Chương 4: Những con số đầu tiên
Tuần đầu ở Đầm Môn, Khánh thường phải tìm kéo trong một đống nhãn chưa bóc và dây rút đánh số. Bàn kỹ thuật chật những hộp nhựa đựng cảm biến. Bên ngoài, tiếng người gọi nhau chuyển đồ lẫn trong tiếng gió; bên trong, Phương vẫn giữ anh lại trước một vị trí chưa chụp hiện trạng.
“Đợi tôi lấy thêm góc này.”
Khánh đặt hộp thiết bị xuống. Anh đã nóng lòng muốn lắp từ sáng. Nhưng nếu ngày mai có ai hỏi chiếc hộp ấy che khuất thứ gì, hay một đường dây đã nằm ở đó từ trước, họ cần có ảnh để trả lời.
Không có lễ khởi công, không có máy quay truyền thông. Tên anh cũng không được treo trên một tấm bảng lớn nào. Dự án bắt đầu bằng việc ghi lại một căn nhà yến trước khi họ thay đổi nó.
Phương chia mặt bằng thành khu kỹ thuật, khu chim hoạt động, khu thu hoạch và khu sơ chế tạm. Chỗ nào làm được thì tách lối đi riêng. Cô đi theo đường chuyển vật tư, rồi quay lại theo đường đưa tổ sau thu hoạch xuống. Khánh phải dời vài thứ vừa xếp xong để hai đường bớt cắt nhau. Anh nhìn khoảng trống mới mở giữa những thùng đồ và bắt đầu hiểu điều cô muốn: sau này, một vật xuất hiện sai chỗ sẽ có cơ hội được nhận ra.
Anh đặt thiết bị ghi nhiệt độ và độ ẩm ở nhiều cao độ, thêm cảm biến khí CO₂ trong khu kín. Những chiếc micro dùng để ghi nhận hoạt động đàn, không phát âm thanh. Suốt ba tuần đầu, loa dẫn dụ chỉ chạy theo lịch rất hạn chế. Có hôm đứng nghe tiếng chim, Khánh đã nghĩ đến một cách chỉnh khác, rồi lại ghi nó vào sổ để chờ. Anh cần biết đàn hiện có đang hoạt động ra sao trước khi thay thêm nhiều thứ.
Ngày thứ ba, Cát Tường đến cùng một nhân viên tài chính. Người này mở dự toán, dừng ở khoản hệ thống loa mới.
“Anh đã đề xuất rồi, sao chưa mua?”
Khánh dẫn họ đến màn hình theo dõi. Các đường số liệu còn ngắn, chưa đủ cho điều anh muốn xem.
“Tôi cần biết độ ẩm và luồng khí trước. Nếu hai phần đó chưa đúng mà tăng công suất loa, mình tốn tiền rồi vẫn không biết đã sửa được gì.”
Phương đặt tập phiếu xuống bàn.
“Mốc đầu là có số liệu ban đầu kiểm lại được. Chưa cần tiêu hết ngân sách.”
Cát Tường xem vị trí các cảm biến rồi gấp bản dự toán. Khoản mua loa có thể chờ. Khánh quay về bàn với cảm giác bớt phải chứng minh mình đang làm việc bằng những món thiết bị mới.
Phần khiến anh mất kiên nhẫn hơn là vật tư. Thanh gỗ làm giá tổ, dung dịch vệ sinh bề mặt, vật liệu hút ẩm, bao bì đựng mẫu đều phải có mã và phiếu nhận. Một lần được hỏi mã của món vừa đưa vào, anh suýt đáp rằng cả nhóm đều biết nó đến từ đâu.
Phương chờ anh tìm phiếu rồi mới nói:
“Bây giờ có vài người nên anh nhớ được. Nếu mở rộng gấp mười, anh còn đứng đây để nhớ thay mọi người không?”
Khánh không trả lời. Anh điền nốt dòng còn thiếu. Ở Đại Nam, anh cũng từng giải quyết công việc bằng cách gọi một người quen, hỏi một câu rồi tin rằng như thế đã đủ. Đến khi cần tách lại từng phần dữ liệu, chính những điều không ghi ấy làm anh khổ nhất.
Trong khu sơ chế, họ thử từng bước trong quy trình của một lô: cân tổ sau thu hoạch, gắn mã, ghi người nhận, giờ bắt đầu làm sạch và giờ hoàn tất. Cuối cùng là người kiểm thứ hai cùng mã mẫu lưu. Hai khay nhìn giống nhau vẫn phải đứng dưới hai mã riêng. Nếu cần gộp, lô mới phải ghi được quan hệ với các lô nguồn. Khánh đưa những bước ấy lên phần mềm, rồi quay xuống xem người làm thực tế có nhập được như anh hình dung hay không.
Ban đêm, anh viết phần lập lịch và theo dõi vận hành mới. Những chức năng từng quen tay ở Đại Nam không được mang sang. Anh chỉ dùng lại một số hàm xử lý tín hiệu từ thư viện có nguồn trước khi vào công ty, đã được Hạnh rà soát. Mỗi lần lưu một bản cập nhật, anh ghi phần nào được viết mới, phần nào dùng lại và công việc nào khiến nó được tạo ra.
Có lúc anh dừng lâu trước một đoạn còn dang dở, biết mình đã từng giải bài toán ấy. Làm lại chậm hơn anh tưởng. Nhưng trong ghi chép thiết kế lần này, anh không để nguồn dữ liệu hay lý do dùng một thành phần chỉ nằm trong trí nhớ.
Thư của Mỹ Lệ đến qua pháp chế Đại Nam giữa những ngày đó. Công ty cho rằng một số khái niệm trong hệ thống mới có nguồn gốc từ công nghệ của họ. Hạnh nhận phần trả lời: nếu cho rằng có sao chép, Đại Nam cần nêu tệp, phiên bản và căn cứ hợp đồng; việc mô tả chung cách điều chỉnh âm lượng theo giờ hoặc độ ẩm chưa xác định được phần đang tranh chấp.
Khánh đọc bản trả lời rồi đóng thư. Dưới cơ sở, Phương đang đợi anh kiểm lại một bước ghi nhận mẫu. Anh xuống ngay, để chuyện với Đại Nam ở đúng tập hồ sơ của nó.
Sang tuần thứ tư, những điều chỉnh nhỏ về luồng khí và nhiệt độ bắt đầu đi cùng sự ổn định hơn của đàn. Trên màn hình, một số chỉ số hoạt động ban đêm và tỷ lệ quay lại khu vực theo dõi nhích lên so với ba tuần đầu.
Khánh kéo phần đồ thị ấy rộng ra. Anh đã chờ rất lâu để thấy công việc của mình hiện thành một thay đổi nhìn được.
Phương đứng cạnh, hỏi những ngày thời tiết bất thường nằm ở đâu. Anh ghi rõ những ngày ấy và bổ sung khoảng biến thiên. Đường biểu diễn bớt đẹp hẳn, nhưng mức cải thiện nhẹ vẫn được ghi đúng chỗ. Chưa đủ thời gian để nói đến tăng sản lượng. Trong báo cáo, Khánh bỏ câu định viết về hiệu quả, thay bằng những chỉ số họ thực sự theo dõi được.
Đợt thu hoạch thử đầu tiên chỉ được lên lịch khi các tổ đạt điều kiện. Chủ cơ sở nhìn số khay rồi đề nghị lấy thêm vài tổ cho đủ gửi khách xem. Khánh lắc đầu. Kế hoạch thu hoạch đã thống nhất; chuyện có khách chờ không làm những tổ còn lại sẵn sàng sớm hơn.
Anh đứng ở chỗ bàn giao khi từng khay được chuyển xuống. Người lấy và người nhận cùng ký. Phương chọn ngẫu nhiên các mã để tạo mẫu, chia bằng dụng cụ sạch rồi niêm phong hai lớp. Khánh đọc số niêm phong, cô đối chiếu trên biên bản. Một phần được gửi đến phòng kiểm nghiệm độc lập; phần lưu ở tủ có ghi nhận nhiệt độ và người ra vào.
Cát Tường hỏi có nên gửi thêm một đơn vị ở TP.HCM để chắc chắn hơn không.
“Một số chỉ tiêu trọng yếu thì cần đối chứng,” Phương đáp. “Nhưng mình chọn trước khi biết kết quả lần đầu. Không đợi thấy con số không thích rồi mới đi tìm nơi khác.”
Họ thống nhất phần cần gửi thêm ngay trong kế hoạch. Khi các túi mẫu được bàn giao, Khánh nhìn theo lâu hơn cần thiết. Bao công sức mấy tuần qua giờ nằm trong những gói nhỏ, còn việc anh có tin mình làm đúng đến đâu cũng không thay được kết quả sắp về.
Lô đầu không hoàn hảo. Hai mẫu có độ ẩm thành phẩm hơi cao; bước sấy cần điều chỉnh. Một chỉ tiêu tạp chất sát ngưỡng nội bộ của Hoàn Cầu nhưng vẫn trong mức dự án cho phép. Không có cảnh báo lớn. Phương đặt yêu cầu khắc phục trước khi chuyển sang lô tiếp theo.
Khánh cùng nhóm điều chỉnh thời gian sấy và bổ sung bước kiểm tra cân sau sơ chế. Có một việc cụ thể để sửa khiến anh dễ chịu hơn những lời hứa mơ hồ về chất lượng. Kết quả lô thứ hai tốt hơn. Anh gửi kèm cả phần khắc phục của lô đầu, không cắt nó khỏi báo cáo.
Cát Tường vẫn chưa ký hợp đồng dài hạn. Cô duyệt mốc giải ngân tiếp theo sau khi xem số liệu ban đầu, hồ sơ lấy và bàn giao mẫu cùng các biện pháp đã thực hiện. Khoản kinh phí được duyệt tiếp giúp công việc đi tới, chưa phải lời bảo đảm rằng mọi chặng sau đều sẽ thuận lợi.
Trong cuộc họp đánh giá, nhân viên tiếp thị đề xuất cụm “yến sinh thái tinh khiết tuyệt đối”. Phương gạch hai chữ cuối. Khánh cũng yêu cầu bỏ dòng “công nghệ dẫn dụ độc quyền số một”. Trên bản trình bày, chỗ vừa gạch để lại khá nhiều khoảng trắng.
Cát Tường nhìn trang giấy rồi cười.
“Tốt. Tôi cần một dự án đủ chán để kiểm tra được.”
Khánh cười theo. Anh chưa quen việc thành quả phải được kể nhỏ hơn những gì mình mong, nhưng những ngày ấy, anh đã có thể về phòng mà không mở lại thư của Đại Nam.
Đến tuần thứ bảy, người phụ trách khu sơ chế báo một lô lấy sau ca tối có màu sáng hơn những lô trước, kèm một mùi khác rất nhẹ.
Khánh đến bên bàn nhưng Phương không để cả nhóm chuyền mẫu cho nhau ngửi hay nếm thử. Điều vừa nhận thấy được ghi vào biên bản sai lệch. Cô giữ lô, yêu cầu niêm phong mẫu và gửi kiểm nghiệm theo quy trình.
Anh trở về màn hình. Nhật ký môi trường không có bất thường lớn, thiết bị ghi số liệu vẫn hoạt động. Kiểm tra niêm phong cửa kho cũng không thấy dấu hiệu bị phá. Những ô tưởng có thể giúp anh giải thích nhanh đều không cho câu trả lời.
Trong sổ nhận vật tư, anh gặp một dòng viết tay: “dung dịch vệ sinh bổ sung”. Phía sau không có mã lô nhà cung cấp.
Khánh khoanh dòng ấy.
“Ai mang vào?”
Người phụ trách ca nói tài xế giao vật tư thay chuyến thường lệ. Anh nghĩ đó là chai vệ sinh bề mặt được đặt bổ sung nên nhận. Mạng chập chờn, phiếu trên hệ thống chưa được tạo ngay.
Khánh nhìn dòng chữ thêm lần nữa. Mấy tuần đầu, anh từng khó chịu vì phải ghi những vật tưởng ai cũng biết. Giờ một dòng quá ngắn khiến họ không biết chai ấy thực sự đến từ đâu.
Phương yêu cầu khóa lô vật tư liên quan, chụp nhãn chai còn lại, lấy mẫu nếu phù hợp và xem hình ảnh khu giao nhận. Toàn bộ lô yến đã tiếp xúc với khu vực trong ca ấy được chuyển sang tạm giữ. Cô nói từng việc bằng giọng bình thường; không ai bị quát, nhưng người phụ trách ca đứng yên rất lâu trước khi đi lấy sổ.
Cuối ngày, Hoàn Cầu tạm dừng mốc giải ngân thứ ba để chờ xác định nguyên nhân. Cát Tường gọi cho Khánh khi anh còn ở phòng kỹ thuật.
“Một khâu kiểm soát quan trọng của dự án đã không giữ được,” cô nói.
“Đúng.”
“Anh có nghĩ bị phá không?”
Khánh nhìn dòng nhập vật tư được chụp trên màn hình. Tên Hùng hiện lên trong đầu nhanh đến mức anh phải ngừng một nhịp.
“Có khả năng. Nhưng giờ tôi chỉ biết có vật tư chưa rõ nguồn đi vào cơ sở.”
“Vậy xử lý theo điều anh biết.”
Sau cuộc gọi, Khánh mở từng mã lô của ca tối, đối chiếu với sổ bàn giao và những khay đang được giữ. Ngoài phòng, công việc thường ngày đã lắng xuống. Anh còn phải xác định cho hết phần nào đã đi qua khu vực ấy, phần nào không.
Mốc tiền bị dừng nằm nguyên trong thư. Chưa có kết quả kiểm nghiệm, cũng chưa có ai để anh quy trách nhiệm. Trước mắt anh là những đường đi của nguyên liệu, và một khoảng trống đúng chỗ chai dung dịch được đưa vào. Lần đầu tiên, những ô dữ liệu họ kiên nhẫn điền suốt mấy tuần phải trả lời một câu hỏi cấp thiết: lô có vấn đề này dừng ở đâu, và họ có thật sự giữ được nó ở đó không?