Chương 9: Gói Thầu 540 Tỷ Đổi Chủ

Hai tuần sau buổi thẩm định, công trường cầu vượt chìm trong một thứ im lặng lạ lùng. Máy móc vẫn chạy ở các hạng mục khác, nhưng quanh trụ P7, hàng rào được dựng lên kín mít, chỉ có đội phá dỡ ra vào. Tiếng búa phá bê tông nện đều đặn từ sáng đến chiều, mỗi nhát như một tiếng thở dài của cả dự án.

Trong hai tuần ấy, chủ đầu tư tạm dừng hợp đồng với phòng dự án cũ, yêu cầu nhà thầu đề xuất một ban điều hành mới cho gói thầu năm trăm bốn mươi tỷ. Ban giám đốc công ty họp liền ba buổi. Cuối cùng, giám đốc công ty gọi Đức lên phòng, hỏi anh một câu ngắn: anh có dám nhận không.

Đức xin một đêm để nghĩ. Đêm đó anh ngồi trong lán chỉ huy đến gần sáng, viết kín mười mấy trang giấy. Sáng hôm sau, anh mang chúng đến buổi họp quyết định nhà thầu thay thế.

Anh không nghĩ về chức danh. Anh nghĩ về những gì sẽ đổ lên vai mình nếu gật đầu: một trụ cầu phải phá đi làm lại, một đội công nhân đang hoang mang không biết ngày mai còn việc hay không, một tiến độ đã trễ, một cái tên công ty đang bị báo chí nhắc đến với những dòng tít không mấy dễ chịu. Nhận việc lúc này không phải là nhận phần thưởng. Nó giống nhận một công trường sau trận lũ, bùn ngập đến đầu gối và ai cũng đang chờ xem người mới đến sẽ làm gì.

Gần nửa đêm, Hòa nhắn cho anh một tin ngắn: “Anh nhận đi. Anh em ngoài này chờ anh.” Ngay sau đó là tin của bác Toàn, sai chính tả lỗ chỗ vì bác chưa quen bàn phím, nhưng đọc vẫn hiểu: “Cầu này phải có người như cậu đứng ra.” Đức đọc đi đọc lại hai tin nhắn ấy, rồi kéo tập giấy lại gần và bắt đầu viết.

Anh không mặc vest mới. Anh đến với chiếc áo sơ mi xanh nhạt giản dị đã giặt nhiều lần đến sờn cổ, quần kaki, đôi giày bảo hộ đã lau sạch bùn. Trong ba lô có bản kế hoạch khắc phục, danh sách đội hiện trường cũ, và mẩu bê tông nhỏ mà anh vẫn mang theo từ hôm bị ném hợp đồng.

Phòng họp lần này là phòng lớn của chủ đầu tư, có cờ, có hoa, có bảng tên đặt trước từng ghế. Đức nhìn tấm bảng tên của mình, “Lê Minh Đức, đại diện nhà thầu”, mà thấy như đang nhìn tên một người khác.

Anh Hưng mở đầu bằng câu hỏi thẳng nhất. “Anh Đức, gói thầu này vừa trải qua khủng hoảng. Uy tín nhà thầu đang bị đặt dấu hỏi, tiến độ đã trễ, trụ P7 phải đổ lại. Anh có đủ năng lực nhận lại phần việc này không, và anh lấy gì để đảm bảo chuyện cũ không lặp lại?”

Đức không hứa bằng khẩu hiệu. Anh biết những câu như “cam kết chất lượng hàng đầu” hay “an toàn là trên hết” đã được in trên băng rôn khắp công trường từ ngày khởi công, và chẳng câu nào ngăn được xe bồn số 38 rẽ vào con ngõ ấy.

Anh mở bản kế hoạch, trình bày từng mục. Thứ nhất, mỗi mẻ bê tông cho cấu kiện chịu lực đều được kiểm soát ba lớp: phiếu trạm trộn, định vị xe bồn và đo độ sụt tại cổng, dữ liệu đẩy lên hệ thống chung theo thời gian thực. Thứ hai, nhật ký thi công không còn là cuốn sổ nằm trong tủ phòng dự án. Bản điện tử được mở quyền truy cập cho giám sát độc lập, mọi chỉnh sửa đều để lại dấu vết. Thứ ba, giám sát an toàn có quyền dừng thi công ngay tại chỗ nếu số liệu lệch, không cần chờ ai duyệt.

“Quyền dừng thi công nằm trong tay giám sát chứ không phải nhà thầu?” một thành viên hội đồng hỏi, giọng ngạc nhiên. “Anh tự trói tay mình à?”

“Vâng,” Đức đáp. “Vì người có quyền dừng mà không có lợi ích gì từ việc chạy tiếp, mới là người dám dừng.”

Bảo Ngọc ngồi phía đối diện, ở vị trí đại diện tư vấn giám sát. Cô là người hỏi khó nhất, khó hơn tất cả những người còn lại cộng lại. Cô hỏi về nguồn cung vật liệu, về phương án nếu trạm trộn không đáp ứng, về chi phí phát sinh từ việc phá dỡ P7 sẽ do ai chịu. Đức trả lời từng câu, có câu anh trả lời được ngay, có câu anh nói thẳng là chưa có đáp án và sẽ trình phương án trong ba ngày.

Rồi cô hỏi câu cuối. “Giả sử nhà cung cấp gây áp lực tiến độ. Chủ đầu tư thúc. Ban giám đốc của anh thúc. Mùa mưa đến sớm. Một mẻ bê tông độ sụt hơi cao, chỉ hơi cao thôi, mà nếu loại thì trễ thêm ba ngày. Anh xử lý thế nào?”

Đức nhìn cô. Anh biết cô không hỏi để làm khó, mà hỏi đúng cái tình huống đã xảy ra trong đêm mưa ấy, chỉ khác là lần này người đứng giữa là anh.

“Loại mẻ đó,” anh nói. “Tiến độ không được dùng để đàm phán với an toàn. Ba ngày trễ thì tôi giải trình được. Một trụ cầu yếu thì không ai giải trình được.”

Vài người trong phòng gật đầu. Anh Hưng ghi gì đó vào sổ. Bảo Ngọc không gật, cũng không cười, chỉ gạch một nét dưới câu hỏi cuối cùng trong tờ giấy của cô.

Trong hai tuần ấy, Hoàng Phúc bị đình chỉ công tác để phục vụ điều tra. Nhưng hắn không im lặng. Hắn gửi đơn lên ban giám đốc và cả chủ đầu tư, tố cáo Lê Minh Đức cố tình phá hoại dự án, cấu kết với tư vấn giám sát để chiếm đoạt vị trí. Đơn viết dài, lời lẽ sắc sảo, kèm theo vài tấm ảnh Đức ngồi cà phê với Bảo Ngọc sau giờ làm.

Đức đọc lá đơn vào một buổi tối, trong lán chỉ huy, dưới ngọn đèn tuýp quen thuộc. Anh đọc đến đoạn hắn nhắc tới chuyện tình cảm cũ của anh với Yến Nhi như một bằng chứng về động cơ cá nhân, và thấy trong lòng dâng lên một cảm giác vừa buồn cười vừa chua chát. Hóa ra đến tận lúc này, hắn vẫn tin rằng mọi chuyện trên đời đều có thể giải thích bằng ân oán, bằng tiền, bằng ghế ngồi. Hắn chưa bao giờ hiểu rằng có người làm đúng chỉ vì không chịu nổi việc làm sai.

Đơn ấy bị bác chỉ sau bốn ngày. Mọi mốc thời gian trong vụ việc đều có chứng cứ độc lập: camera cây xăng không thuộc về ai trong dự án, định vị xe bồn do đơn vị vận chuyển quản lý, phiếu nội bộ do trạm trộn lưu, lõi khoan do kiểm định độc lập thực hiện. Không có mắt xích nào nằm trong tay Đức để mà dàn dựng. Người quen thắng bằng quan hệ, bằng những bữa nhậu và những cuộc điện thoại đêm khuya, cuối cùng đã gặp một thứ không biết uống rượu xã giao: lõi khoan.

Đức không vội phản pháo lá đơn. Khi ban giám đốc yêu cầu anh giải trình, anh chỉ gửi lại bảng tổng hợp các mốc chứng cứ, mỗi mốc ghi rõ nguồn và đơn vị lưu giữ, những chỗ Hoàng Phúc cố tình nhập nhằng được khoanh tròn bằng bút đỏ. Không một câu chửi, không một chữ nào nhắc đến tư cách của hắn.

Tối trước ngày ký hợp đồng, Đức nhận được một tin nhắn từ Yến Nhi. Cô đã xin nghỉ việc ở công ty, đang phối hợp với cơ quan điều tra với tư cách người làm chứng. Tin nhắn dài, viết như một lá thư. Cô xin lỗi vì bản xác nhận, vì dòng chữ bị gạch, vì đã gọi anh là đa nghi trong đêm mưa ấy. Cô nói cô không mong anh tha thứ, chỉ mong anh biết rằng cô đã hiểu.

Đức đọc hết, đọc lại một lần nữa. Rồi anh tắt màn hình, không trả lời.

Không phải vì anh còn giận. Cơn giận đã nguội từ lâu, nguội như bê tông sau hai mươi tám ngày. Chỉ là có những lời xin lỗi nên dừng ở màn hình, để người nhận không phải gánh thêm kỳ vọng của người từng chọn sai. Anh mong cô sống tốt, ở một nơi nào đó không cần ký tên vào những thứ mình không tin.

Sáng hôm sau, buổi họp kết thúc bằng quyết định của chủ đầu tư. Gói thầu năm trăm bốn mươi tỷ chính thức đổi chủ: phần việc trước đây do phòng dự án của Đỗ Hoàng Phúc điều hành được giao cho ban điều hành mới do Lê Minh Đức đứng đầu, với điều kiện thực hiện toàn bộ phương án khắc phục đã trình.

Đức ký hợp đồng. Trước khi đặt bút, anh đề nghị bổ sung hai điều khoản vào phụ lục. Điều khoản thứ nhất ghi rõ vai trò và tên của đội hiện trường trong từng hạng mục, để không ai có thể viết rằng họ chỉ hỗ trợ phụ. Điều khoản thứ hai xác nhận quyền dừng thi công của giám sát an toàn, có hiệu lực ngay, không cần thêm bất kỳ chữ ký nào. Chủ đầu tư đồng ý cả hai.

Anh ký từng trang, nét chữ nghiêng phải, số 7 có gạch ngang như trong cuốn nhật ký. Khi ký đến trang cuối, anh dừng lại một giây, nhìn tập giấy dày trước mặt.

Tập hợp đồng từng bị ném xuống chân anh ở Duy Tân, giờ nằm trên bàn. Sạch, thẳng, và đủ nặng.