Chương 4: Cổ Đông Thiểu Số Không Phải Quân Cờ

Ông Phú và bà Mai không nhận lời gặp Hương ngay khi Khải nhắc tới họ.

Cả hai đều là cổ đông lâu năm của Trần Hotel Group, góp vốn từ thời công ty mới chỉ có vài khách sạn ở TP.HCM và Đà Nẵng. Họ không thuộc gia đình sáng lập, nhưng cũng chẳng phải loại người lạ có thể bị thuyết phục bằng một bài thuyết trình đẹp mắt. Khi Khải nhắn rằng anh có vài câu hỏi về dự án Phú Quốc và muốn trao đổi, ông Phú chỉ trả lời gọn lỏn: “Gửi chương trình làm việc trước. Tôi sẽ hỏi luật sư của tôi.”

Hương thấy đó là một phản ứng lành mạnh. Nếu mục tiêu của cô là kéo người khác về “phe mình”, sự dè dặt ấy hẳn gây khó chịu. Nhưng nếu mục tiêu là một cuộc rà soát đứng vững được, thì việc mỗi cổ đông có luật sư riêng lại giảm nguy cơ mọi chuyện bị nhìn như liên minh bí mật của một cô con dâu bất mãn.

Cuộc gặp cuối cùng diễn ra trong một phòng họp thuê ngoài, có mặt luật sư Duy của Khải và luật sư riêng của hai cổ đông. Hương tham dự với tư cách người hỗ trợ Khải phân tích vận hành, không tự xưng đại diện công ty. Ngay đầu buổi, các luật sư nhắc mọi người không trao đổi bất kỳ tài liệu nào mà mình không có quyền cung cấp.

Ông Phú đi thẳng vào việc, hai tay đan trên bàn. “Tôi không quan tâm chuyện trong nhà các anh. Tôi quan tâm tiền của tôi đang nằm ở đâu, và công ty có còn đủ sức trả nợ không.”

Hương không mở bài trình chiếu nào. Cô đưa ra một trang tóm tắt chỉ gồm những thông tin đã có trong bộ tài liệu cổ đông, cùng các câu hỏi chưa ai trả lời: khoảng đệm cam kết vay, mức ứng trước cho dự án, chênh lệch ngân sách, việc công bố giao dịch với bên liên quan, và chuyện chi phí bảo trì ở các khách sạn đang hoạt động bị lùi lịch. Trong trang giấy ấy không có chữ “rút ruột”, “biển thủ” hay “phá sản”.

Bà Mai đẩy gọng kính, hỏi: “Tại sao trước đây HĐQT không thấy mấy khoản này?”

Khải trả lời rằng anh chưa biết. HĐQT có nhận báo cáo cập nhật dự án, nhưng có thể các khoản chi đã bị gộp thành những nhóm lớn. Anh cũng thừa nhận mình từng ngồi qua nhiều cuộc họp mà không đọc kỹ phần phụ lục. “Nếu rà soát cho thấy thông tin đã nằm sẵn trước mặt mà tôi không hỏi, tôi phải nhận phần trách nhiệm đó.”

Ông Phú nhìn anh lâu hơn một chút. Câu trả lời không hùng hồn, nhưng đáng tin hơn nhiều so với việc đổ hết lên đầu một người.

Luật sư của bà Mai hỏi liệu họ có bằng chứng nào cho thấy Phương hoặc người nhà chị hưởng lợi từ nhà cung cấp hay không. Hương đáp: “Có những dấu hiệu cần xác minh, từ thông tin doanh nghiệp công khai và tên pháp nhân trong hợp đồng. Nhưng chưa đủ để kết luận ai là chủ sở hữu hưởng lợi hiện tại, hay giá giao dịch có lệch khỏi giá thị trường giữa các bên độc lập không. Muốn biết thì phải có hợp đồng, hóa đơn, sản phẩm bàn giao, dấu vết thanh toán và hồ sơ sở hữu.”

Ông Phú gõ đầu bút xuống mặt bàn. “Vậy rốt cuộc chúng ta đang có cái gì?”

“Chúng ta có đủ để yêu cầu một quy trình kiểm tra độc lập,” Duy trả lời thay. “Nhưng chưa đủ để buộc tội ai.”

Các luật sư chuyển sang điều lệ công ty. Họ rà từng điều: quyền của cổ đông trong việc yêu cầu cung cấp thông tin, tỷ lệ và thủ tục đề nghị họp đại hội bất thường, thẩm quyền của HĐQT trong việc lập ủy ban đặc biệt, và những trường hợp thành viên có xung đột phải đứng ngoài các quyết định liên quan. Không ai tuyên bố có một con số thần kỳ nào cho phép phế truất Chủ tịch ngay lập tức. Mỗi bước đều tùy thuộc loại quyết định, điều lệ, túc số cuộc họp và cơ quan có thẩm quyền.

Bà Mai nói bà sẽ ủng hộ đề nghị HĐQT lập một ủy ban đặc biệt gồm những thành viên không có lợi ích liên quan đến dự án, được thuê công ty kiểm toán điều tra và luật sư độc lập bên ngoài. Nhưng bà đặt một điều kiện: phạm vi rà soát phải bao gồm cả những quyết định của Khải nếu anh từng ký hồ sơ dự án. “Không thể rà soát mẹ anh mà miễn cho con trai bà ấy được.”

Hương quay sang chồng. Khải nuốt khan, rồi gật đầu. “Tôi đồng ý.”

Ông Phú bổ sung thêm một điều kiện: trong thời gian rà soát, công ty phải có dự báo dòng tiền mười ba tuần, ngưỡng phê duyệt mới cho các khoản giải ngân, và danh sách những hạng mục đầu tư không được phép trì hoãn vì ảnh hưởng tới an toàn hoặc hoạt động khách sạn. “Tôi không muốn cả công ty đứng hình chỉ để mọi người đi tìm thủ phạm.”

Đó cũng chính là điều Hương lo nhất. Một cuộc điều tra quản trị có thể kéo dài hàng tháng, trong khi khách vẫn nhận phòng mỗi ngày, lương vẫn đến kỳ, thang máy vẫn cần bảo trì và nhà cung cấp vẫn chờ được trả tiền. Cuối buổi, mọi người thống nhất tách làm hai mảng việc song song: rà soát quản trị và ổn định thanh khoản.

Khi mọi người đã đứng dậy, ông Phú giữ Hương lại vài phút. “Cô có muốn một cái ghế nào không?”

Hương không giả vờ không hiểu. “Hiện tại thì không. Tôi muốn Khải và các cổ đông có đủ dữ liệu để tự quyết. Nếu sau này công ty cần người vực dậy hoạt động, và tôi được xem xét ngang hàng với các ứng viên khác, lúc đó hẵng nói.”

Ông Phú cười nhạt. “Ai cũng bảo không muốn ghế, cho tới khi ghế trống.”

“Vậy lại càng cần một quy trình bổ nhiệm không phụ thuộc vào những gì tôi nói hôm nay.”

Hai ngày sau, nhóm cổ đông gửi thư chính thức tới HĐQT. Bức thư không đòi bà Nga từ chức ngay, cũng không đòi “trao quyền” cho Hương. Họ đề nghị lập ủy ban đặc biệt, bảo toàn hồ sơ, thuê cố vấn độc lập, tạm thời nâng ngưỡng phê duyệt với những khoản chi dự án nằm ngoài ngân sách đã được xác nhận, đồng thời yêu cầu ban điều hành cung cấp dự báo dòng tiền mười ba tuần cùng bản phân tích các cam kết vay.

Bà Nga phản hồi bằng một bức thư dài. Bà khẳng định dự án nghỉ dưỡng là bước đi chiến lược để Trần Hotel Group thoát khỏi sự phụ thuộc vào mảng khách sạn thành phố, và việc dừng giải ngân có thể khiến dự án mất giá, thậm chí vi phạm nghĩa vụ với nhà thầu. Lập luận ấy không phải không có lý. Một công trường đang chạy không thể tắt như tắt công tắc đèn.

Hương đọc thư rồi nói với Khải: “Mẹ anh có một điểm đúng. Đóng băng toàn bộ có thể gây thiệt hại thêm. Ủy ban đặc biệt phải phân biệt được khoản chi để bảo toàn tài sản, nghĩa vụ bắt buộc phải trả và khoản chi mở rộng.”

Khải ngạc nhiên. “Em vẫn bênh mẹ à?”

“Em không bênh ai cả. Em nhìn vào quyết định.”

Câu nói ấy dần trở thành nguyên tắc chung của cả nhóm. Khi Quang gửi bản dự báo dòng tiền, họ thấy công ty chưa đứng bên bờ vỡ nợ, nhưng có ba tuần trong quý tới mà khoảng đệm rất mỏng, nếu khách doanh nghiệp thanh toán chậm và dự án vẫn giải ngân theo kế hoạch. Ngân hàng cần được tiếp cận sớm, thay vì đợi sát ngưỡng vi phạm mới chạy đi xin miễn trừ.

Bà Mai đề nghị mời Lan Anh, một thành viên HĐQT độc lập, làm chủ tịch ủy ban đặc biệt. Lan Anh từng điều hành một doanh nghiệp dịch vụ, không có quan hệ họ hàng với nhà họ Trần và không dính dáng gì tới dự án Phú Quốc. Bà nhận lời với điều kiện thẩm quyền của ủy ban phải được ghi bằng văn bản, và mọi thành viên có liên quan tới các giao dịch bị xem xét đều không được tham gia quyết định phạm vi rà soát hay chọn cố vấn.

Riêng việc thống nhất cấu trúc đã mất hơn một tuần. Phương mỉa mai rằng họ đang “họp về cách họp” trong lúc công ty cần kinh doanh. Nhưng Hương biết chính sự chậm chạp ấy mới tạo ra giá trị. Một cuộc rà soát thiết kế cẩu thả có thể đốt tiền, phá danh tiếng, mà cuối cùng vẫn không trả lời được câu hỏi nào.

Ngày ủy ban đặc biệt được HĐQT thông qua, không ai thắng cả. Bà Nga vẫn là Chủ tịch. Phương vẫn đi làm. Khải vẫn là phó tổng giám đốc. Hương vẫn không có chức danh gì ở Trần Hotel Group. Nhưng kể từ thời điểm ấy, dữ liệu dự án không còn chỉ chảy qua một đường ống duy nhất trong gia đình. Đã có quy chế ủy ban, có luật sư độc lập, có phạm vi kiểm tra rõ ràng, và có nơi để giám đốc tài chính báo cáo rủi ro dòng tiền mà không phải đoán ý Chủ tịch.

Trên đường về, đèn đường hắt từng vệt vàng qua kính xe. Khải chợt nói: “Mấy tuần rồi mà chẳng có cảnh nào giống mấy ca em kể hồi học MBA cả. Không có ai đứng lên nói một câu rồi cả phòng bỏ phiếu theo.”

Hương bật cười. “Vì công ty thật không chạy bằng cao trào.”

“Thế nó chạy bằng gì?”

“Bằng hàng trăm quyết định đủ nhỏ để chẳng ai thấy kịch tính, nhưng đủ đúng để sáng mai khách sạn vẫn mở cửa.”