhìn mẫu B17 được đặt trở lại kho lưu. Nó không được mang lên sân khấu nào, và cũng không ai cần thế. Hội đồng đã mở ra một thứ quan trọng hơn chiếc hộp: cách từng điểm bảo hộ được sinh ra, và từng quyền phải đi về đâu.