Chương 5: Lô mẫu thất bại

Kết quả kiểm nghiệm được gửi về sau ba ngày.

Khánh kéo ghế lại gần bàn. Suốt những ngày chờ đợi, anh đã xem đi xem lại nhật ký vận hành, dò từng thời điểm nhận hàng, tự hỏi mình bỏ sót điều gì. Đến khi báo cáo nằm trước mặt, điều anh muốn biết nhất vẫn không có sẵn trong đó: chuyện gì đã xảy ra với lô yến mà cả đội vừa dồn bao công sức để làm ra?

Một mẫu thuộc lô đang tạm giữ có dấu hiệu bất thường qua kiểm nghiệm. Hai mẫu còn lại trong cùng lô có mức ghi nhận thấp hơn, nhưng vẫn lệch rõ so với số liệu ban đầu dùng để đối chiếu. Báo cáo ghi nhận thành phần không phù hợp với quy trình đã khai báo và yêu cầu điều tra nguồn phát sinh.

Khánh đọc hết một lượt rồi quay lại phần kết luận. Không có chữ “đầu độc”. Không có tên người chịu trách nhiệm. Những điều ấy, nếu muốn làm rõ, họ còn phải tự lần tìm bằng những bằng chứng khác.

Bùi Minh Phương gọi cả nhóm vào họp ngay. Cô đặt báo cáo cạnh hồ sơ lô hàng, kiểm lại trạng thái tạm giữ rồi hỏi người phụ trách kho:

“Có bất cứ phần nào của lô này rời cơ sở chưa?”

“Chưa.”

Mẫu lưu vẫn còn nguyên niêm phong. Số niêm phong khớp với biên bản. Ít nhất, đến lúc này họ còn giữ được nguyên liệu, mẫu và giấy tờ cần thiết để xem lại những gì đã diễn ra.

Phương viết xuống ba việc: kiểm nhật ký vật tư, đối chiếu thời gian sơ chế, rà đường đi của mẫu. Khánh nhận phần hình ảnh ở khu giao nhận. Anh tìm lại đoạn ghi hình chuyến giao hàng, dừng ở thời điểm 19 giờ 42 phút.

Một chiếc bán tải màu trắng đỗ trước cửa. Mưa phủ mờ phần biển số; xem đi xem lại, anh cũng chỉ đọc được ba số cuối. Người tài xế chuyển vào hai thùng hàng, rồi đứng chờ người phụ trách ca ký trên tờ giấy nhận tạm. Mọi động tác đều bình thường đến mức Khánh thấy khó chịu. Không có ai lén lút, không có cảnh đột nhập. Hàng được đưa qua cửa và nhận vào ngay trước máy quay.

Một thùng đựng khăn lau của nhà cung cấp quen thuộc. Thùng còn lại có chai dung dịch mang nhãn gần giống loại cơ sở vẫn dùng, nhưng thiếu mã QR gắn với lô vật tư trong hệ thống.

“Vì sao chưa nhập mã lô mà đã được dùng?” Phương hỏi.

Người phụ trách ca nhìn xuống tờ giấy. Chai cũ vừa hết. Anh nghĩ hàng bổ sung đã đến, nên lấy một lượng nhỏ để lau bàn sơ chế.

Khánh nghe chữ “nhỏ” mà không thấy nhẹ đi. Chiếc bàn ấy nằm ngay trên đường đi của nguyên liệu. Chỉ một khâu tiếp nhận bị bỏ qua cũng đủ khiến cả nhóm không còn trả lời chắc chắn được lô hàng đã tiếp xúc với những gì.

Phương mở biên bản ghi nhận sai lệch. Cô yêu cầu niêm phong toàn bộ vật tư cùng chuyến, rồi liên hệ nhà cung cấp chính để đối chiếu. Câu trả lời đến rất rõ: họ chỉ giao khăn lau, không giao dung dịch. Tài xế xác nhận thùng thứ hai được đưa lên xe ở một điểm trung chuyển. Người giao bảo đó là hàng bổ sung của khách.

Lê Cát Tường yêu cầu pháp chế và bộ phận an ninh doanh nghiệp cùng tham gia xác minh. Phương vẫn phụ trách phần chất lượng. Khi có người nhắc đến khả năng phá hoại, Cát Tường yêu cầu ghi cả những khả năng khác vào hồ sơ: giao nhầm hàng, sai sót của bên cung ứng phụ, nhân viên tự mua bổ sung, hoặc có người cố ý can thiệp.

“Từng khả năng phải kiểm riêng,” cô nói. “Mình chưa biết thì cứ ghi là chưa biết.”

Trong lúc họ còn đang đối chiếu chuyến xe, hình chụp tấm biển tạm giữ ở cơ sở đã xuất hiện trên mạng. Một tài khoản viết rằng Hoàn Cầu phát hiện yến của Khánh nhiễm hóa chất. Bài đăng chạy từ nhóm này sang nhóm khác; phần giải thích không có, còn bức ảnh thì đủ rõ để người ta nhận ra địa điểm.

Hai nhà cung cấp gọi hỏi có nên dừng hợp tác. Một đối tác tiềm năng hủy buổi tham quan. Khánh nhìn cuộc hẹn vừa bị gạch khỏi lịch, rồi mở báo cáo kiểm nghiệm lần nữa. Anh muốn đưa tất cả lên và nói rằng lô hàng đã bị can thiệp từ bên ngoài. Chai dung dịch đã đến bằng chuyến xe ấy; trong cơn giận, anh muốn tin mình có đủ lý do để nói như vậy.

Hạnh nghe anh nói xong mới hỏi:

“Cậu đã xác định được ai đưa nó vào và vì sao chưa?”

Khánh im lặng.

“Vậy đừng công bố rằng cậu bị phá. Kết quả của lô này cần được giải thích cùng cách lấy mẫu và chuỗi bàn giao. Cậu đưa một tờ kết quả lên lúc này, người đọc có thể chỉ thấy lô yến bất thường. Còn nếu cậu gán động cơ khi chưa đủ chứng cứ, lời đính chính của cậu lại thành một cáo buộc khác.”

Khánh đặt điện thoại xuống. Anh nhớ những tin nhắn hỏi mình có đánh cắp thuật toán hay không trong ngày rời Đại Nam. Khi ấy, điều khiến anh giận nhất chính là người ta đã quyết định câu trả lời trước khi nghe anh nói. Giờ anh cũng đang muốn làm thật nhanh một việc tương tự với người chưa biết mặt.

Hoàn Cầu phát thông báo ngắn: dự án thử nghiệm phát hiện sai lệch ở một lô; lô đã được tạm giữ trước khi phân phối; nguồn vật tư đang được điều tra. Không có sản phẩm thương mại nào từ lô này được đưa ra thị trường.

Thông báo không ngăn được mọi lời đồn. Cát Tường tạm dừng đợt giải ngân tiếp theo.

Tối ấy, Khánh ngồi với ba người đã được anh thuê cho dự án. Tiền thuê địa điểm vẫn phải trả, tiền nhân sự vẫn phải tính từng tháng. Nếu việc tạm dừng kéo dài, khoản tiền còn lại chỉ đủ cầm cự thêm hai tháng.

Anh nói cả đội có thể phải giảm giờ làm nếu không sớm giải quyết được sự cố. Một kỹ thuật viên hỏi có phải Hoàn Cầu đang tìm cớ rút lui không. Khánh không trả lời ngay. Anh cũng đã tự hỏi điều đó, nhưng ngoài quyết định tạm dừng giải ngân, anh không có gì để khẳng định.

“Tôi chưa biết,” anh nói. “Những gì xác minh được, tôi sẽ nói với mọi người.”

Ngày hôm sau, Phương lập kế hoạch kiểm nghiệm lại. Mẫu lưu của lô có kết quả không phù hợp được mở theo biên bản, chia mẫu và gửi đến phòng kiểm nghiệm thứ hai dưới mã mới. Mẫu của lô trước và lô sau được đưa vào làm đối chứng. Hồ sơ gửi phòng kiểm nghiệm chỉ ghi mã mẫu, không ghi tên thương hiệu.

Khi kết quả đối chứng về, khác biệt của lô bất thường so với số liệu ban đầu vẫn hiện rõ. Họ không thể giải thích sự cố bằng sai sót của riêng một phòng kiểm nghiệm.

Khánh quay lại kiểm hệ thống nước, độ ẩm và thiết bị phun. Không hạng mục nào trong đó dùng hóa chất làm trắng. Bàn sơ chế từng được lau bằng chai dung dịch lạ trở thành một vị trí cần kiểm tra: bề mặt ấy có khả năng tiếp xúc với nguyên liệu. Phương yêu cầu lấy mẫu quệt bề mặt và phân tích phần dung dịch còn lại.

Chai được bàn giao theo hồ sơ theo dõi mẫu, có ghi nhận từng lần chuyển giao. Kết quả cho thấy dung dịch trong chai không phải loại đã được dự án phê duyệt. Thành phần ấy chưa được đánh giá và kiểm soát để đưa vào khu sơ chế thực phẩm.

Khánh đọc đến đó, rồi nhìn lại ảnh nhãn chai. Cái nhãn gần giống loại quen dùng đã khiến người nhận hàng tin rằng họ biết thứ bên trong. Đến lúc cần xác minh, cảm giác quen thuộc ấy không giúp được gì.

Họ đã có thêm kết quả để kiểm tra nguồn gây sai lệch. Người đưa chai vào chuyến xe vẫn chưa được xác định.

Cát Tường yêu cầu tiếp tục lần theo chiếc bán tải. Máy quay ngoài cổng một cơ sở gần đó ghi được chiếc xe cùng màu đi qua, lần này đủ rõ để đọc trọn biển số. Xe thuộc một đơn vị vận chuyển nhỏ, nhận việc thầu phụ cho nhiều doanh nghiệp. Đại Nam có trong danh sách ấy.

Khánh im bặt khi nghe tên công ty cũ.

Phương nhìn anh.

“Xe từng chở hàng cho Đại Nam không có nghĩa Hùng sai người đưa chai đến đây.”

“Tôi biết.”

Anh nói được câu ấy, nhưng vẫn phải tự nhắc mình rằng đơn vị vận chuyển còn nhận chở hàng cho nhiều doanh nghiệp khác. Đại Nam khiến anh chú ý trước hết vì những gì đã xảy ra giữa họ, chứ chưa phải vì hồ sơ chuyến xe chứng minh được điều gì hơn.

Đơn vị vận chuyển cung cấp lệnh điều xe. Theo kế hoạch ban đầu, chuyến đó chỉ chở khăn từ nhà cung cấp chính. Trước khi đến Đầm Môn, xe ghé một kho thuê ở Vạn Ninh khoảng mười lăm phút. Người điều phối cho biết tài xế được yêu cầu nhận thêm kiện hàng khách gửi. Yêu cầu đến qua điện thoại; tên người gửi không được ghi vào hệ thống.

Khánh nhìn khoảng trống ấy trong hồ sơ. Chuyến xe có điểm xuất phát, có giờ đến, có người nhận ở cơ sở, nhưng ngay chỗ thùng dung dịch được đưa lên lại thiếu thông tin quan trọng nhất. Sai phạm trong khâu vận chuyển đã rõ. Muốn biết đó là sơ suất hay một sự sắp đặt, họ vẫn cần đi tiếp.

Anh đề nghị Cát Tường thuê đơn vị điều tra doanh nghiệp độc lập rà chuỗi hợp đồng, đồng thời yêu cầu nhà vận chuyển bảo toàn dữ liệu định vị, nhật ký cuộc gọi phục vụ công việc và các đoạn ghi hình còn lưu. Hạnh đồng ý để các yêu cầu đi qua bộ phận pháp lý. Khánh không được tự tìm cách lấy dữ liệu riêng của bất kỳ ai.

Trong thời gian chờ xác minh bên ngoài, anh quay về sửa những việc nằm ngay trong cơ sở mình.

Từ đó, vật tư chưa có mã lô không được đưa vào khu tiếp xúc với nguyên liệu, kể cả khi mất mạng. Các phiếu giấy đánh số sẵn được chuẩn bị để dùng khi hệ thống không kết nối. Chuyến giao bổ sung phải có hai người xác nhận. Vật tư mới được để riêng và chỉ đưa vào sử dụng sau khi bộ phận chất lượng chấp thuận.

Khánh xem lại từng bước bằng chính chuyến giao hàng vừa xảy ra. Nếu chiếc bán tải ấy đến lần nữa, thùng thứ hai sẽ dừng ở đâu? Ai kiểm tra? Ai có quyền cho dùng? Câu trả lời phải có trong quy trình, không thể trông chờ người trực ca hôm ấy cẩn thận hơn người hôm trước.

Cát Tường hỏi anh vì sao cần sửa ngay khi nguyên nhân vẫn có thể là phá hoại.

“Vì mình đã để một chai chưa rõ nguồn được dùng trên bàn sơ chế,” Khánh đáp. “Dù người đưa vào có cố ý hay giao nhầm, khâu kiểm soát của mình vẫn bỏ lọt. Chuyện đó không thể chờ đến khi tìm được người chịu trách nhiệm.”

Cát Tường duyệt một phần chi phí duy trì nhân sự trong lúc lô hàng còn bị tạm giữ. Đợt giải ngân gắn với kết quả thương mại vẫn đóng băng, nhưng cả đội có thêm điều kiện để tiếp tục xử lý sự cố.

Khủng hoảng kéo dài thêm hai tuần. Mỗi ngày đều có việc phải làm mà không ngày nào đem lại lời giải trọn vẹn. Trên mạng, người ta vẫn gọi dự án là “yến hóa chất”. Một đối tác nhỏ rời đi. Những việc Khánh làm được lúc này khó biến thành một tin hấp dẫn: lô bất thường đã được cô lập; các mẫu đối chứng của lô trước và lô sau phù hợp; chưa có bằng chứng đàn yến bị ảnh hưởng.

Phương hoàn tất báo cáo nguyên nhân tạm thời. Vật tư chưa được phê duyệt đã lọt vào chuỗi sơ chế qua lỗ hổng giao nhận. Trách nhiệm đưa vật tư vào vẫn đang được điều tra. Báo cáo không nhắc đến Đại Nam.

Khánh rà lại phần kỹ thuật rồi ký. Anh muốn một câu trả lời có tên người, có nguyên nhân, có điểm kết thúc. Trang giấy trước mặt chưa cho anh điều đó. Nhưng những gì đã biết và những gì còn thiếu đều được đặt đúng chỗ, để người đến sau có thể tiếp tục kiểm tra.

Đêm ấy, Hạnh gọi với một tin khác. Nguyễn Tấn Lợi, kỹ thuật viên kho của Đại Nam, muốn cung cấp thông tin qua luật sư và cơ chế bảo vệ người báo tin. Lợi cho biết gần đây có một số lô yến thành phẩm của Đại Nam được chuyển qua cơ sở sơ chế thuê ngoài, không xuất hiện trong tài liệu quảng bá của công ty.

Khánh ngồi thẳng dậy.

“Có liên quan đến chai ở đây không?”

“Chưa biết,” Hạnh đáp. “Hai việc này phải kiểm tra riêng.”

Sau cuộc gọi, Khánh nhìn bảng ghi nhận sai lệch trên tường. Chuyến xe, điểm dừng, chai dung dịch, lô yến đang tạm giữ: giữa chúng đã có những đường nối được xác minh, và vẫn còn chỗ trống. Thông tin của Lợi chưa lấp được chỗ trống nào.

Khánh ngồi lại trước hồ sơ. Anh từng phải tách từng phần mềm, từng tập dữ liệu để biết thứ gì thật sự thuộc về mình. Lần này, anh cũng phải giữ cho từng nguồn tin đứng đúng vị trí của nó. Nếu muốn tìm ra chuyện gì đã xảy ra với những lô yến, anh không thể để nỗi giận quyết định trước người mình sẽ tìm thấy ở cuối đường.