Chương 3: Thẩm định trước khi rót vốn

Phòng họp thuê trong khách sạn gần đường Trần Phú có cửa kính nhìn ra biển, nhưng Khánh chọn chỗ quay về phía bàn. Anh đặt chiếc máy tính cá nhân xuống, bên cạnh là tập hồ sơ Hạnh đã đánh dấu và ba cuốn sổ thực địa không chứa dữ liệu Đại Nam. Trước khi ra khỏi phòng trọ, anh đã kiểm lại chúng một lần nữa.

Lê Cát Tường đến cùng Bùi Minh Phương, trưởng nhóm chất lượng thực phẩm, và một luật sư thương mại của Hoàn Cầu. Chiếc bàn chỉ đủ cho sáu người. Chẳng ai nói đến những bài đăng về Khánh đang lan trong các nhóm ngành. Cát Tường mở tập tài liệu, đi thẳng vào việc Hoàn Cầu cần.

Công ty đang phát triển dòng thực phẩm dinh dưỡng dùng nguyên liệu yến sào cho kênh bệnh viện và bán lẻ cao cấp. Họ muốn biết nguyên liệu đến từ địa điểm thu hoạch hoặc nhà yến nào, qua những bước sơ chế nào, ai bàn giao, thuộc lô đóng gói nào và đã kiểm những chỉ tiêu gì. Mỗi lô cần có mẫu lưu, để khi khách hàng phản ánh, việc tìm lại không dừng ở một tờ giấy chứng nhận cuối cùng.

Phương đặt bút lên trang ghi chép.

“Anh dự định kiểm chỉ tiêu nào, áp dụng giới hạn nào?” cô hỏi. “Và nếu một lô không đạt, hệ thống có tách được nó khỏi những lô khác không?”

Khánh vừa định trả lời thì cô nói thêm:

“Tôi muốn làm rõ những việc ấy trước. Còn lời quảng cáo tinh khiết một trăm phần trăm thì mình không dùng để nói về nguyên liệu tự nhiên.”

Anh gật đầu, mở sơ đồ đã chuẩn bị. Câu hỏi khiến anh dễ nói hơn. Anh có thể giải thích cách thiết kế một hệ thống, kể cả chỗ nó chưa làm được; những câu hỏi kiểu công nghệ trị giá bao nhiêu thường khiến mọi cuộc trao đổi trượt quá nhanh sang lời hứa.

Địa điểm Khánh đề xuất ở Đầm Môn là một nhà yến tư nhân đã có giấy tờ và đồng ý cho thử nghiệm, không phải đảo yến tự nhiên. Trước hết, nhóm sẽ ghi số liệu nhiệt độ, độ ẩm, tiếng ồn, lịch vệ sinh và hoạt động đàn để có mốc đối chiếu. Nguyên liệu của mỗi đợt thu hoạch được gán mã lô ngay khi vào khu sơ chế. Vật tư tiếp xúc trực tiếp với nguyên liệu phải có phiếu nhập và người chịu trách nhiệm.

Phương nhìn sơ đồ, hỏi lại điểm chuyển từ thu hoạch sang sơ chế. Khánh đưa ngón tay theo đường nối giữa hai ô. Anh nhận ra mình cần giải thích cả những bước vẫn quen xem là hiển nhiên: người giao biết mình giao thứ gì, người nhận có cách kiểm lại, và một mã trên giấy phải chỉ được đến lô đang nằm trước mặt.

Cát Tường chờ họ trao đổi xong mới hỏi đến phần âm thanh.

Khánh mở sơ đồ kiến trúc mới cùng tập hồ sơ Hạnh đã rà.

“Tôi sẽ viết lại công cụ theo dõi từ đầu, dùng dữ liệu mới. Những phần điều khiển nội bộ của Đại Nam không được đưa sang. Tôi có một số thành phần đã phát triển trước khi vào công ty, có thể cấp phép sử dụng cho dự án, nhưng phải liệt kê rõ trong hợp đồng.”

Luật sư Hoàn Cầu hỏi:

“Như vậy có bảo đảm Đại Nam không kiện không?”

Khánh nhìn người hỏi. Câu trả lời dễ nghe nhất có thể giúp cuộc gặp thuận lợi hơn, nhưng sẽ khiến tất cả những gì anh vừa làm với Hạnh trở nên vô nghĩa.

“Tôi không thể hứa điều đó. Họ vẫn có thể tranh chấp. Tôi chỉ có thể giảm rủi ro bằng cách không mang mã nguồn nội bộ, không dùng dữ liệu công ty và ghi rõ nguồn hình thành từng phần mới.”

Cát Tường quay sang luật sư, yêu cầu một bản đánh giá rủi ro trước khi ký kết. Khánh khép hờ tập hồ sơ, thấy nhẹ đi. Cô đã nghe cả phần bất lợi mà chưa đứng dậy bỏ về, cũng chưa bảo anh cứ làm rồi tính sau.

Phương chuyển sang kế hoạch lấy mẫu. Bản dự thảo của cô quy định lấy theo từng lô thử nghiệm, đặt mã ẩn danh cho mẫu rồi chia làm hai phần. Một phần gửi phòng kiểm nghiệm độc lập đủ năng lực với nhóm chỉ tiêu đã thống nhất; phần còn lại được niêm phong để lưu. Những chỉ tiêu cần đối chứng có thể được gửi thêm tới đơn vị thứ hai ở Khánh Hòa hoặc Thành phố Hồ Chí Minh.

“Không có chuyện quét một cái rồi kết luận thật giả trong vài giây,” Phương nói. “Kết quả phải gắn đúng lô, với hồ sơ lấy, bảo quản và bàn giao mẫu đầy đủ.”

“Nếu một mẫu không đạt?” Khánh hỏi.

“Tạm giữ lô đó. Kiểm lại đường đi của mẫu, tìm nguyên nhân, lấy mẫu xác nhận nếu phương pháp cho phép. Quy trình có lỗi thì phải sửa. Nếu lặp lại, mình nâng mức xử lý. Một mẫu có vấn đề chưa đủ để kết luận cả dự án.”

Khánh ghi bên cạnh sơ đồ một ô dành cho trạng thái tạm giữ. Anh từng dành nhiều giờ tính chuyện hệ thống chạy tốt ra sao. Phương đang yêu cầu anh dành chỗ rõ ràng cho lúc nó không chạy như mong đợi.

Cát Tường đẩy qua bàn bản điều khoản chính dự kiến. Trên giấy không có khoản đầu tư 200 tỷ. Ngân sách giai đoạn đầu chỉ dành cho sáu tháng thử nghiệm: thuê địa điểm, thiết bị theo dõi, công tác bảo đảm chất lượng, kiểm nghiệm và nhân sự.

Tiền sẽ giải ngân theo ba mốc. Mốc đầu là hoàn tất thiết lập và có số liệu ban đầu; mốc tiếp theo là ba lô thử đạt điều kiện; mốc cuối là đánh giá toàn bộ giai đoạn thử nghiệm. Nếu không đạt ở một mốc, hai bên phải ngồi lại quyết định khắc phục hay dừng.

Khánh đọc kỹ phần quyền sở hữu. Tài sản trí tuệ có trước khi tham gia dự án vẫn thuộc bên mang vào. Phần mới phát triển riêng được xác định theo người tạo và phạm vi công việc; phần cùng phát triển cần phụ lục phân định riêng. Dữ liệu thử nghiệm thuộc dự án, nhưng quyền sử dụng sau khi kết thúc phải ghi cụ thể.

Anh nhớ bảng bốn cột còn trên tường phòng trọ.

“Cô chuẩn bị kỹ hơn tôi nghĩ.”

“Tôi cần biết dự án có giảm được rủi ro nguồn cung cho Hoàn Cầu không,” Cát Tường nói. “Việc đó quyết định tôi đầu tư. Chuyện giữa anh và Hùng không thay được câu trả lời.”

Khánh đặt bản dự kiến xuống. Lời nói thẳng ấy có phần khô, nhưng khiến anh hiểu mình đang được xem xét vì công việc có thể làm, thay vì được chọn làm nhân vật trong cuộc đối đầu với Đại Nam.

Cuộc trao đổi kéo dài hơn ba giờ. Họ chưa thống nhất ngay việc khách hàng sẽ được xem toàn bộ số liệu môi trường hay chỉ bản tóm tắt. Phương gạch chữ “hữu cơ” trong tài liệu quảng bá vì chưa có cơ sở chứng nhận tương ứng. Khánh đồng ý bỏ. Cát Tường yêu cầu những tuyên bố về sức khỏe phải qua bộ phận pháp chế và khoa học, đồng thời nói rõ không được gán cho yến công dụng điều trị hay tái tạo mô sau hóa trị.

Từng lần gạch bớt làm tập tài liệu ít lời lẽ hấp dẫn hơn. Khánh nhìn những chỗ sửa mà không thấy tiếc. Khi ngừng hứa quá mức, họ bắt đầu nhìn rõ hơn phần việc phải làm.

Buổi chiều, cả đoàn đến địa điểm dự kiến ở Đầm Môn. Gia đình chủ cơ sở đã nuôi yến nhiều năm, đồng ý cho thuê riêng một khu chưa khai thác thương mại. Phương dừng ở cửa, yêu cầu ghi lại hiện trạng trước khi mang thiết bị mới vào. Cửa ra vào, kho vật tư, nguồn nước, đường điện, vị trí máy quay và khu sơ chế đều phải được chụp lại.

Khánh chờ bên lối lên tầng kỹ thuật. Anh hiểu vì sao Phương muốn làm việc ấy ngay: sau này chỉ cần thêm vài chiếc tủ, đổi một đường đi, ký ức của mỗi người đã có thể khác nhau về hiện trạng ban đầu.

Lên tầng, anh nghe tiếng đàn yến quay về. Bản năng nghề nghiệp khiến anh dừng chân để lắng nghe trước khi cúi kiểm các vị trí dự định đặt cảm biến. Anh chưa bật loa thử. Độ ồn nền cần được đo trước; nhiệt độ, khe bay và vệ sinh cũng phải xem cùng nhau. Một đoạn âm thanh anh hiểu rất rõ vẫn không thể bù cho mọi sai sót trong cách vận hành nhà yến.

Dưới khu sơ chế, Phương tiếp tục ghi các hạng mục cần làm. Cô yêu cầu tách lối vào của vật tư khỏi đường chuyển nguyên liệu sau thu hoạch. Các niêm phong sẽ có số nhận diện, ai mở phải ghi lý do. Máy quay đặt ở cửa và khu giao nhận, tránh chiếu vào vùng đàn chim cần hạn chế ánh sáng.

Cát Tường đứng cạnh Khánh, nhìn những vị trí đang được đánh dấu.

“Bao lâu thì có lô đầu tiên?”

Khánh ngẫm một lúc trước khi trả lời.

“Riêng số liệu môi trường đã cần ít nhất vài tuần. Thu hoạch còn phải xem tình trạng tổ và chu kỳ phù hợp. Nếu chưa đến lúc, mình phải chờ, không thể lấy sớm cho kịp giải ngân.”

Cát Tường quay sang Phương.

“Ghi điều này vào hợp đồng. Mốc nghiệm thu phải theo cả điều kiện sinh học, không chỉ căn cứ vào ngày.”

Khánh nhìn cô thêm một nhịp. Một thời hạn linh hoạt như vậy vẫn chưa bảo đảm dự án thành công, nhưng anh biết đến lúc phải chờ, mình sẽ có điều đã được thỏa thuận để nói với người cấp tiền.

Cuối ngày, họ ký thỏa thuận bảo mật và biên bản ghi nhận ý định hợp tác. Hợp đồng thương mại lớn chưa được ký. Bộ phận đầu tư Hoàn Cầu còn phải thẩm định pháp lý, ngân sách; Khánh cần để Hạnh đọc lại phụ lục phân định tài sản trí tuệ.

Trên đường về, điện thoại anh hiện tin nhắn của Mỹ Lệ: “Anh đang đi với Hoàn Cầu à? Đại Nam sẽ không để anh dùng công nghệ công ty.”

Khánh đọc xong rồi mở tập giấy vừa mang theo. Anh chụp bản điều khoản dự kiến gửi Hạnh, hỏi có mục nào vượt phần tài sản có trước được quyền sử dụng không. Mười phút sau, cô trả lời chưa thấy, nhưng nhắc anh chờ hoàn tất bảng phân định quyền trước khi quảng bá công nghệ là “độc quyền”.

Anh nhắn lại cho Lệ: “Dự án mới không dùng những thành phần thuộc hệ thống nội bộ Đại Nam. Mọi tranh chấp sở hữu trí tuệ trao đổi qua luật sư.”

Gửi xong, anh cất điện thoại. Câu trả lời đủ để nói phạm vi công việc, và anh không muốn kéo thêm chuyện cũ vào phần còn lại của ngày.

Tối ấy, Khánh và Cát Tường ngồi ở một quán nhỏ gần biển trong lúc chờ xe. Những trang dự toán Phương gửi vẫn hiện trên màn hình anh. Cát Tường hỏi anh có thất vọng vì ngân sách thử nghiệm nhỏ hơn những khoản “đầu tư chiến lược” thường thấy trên báo không.

Khánh nhìn lại mục kiểm nghiệm và nhân sự.

“Không. Tôi vừa rời một nơi mà mọi người nói rất lớn về những thứ chưa đo được. Nếu làm nhỏ mà biết mình phải kiểm gì, tôi còn thấy có đường đi.”

“Nếu kết quả tốt, mình sẽ có căn cứ để tăng vốn.”

Anh gật đầu. Cát Tường không nói thêm lời động viên nào, chỉ để anh đọc hết bảng chi phí. Sự yên lặng ấy dễ chịu hơn Khánh tưởng. Họ mới biết nhau qua công việc, và cả hai còn nhiều điều phải kiểm chứng về người đang ngồi đối diện.

Ba ngày trước, anh rời Cầu Đá với cảm giác không còn chỗ đứng trong ngành. Giờ anh có một địa điểm dự kiến, một ngân sách cần thẩm định và những điều khoản phải sửa. Chưa thứ nào là lời bảo đảm, nhưng tất cả đều cụ thể đến mức anh có thể bắt đầu làm.

Khánh lưu bản dự toán rồi ngẩng lên. Ngoài kia, biển đã tối. Trong đầu anh, những vị trí cảm biến ở Đầm Môn hiện ra rõ hơn tiếng bàn tán từ ngày bị sa thải. Ngày mai, sẽ có việc để trở lại.