Chương 8: Chuỗi Tiệm Tóc Bảo – Cắt Đẹp Giá Rẻ
Hai năm sau, Tiệm Tóc Bảo có năm chi nhánh: Bình Thạnh, Gò Vấp, Tân Bình, Thủ Đức và quận 12. Không chi nhánh nào nằm ở mặt tiền sang. Bảo chọn gần chợ, gần khu trọ, gần bến xe buýt, nơi người lao động đi ngang có thể nhìn bảng giá mà không thấy ngại.
Mỗi chi nhánh chỉ ba ghế. Tường trắng, gương lớn, đèn đủ sáng, khăn sạch xếp trong tủ kính. Bảng giá giống nhau: cắt gọn năm mươi nghìn, trẻ em ba mươi, người già neo đơn miễn phí sáng thứ Hai, không gội ép, không combo ẩn. Dưới bảng giá vẫn có dòng cũ: Không chê khách.
Mở rộng không dễ. Chi nhánh Gò Vấp từng có thợ tự ý gợi ý khách mua wax để kiếm thêm. Bảo phát hiện qua phản ánh của một sinh viên. Anh không mắng trước khách, nhưng tối đó họp toàn bộ chi nhánh. "Mình bán wax được thêm vài chục nghìn," anh nói, "nhưng mất thứ khiến khách dám bước vào: cảm giác hóa đơn không phục kích họ." Người thợ bị nhắc lỗi, tái phạm lần hai thì nghỉ.
Chi nhánh Thủ Đức từng bị phàn nàn cắt vội vì khách đông. Bảo đóng đặt lịch online một ngày, tự đến đứng cắt cùng thợ, đo lại thời gian từng kiểu tóc. Anh nhận ra nếu giữ giá thấp mà nhận quá nhiều khách, chất lượng sẽ tụt. Từ đó, mỗi thợ tối đa hai mươi lăm khách một ngày, hết số thì hẹn. Có khách bực, nhưng đa số hiểu.
Bảo lập lớp đào tạo thợ trẻ vào mỗi tối thứ Tư. Học viên phần lớn là con em lao động, có người từng bỏ học, có người làm phụ quán tóc gội đầu nhiều năm mà không được cầm kéo. Bài học đầu tiên không phải kỹ thuật fade mà là cách hỏi khách: làm nghề gì, đội nón nhiều không, có muốn dễ tự vuốt không, ngân sách chăm tóc mỗi tháng bao nhiêu. Anh bắt học viên tập nói giá rõ ràng trước khi cắt.
Một nhà đầu tư từng tìm đến, đề nghị rót vốn để mở ba mươi chi nhánh trong một năm. Họ muốn tăng giá lên tám mươi chín nghìn, thêm gói thành viên, bán dầu gội thương hiệu riêng và đặt KPI doanh thu trên mỗi khách. Bảo nghe hết, cảm ơn, rồi từ chối. Minh, quản lý vận hành mới, lo lắng vì đó là cơ hội lớn. Bảo chỉ hỏi: "Nếu bác Tư vào chi nhánh mới, cuối hóa đơn bác trả bao nhiêu?" Minh im lặng.
Không nhận vốn lớn nghĩa là tăng chậm. Có tháng dòng tiền căng vì mua khăn, sửa máy lạnh, đào tạo thợ mới. Bảo vẫn giữ một cuốn sổ tay ghi lý do từng quyết định. Anh sợ một ngày mình cũng bị con số kéo đi xa khỏi chiếc ghế nhựa ban đầu.
Nhưng tăng chậm có cái chắc. Mỗi chi nhánh đều có khách quen gọi tên thợ. Chú bảo vệ ở Tân Bình cắt đúng sáng thứ Ba. Cô công nhân ở Thủ Đức dẫn con trai đến mỗi cuối tháng. Một nhóm sinh viên rủ nhau cắt trước ngày bảo vệ đồ án. Họ không gọi đó là chuỗi salon. Họ gọi là tiệm của Bảo, dù Bảo không thể có mặt ở mọi nơi.
Ngày chi nhánh thứ năm khai trương, bác Tư đến cắt băng bằng chiếc kéo cũ của mẹ Bảo. Báo địa phương chụp ảnh, hỏi Bảo bí quyết cạnh tranh với salon cao cấp. Anh đáp: "Tôi không cạnh tranh bằng đèn đẹp hơn. Tôi cạnh tranh bằng việc để người ít tiền vẫn được hỏi muốn tóc mình trông ra sao."
Bài báo ấy được chia sẻ nhiều. Có người khen, có người bảo mô hình này không làm giàu lớn. Bảo không phủ nhận. Lợi nhuận của Tiệm Tóc Bảo vừa đủ, không hào nhoáng. Nhưng mỗi ngày, hàng trăm người bước vào, trả số tiền họ trả được, và bước ra với gáy sạch, mái gọn, lưng thẳng hơn một chút.
Với Bảo, như vậy là giàu theo cách khác.
Khi mở chi nhánh thứ hai, Bảo không chọn con phố đắt nhất mà chọn khu gần bến xe, nơi công nhân và sinh viên thuê trọ đông. Nhiều người bảo anh dại, vì thương hiệu đang lên thì phải vào trung tâm thương mại. Bảo chỉ hỏi lại: "Nếu người đã giúp mình nổi lên không còn vào được tiệm của mình, vậy mình nổi lên để làm gì?" Anh chuẩn hóa mọi thứ rất kỹ: mỗi chi nhánh có bảng giá công khai, hộp khăn riêng, sổ phản hồi, camera chỉ quay khu vực quầy để tránh xâm phạm khách, và một ngày mỗi tháng cắt miễn phí cho trẻ em ở mái ấm.
Không phải thợ nào cũng chịu được cách làm ấy. Có người muốn nhận thêm tiền riêng để ưu tiên khách quen, có người cắt qua loa với khách trả giá thấp. Bảo phát hiện một trường hợp sau khi đọc phản hồi của bà bán vé số: "Thợ trẻ cắt nhanh quá, cô không dám nói." Anh gọi cả đội họp, không mắng chửi, nhưng cho mọi người xem lại camera khu vực thanh toán và phiếu phản hồi. Người thợ trẻ cúi đầu xin lỗi. Bảo yêu cầu bạn ấy tự gọi cho khách mời quay lại sửa miễn phí, đồng thời nghỉ một ngày có lương để đi cùng anh cắt tóc thiện nguyện, học lại cảm giác đối diện một người không có nhiều lựa chọn.
Tin về chuỗi "cắt đẹp giá rõ" lan sang các quận khác. Một quỹ đầu tư nhỏ tìm đến, đề nghị rót vốn nếu Bảo đổi tên thành thương hiệu nghe thời thượng hơn và bỏ chiếc ghế nhựa khỏi hình ảnh nhận diện. Bảo từ chối phần bỏ ghế. Anh chấp nhận học quản trị, học tài chính, học cách mở rộng không vỡ chất lượng, nhưng không chấp nhận xóa dấu vết của ngày đầu. Trong buổi ký hợp đồng thuê mặt bằng chi nhánh thứ ba, anh mang theo chiếc ghế nhựa đặt ở góc phòng. Đối tác cười: "Anh mê cái ghế này thật." Bảo đáp: "Không. Tôi sợ một ngày mình quên cảm giác từng bị đuổi ra đường."