Chương 5: Người Thầy Nói Phần Ông Đã Làm

Quân Couture không phản đòn bằng một bài chửi. Họ nộp một bản ý kiến chuyên gia, người viết là một giảng viên thời trang từng cộng tác với studio nhiều năm. Kết luận chính nằm gọn trong một câu: những đường nét đang bị tranh chấp thuộc về ngôn ngữ thiết kế mà Quân Couture đã phát triển từ trước.

Phương Anh đọc hết từng trang. Bản ý kiến không hề vô lý. Nó đưa ra ảnh lưu trữ của Quân từ ba năm trước, có đường gấp chéo, có mảng ghép bất đối xứng, có bảng màu đất. Nhưng không có đúng bộ rập cô đang đòi.

“Họ đang chuyển câu hỏi từ ‘ai tạo ra bộ trang phục này’ sang ‘bộ trang phục này thuộc ngôn ngữ của ai’,” luật sư nói.

“Hai chuyện khác nhau.”

“Đúng. Nhưng với công chúng, nghe thì khá giống.”

“Vậy đừng đánh bằng công chúng,” Phương Anh nói, đặt tập giấy xuống.

Điều khiến cô khó chịu nhất là vài hình ảnh trong kho lưu trữ ấy thật sự cho cô thấy mình đã thấm ngôn ngữ của Quân nhiều hơn cô muốn thừa nhận. Một nhà thiết kế trẻ hiếm khi mọc lên từ hư không. Cô đã học cách nhìn chất liệu ở chính studio đó, học cách dựng phom dáng, từng sửa hồ sơ năng lực dưới bàn tay Quân. Nếu vụ việc buộc cô phải kể rằng mình “tự sinh ra từ con số không”, cô sẽ phải nói dối. Nhưng ảnh hưởng thì không bằng quyền ký tên lên một thiết kế cụ thể.

Cô quyết định nhờ một chuyên gia độc lập khác làm bản đối chiếu cấu trúc dựng. Không hỏi bên nào đẹp hơn. Chỉ hỏi những bộ rập nào trùng cấu trúc, chi tiết nào đã có sẵn trong lưu trữ của Quân, chi tiết nào xuất hiện mới trong quá trình phát triển của Phương Anh. Vị chuyên gia đòi được xem trang phục thật, không chỉ ảnh sàn diễn. Quân Couture ban đầu từ chối vì mẫu đang ở Paris, cho tới khi hội đồng đề nghị hai bên cho chuyên gia xem dưới thỏa thuận bảo mật. Một tuần sau, mẫu được gửi về.

Phương Anh không được vào phòng kiểm tra, và điều đó lại khiến cô nhẹ lòng. Nếu đứng đó, cô sẽ nhìn từng đường may như nhìn một phần cơ thể mình bị người lạ cầm lên soi.

Trong lúc chờ, mạng xã hội chuyển sang vòng mới. Một tài khoản đào lại bức ảnh Phương Anh đứng cạnh Quân trong lễ tốt nghiệp, kèm dòng chú thích: “Không có thầy thì giờ ai biết cô này là ai?” Bảo Ngọc bực tới mức ngồi soạn một bài dài cả trang. Phương Anh đọc, rồi lặng lẽ xóa một đoạn.

“Đừng viết ‘Quân chưa từng giúp chị’.”

“Nhưng ông ấy đang…”

“Ông ấy từng giúp thật.”

Ngọc trợn mắt. “Chị định bênh ông ấy à?”

“Không.” Phương Anh nhìn thẳng vào Ngọc. “Chị chỉ không muốn tự dựng lên một lịch sử giả để thắng.”

Ngọc ngồi im một lúc, rồi sửa lại dòng chú thích: “Một người thầy có thể góp phần tạo nên sự nghiệp của học trò. Điều đó không tự động chuyển quyền tác giả của mọi tác phẩm sau này.” Bài đăng không bùng nổ như một câu chửi, nhưng rất nhiều người trong nghề lặng lẽ chia sẻ.

Ba ngày sau, Quân chủ động đề nghị gặp trực tiếp. Không camera, có luật sư hai bên. Ông tới sớm, ngồi sẵn ở đầu bàn, trông già hơn nhiều so với trong livestream. Chiếc khăn lụa quen thuộc vẫn quàng trên cổ, nhưng mắt ông trũng xuống.

“Em muốn biến tôi thành kẻ cướp à?” Đó là câu đầu tiên ông nói.

“Em muốn tên tác giả được ghi đúng.”

“Bộ này lên được Paris là nhờ hệ thống của tôi.”

“Phần phát triển cho Paris, em ghi công cho anh.”

“Nghiên cứu phù sa là của studio.”

“Em ghi là nguồn nghiên cứu chung.”

“Kỹ thuật viền là studio dạy.”

“Em không đòi phần đó.”

Quân nhìn cô thật lâu. “Vậy là em muốn ba look.”

“Ba look chính, và ghi công đóng góp cho một look phụ.”

“Tôi thấy mình đang bị xé ra từng mảnh.”

Phương Anh cười mệt mỏi. “Em cũng vậy.”

Quân im lặng, xoay chiếc bút trong tay. Rồi ông nói, như thể buột miệng: “Em có biết hạn chót Paris hôm đó thế nào không? Nhà đầu tư rút nửa số tiền. Người mua đòi đủ số look. Một trợ lý gửi cho tôi thư mục lấy từ kho lưu trữ, bảo đây là phần nghiên cứu cũ, dùng được.”

“Trợ lý nào?”

Luật sư hai bên cùng quay sang nhìn ông. Quân nhận ra mình vừa nói quá nhanh, khựng lại. “Tôi sẽ cung cấp theo đúng thủ tục.”

Phương Anh không hỏi thêm ngoài khuôn khổ buổi gặp. Nhưng thông tin ấy rất quan trọng: nếu có một trợ lý mang thư mục vào, đường đi của file hoàn toàn có thể lần ra.

Hai ngày sau, theo yêu cầu bảo toàn tài liệu, Quân Couture cung cấp nhật ký truy cập nội bộ. Một trợ lý tên Huy đã tải lên một thư mục gồm bốn bộ rập scan. File đính kèm ban đầu đến từ một địa chỉ email cá nhân. Người gửi là một cựu thực tập sinh từng làm cùng Phương Anh, người mà sau khi rời Quân, cô đã gửi bản xem trước để xin góp ý.

Đường đi của file cuối cùng cũng lộ ra, và Phương Anh thấy buồn nôn. Không phải Quân lẻn vào laptop của cô. Là một người quen chuyển đi, một trợ lý đem dùng, và Quân duyệt trong lúc chạy hạn chót. Một chuỗi người, mỗi người đều có thể nói “tôi chỉ làm phần của mình”.

Quân đọc bản báo cáo nội bộ, sắc mặt thay đổi hẳn. “Tôi không biết thư mục đó là của em.”

Phương Anh tin ông, một phần. Nhưng tên tác giả vẫn được ký dưới tên ông. “Anh có hỏi nguồn của nó không?”

Quân không trả lời. Và đó mới chính là phần của ông. Không phải tự tay ăn cắp file, mà là chấp nhận một nguồn tiện lợi khi hệ thống của mình đang cần sản phẩm, rồi để sức nặng thương hiệu biến sự lười hỏi thành quyền tác giả.

Bản đối chiếu cấu trúc độc lập cũng trả kết quả ngay trong ngày. Chuyên gia chỉ ra ba look Phương Anh đòi không chỉ giống về phom dáng, mà còn trùng cả trình tự ráp các mảng và một cách chừa đường may khá đặc thù. Nhưng một look khác đã được đội của Quân thay đổi đủ nhiều ở Paris để không thể gọi là bản sao đơn thuần.

“Cô có muốn giữ yêu cầu với look này không?” luật sư hỏi.

Phương Anh lắc đầu. “Chuyển sang ghi công đóng góp.”

Quân ngồi đối diện nghe, nét mặt khó đoán. “Em chịu bỏ à?”

“Nếu đội của anh thật sự phát triển phần đó thì phải ghi cho họ.”

Ông im một lúc lâu. “Em khó hơn tôi tưởng.”

“Em cũng thấy vụ này khó hơn em tưởng.”

Cuộc hòa giải bước sang một trạng thái khác hẳn. Không còn ai giữ được một câu chuyện sạch sẽ hoàn toàn. Nhưng đường đi của file đã rõ, và trách nhiệm cũng bắt đầu có tên.