Chương 5: Một Phụ Lục Bị Sửa Sau Giờ

Phụ lục bị sửa sau giờ làm không phải thứ duy nhất khiến dự án bị rà soát. Sau khi lô vaccine được giải phóng, nhà nhập khẩu mở một cuộc điều tra sai lệch riêng về tính toàn vẹn của tài liệu. Họ không xem lại chất lượng lô hàng, phần ấy đã có quyết định. Điều họ muốn biết là vì sao giá trị đo được lại biến thành con số ước tính theo kịch bản xấu nhất trong báo cáo mà không mang theo nhãn nào.

Tạ Minh Sơn bị tạm đình quyền phê duyệt các tài liệu liên quan đến chất lượng. Hoàng Mỹ Linh rút khỏi dự án trong thời gian rà soát. Còn Mai Quốc Việt vẫn chưa được phục hồi, và anh cũng không đòi.

Luật sư nói với anh rằng có thể yêu cầu sửa quyết định đình quyền, vì lý do “giữ bản dữ liệu ngoài luồng” không hoàn toàn đúng. Bản dữ liệu gốc được tải qua cổng thông tin chính thức, trong phạm vi quyền hạn của anh, nên không thể gọi là ngoài luồng. Còn lý do “gây chậm giải phóng lô”, luật sư giải thích: “Việc anh báo cáo lên cấp trên có góp phần làm đợt giữ hàng kéo dài, nhưng giữ hàng là quyết định của QA. Không thể quy toàn bộ sự chậm trễ cho một mình anh nếu báo cáo ấy có căn cứ.”

Việt đọc lại quyết định cũ. Anh muốn tên mình được gỡ khỏi một lý do sai, nhưng không muốn câu chuyện bị viết lại thành “anh hoàn toàn đúng”, bởi chính email đầu tiên khẳng định không có lệch nhiệt của anh cũng sai. Anh đưa điều đó vào đơn khiếu nại: “Tôi đã đưa ra nhận định ban đầu quá sớm dựa trên bản tóm tắt chưa đầy đủ, và không tranh cãi phần đó. Tôi phản đối việc mô tả bản dữ liệu gốc hợp lệ là dữ liệu ngoài luồng, và việc quy toàn bộ sự chậm trễ cho báo cáo của tôi.”

Lan Anh đọc xong, nhướng mày hỏi anh tự thêm điểm bất lợi cho mình làm gì. “Nếu tôi bỏ, bên kia sẽ thêm giúp,” Việt đáp. Cô bảo đúng, anh bảo lại đúng nữa à, và cô bật cười.

Cuộc điều tra về lịch sử phiên bản đi sâu hơn. Nhật ký hệ thống cho thấy Mỹ Linh sửa phụ lục lúc 21 giờ 14, Sơn phê duyệt lúc 21 giờ 31. Đến 22 giờ 02, một nhân viên QA mới vào nghề để lại bình luận: số đo không khớp với bản dữ liệu gốc, đề nghị đối chiếu nguồn. Bình luận ấy bị đánh dấu “đã xử lý” lúc 22 giờ 18 bởi tài khoản quản trị dự án, không kèm một lời giải thích nào.

Ai bấm nút? Không ai biết, vì đó là tài khoản dùng chung. Ba người có quyền, và không ai chắc người nào đã nhấp chuột. Việt không tin nổi: tài khoản dùng chung trên hệ thống tài liệu có kiểm soát? Chuyên gia bảo đó là một phát hiện riêng. Chưa cần biết ai lợi dụng, chỉ riêng việc không truy được người đóng một bình luận chất lượng đã là vấn đề.

Cô nhân viên QA trẻ được mời phỏng vấn. Cô kể đã lên tiếng vì thấy số liệu lệch, rồi thấy bình luận chuyển sang “đã xử lý” thì nghĩ cấp trên đã lo. Khi được hỏi sao không hỏi lại, cô cúi mặt: “Dự án đang gấp. Em chỉ là nhân viên mới.” Không ai gọi cô là hèn nhát. Chính hệ thống đã cho phép một lời cảnh báo đúng biến thành một ô màu xanh “đã xử lý” mà không bắt người nhấp chuột phải giải thích. Phát hiện mới được ghi nhận: bình luận chất lượng không được đóng nếu không có lý do và không xác định được người thực hiện.

Ngày hôm sau, Mỹ Linh chủ động xin gặp Việt. Luật sư hai bên đều có mặt, trong một phòng họp trung lập chứ không phải quán cà phê nào đó lúc khuya. Cô nhìn anh rất lâu rồi mới nói: “Em xin lỗi.”

Việt không đáp ngay. “Vì sửa dữ liệu?”

“Vì làm theo bảng anh Sơn đưa mà không giữ nhãn giả định. Và vì hôm ở cổng, em đứng đó để mọi lỗi đổ hết lên anh, như thể vậy là đủ.”

“Anh đâu có ký bản phụ lục cuối.”

“Em biết.” Cô siết hai bàn tay vào nhau. “Dự án chỉ định anh là người phụ trách sai lệch ban đầu. Em nghĩ nếu đẩy trách nhiệm về phía anh thì mình giữ được việc.”

Câu ấy làm Việt đau, nhưng không bất ngờ. Anh hỏi Sơn có bảo cô đổ lỗi cho anh không. Cô lắc đầu, nói không bảo thẳng. “Vậy phần đó là của em,” anh nói, và cô khẽ đáp ừ.

Mỹ Linh khóc. Việt không an ủi, cũng không mắng. Anh chỉ hỏi cô có khai đúng với cuộc điều tra không, kể cả những phần cô tự làm. Cô gật đầu cả hai lần. “Vậy hôm nay như thế là đủ.”

“Anh không hỏi vì sao em chọn dự án thay vì anh à?”

Việt lắc đầu. “Đó là chuyện khác.” Hai người đã chia tay từ trước khi có quyết định đình quyền, dù chưa ai nói thành lời. Lúc này anh không cần biến một cuộc điều tra tài liệu thành phiên tòa xử chuyện tình cảm.

Ra khỏi phòng họp, Việt đi bộ một đoạn dài dọc hàng rào sân bay, nghe tiếng động cơ phản lực gầm lên rồi nhỏ dần. Lan Anh nhắn rằng phiên điều trần khiếu nại sẽ diễn ra vào thứ Sáu. Anh trả lời một chữ “Biết”, không nhắc gì tới Mỹ Linh.

Trước phiên điều trần, anh phải trả lời một câu không dễ: nếu dữ liệu gốc sau đó cho thấy anh sai khi nói không có lệch nhiệt, vì sao anh vẫn cho rằng mình báo cáo lên trên là hợp lý? “Vì tôi nêu ra chỗ lệch giữa dữ liệu nguồn và báo cáo,” anh đáp, “chứ không phải vì tôi chắc chắn lô hàng chưa từng bị lệch nhiệt.” Luật sư hỏi email đầu tiên của anh có phân biệt rõ như thế không. Việt đọc lại và thừa nhận là không đủ rõ. Anh nhận phần lỗi về cách truyền đạt. Việc tự nhận điểm yếu khiến đơn khiếu nại kém đẹp đi, nhưng giúp cuộc tranh luận tập trung vào đúng ba câu hỏi: bản dữ liệu có hợp lệ không, câu chữ trong quyết định đình quyền có đúng không, và đợt giữ hàng là quyết định độc lập của QA hay bị quy sai thành “Việt làm trễ dự án”.

Ngày điều trần, quyết định cũ được sửa. Hội đồng giữ lại phát hiện rằng Việt đã thông báo kết luận “không có lệch nhiệt” quá sớm, cần được hướng dẫn khắc phục về kỹ năng truyền đạt. Họ hủy phát hiện “giữ dữ liệu ngoài luồng”, hủy câu chữ quy sự chậm trễ là hậu quả trực tiếp do anh gây ra. Quyền truy cập hệ thống cũ không tự khôi phục, vì dự án đã tái cơ cấu. Việt chấp nhận.

Người chủ trì hỏi anh có muốn quay lại dự án không. Việt nghĩ một lúc. “Không phải trong cấu trúc cũ. Trưởng nhóm thương mại không nên được phê duyệt trường dữ liệu chất lượng. Bình luận chất lượng không nên bị đóng bằng tài khoản quản trị dùng chung. Người phụ trách sai lệch không nên bị chấm điểm bằng tốc độ giải phóng lô khi không có QA độc lập.”

“Anh muốn thiết kế lại nó?”

“Nếu họ muốn tôi tham gia.”

Đó không phải lời xin quay về, mà là một đề nghị công việc khác. Việt chưa trả lời ngay. Trước hết, cuộc điều tra phải khép lại đầy đủ, gồm cả phần anh truyền đạt quá sớm lẫn phần toàn vẹn tài liệu của nhóm cũ. Anh không muốn một kết luận có lợi cho mình được xây bằng cách lược đi phần bất lợi.

Với anh, sửa một bản phụ lục sai quan trọng hơn sửa chức danh in trên danh thiếp.