Chương 1: Căn nhà có vạch nước lũ

Trên bức tường tầng ba của căn nhà thuê có một vạch bút chì, cách mặt sàn đúng một mét hai mươi ba. Lê Quang Minh kẻ nó từ ngày đầu chuyển đến. Giữa những bản in ghim chồng lên nhau và giấy phác thảo dán vội, đường chì mảnh gần như lẫn vào lớp vôi đã ngả màu, vậy mà mỗi lần ngẩng đầu khỏi bàn vẽ, mắt anh vẫn tìm thấy nó trước tiên.

Đó là cao độ nước của trận ngập lớn nhất anh từng đo tại một làng ven sông Hồng. Ba năm qua, vạch chì ấy giữ trong căn phòng này lý do anh bắt đầu Làng Xanh: những căn nhà phải kê giường lên gạch mỗi khi nước dâng, mái tôn hầm như lò vào mùa hè, nền xi măng rịn nước suốt mùa nồm. Anh muốn biết một ngôi nhà có thể tự thích nghi với khí hậu tới đâu, trước khi người sống trong đó phải mua thêm máy móc để chống lại cái nóng, cái ẩm và nước lũ.

Tám giờ tối thứ Sáu, Trần Khánh Vy bước vào phòng làm việc. Cô không nhìn vạch chì. Ánh mắt cô dừng lại ở những bản vẽ trải kín mặt bàn, như thể chúng là thứ đầu tiên cô phải vượt qua để tới được chỗ anh ngồi. Cô nói, giọng thấp: “Mình cần nói chuyện.”

Minh đặt cây bút chì xuống. Nó đã ngắn chỉ còn hơn một đốt ngón tay, lăn một vòng rồi nằm lọt giữa bản mặt cắt và mép bàn. “Em nói đi.”

Vy vẫn mặc bộ đồ đi làm, áo sơ mi trắng, quần sẫm màu, tóc buộc gọn sau gáy. Trên tay cô là một phong bì giấy nâu. Minh nhìn nó suốt lúc cô nói, giọng đều đến mức tưởng như đã tập trước: “Em đã gặp luật sư.”

“Về chuyện gì?” Minh hỏi, dù trong lòng đã lờ mờ đoán được. Vy đáp gọn: “Ly hôn.”

Tiếng xe máy ngoài phố vẫn vọng lên qua khung cửa sổ hé. Quạt tản nhiệt của máy tính vẫn rì rì bên cạnh. Trong khoảng lặng sau câu trả lời của vợ, Minh nghe rõ cả hai thứ âm thanh quen thuộc ấy, rõ đến mức chúng bỗng trở nên lạ lẫm.

Vy rút ra bản dự thảo thỏa thuận, đặt xuống ngay cạnh hình mặt cắt ngôi nhà. Minh chưa chạm vào tờ giấy. “Em không chịu được nữa,” cô nói.

“Vì tiền?” Anh hỏi, và nghe giọng mình khô khốc.

“Không chỉ vì tiền.” Cô kéo ghế ngồi xuống. Chính động tác ấy khiến anh hiểu Vy đã chuẩn bị cho cuộc nói chuyện này từ lâu, còn anh thì vẫn đang chật vật theo kịp từng câu. “Ba năm rồi anh không có thu nhập ổn định.”

“Anh vẫn có dự án tư vấn,” Minh nói. Vy đáp ngay: “Lẻ tẻ.”

Anh cố giữ giọng bình thản: “Vẫn đủ trả phần tiền nhà của anh.” Cô lắc đầu. “Nhưng không đủ để gọi đây là một cuộc sống có kế hoạch.”

Minh im lặng. Anh có thể kể ra những hợp đồng mình đã nhận, những khoản đã trả đúng hạn, cả những tháng ngồi chờ bên kia chuyển tiền. Nhưng Vy đang hỏi một điều xa hơn những con số ấy: sau ngần ấy lần chờ đợi, cuộc sống của hai người rốt cuộc sẽ đi về đâu.

“Em đã ủng hộ Làng Xanh từ ngày đầu,” cô nói. “Anh biết,” Minh đáp.

“Em từng lái xe cùng anh về Hưng Yên khảo sát. Em từng xin nghỉ phép để đi xem mẫu tre ép.”

“Anh nhớ.” Anh nhớ thật, nhớ cả lớp bùn đặc quánh bám trên lốp xe hôm ấy.

“Nhưng ba năm rồi, Minh.” Giọng Vy mệt nhiều hơn giận. Cô nhìn những bản in trên tường, những thứ đã thay đi thay lại không biết bao nhiêu lần, trong khi câu trả lời anh dành cho cô thì gần như vẫn vậy. “Lúc nào cũng còn một lần mô phỏng nữa, một đợt thử vật liệu nữa, một mùa gió nữa phải đo.”

Minh ngước lên vạch chì. “Nếu đưa ra sớm, nó chưa đủ.”

“Có thể nó sẽ không bao giờ đủ, theo tiêu chuẩn của anh.” Cô nói khẽ, không nhìn anh.

Câu ấy làm anh đau hơn cả khi bị gọi là thất nghiệp. Anh đã hai lần lùi việc gọi vốn. Anh đã từ chối một nhà phát triển muốn biến dự án thành khu nghỉ dưỡng chỉ vì họ không chịu giữ hệ thống chống ngập. Anh đã dành trọn sáu tháng để hạ nhiệt độ dưới mái thêm hai độ.

Quyết định nào cũng có lý do mà anh tin mình bảo vệ được trước bất kỳ hội đồng chuyên môn nào. Nhưng nhìn từ chiếc ghế Vy đang ngồi, chúng cũng là những lần kế hoạch chung của hai người bị đẩy lùi thêm một chút. Minh không biết phải giải thích thế nào để lý do chuyên môn của mình không trở thành thêm một lời xin vợ chờ đợi nữa.

“Em quyết định rồi?” anh hỏi. “Rồi.”

Anh nhìn chiếc phong bì. “Anh cần đọc kỹ.”

Vy bật ra một tiếng cười ngắn, không có chút vui nào trong đó. “Đến ly hôn anh cũng phải rà soát như rà bản vẽ.”

“Đó là giấy tờ có hậu quả.” Anh nói thật lòng, nhưng nghe ra lại giống một lời bào chữa.

“Em biết.” Cô đứng dậy. Tới cửa, cô dừng lại, bàn tay vẫn đặt trên cánh cửa chưa khép. “Anh Tuấn đang lập một bộ phận thiết kế mới trong Phúc An. Em sẽ làm dự án với anh ấy.”

Minh ngẩng lên. Nguyễn Tuấn là giám đốc thiết kế của Tập đoàn Địa ốc Phúc An, nơi Vy đang làm quản lý dự án. Anh từng gặp người đàn ông ấy ba lần. Lần nào Tuấn cũng hỏi về Làng Xanh lâu hơn mức xã giao, đủ để Minh còn nhớ từng cuộc trò chuyện.

“Chỉ là công việc?” Câu hỏi bật ra trước khi anh kịp giữ lại.

Vy nhìn anh một lúc. “Lúc này em không muốn biến chuyện này thành một phiên tra hỏi.”

Minh không hỏi thêm. Cánh cửa khép lại, để anh ngồi một mình trước tờ thỏa thuận và những bản vẽ chưa kịp thu dọn. Anh cầm cây bút chì lên, xoay nó giữa hai ngón tay mà không vẽ nét nào.

Suốt ba năm, anh đã dồn gần hết sức lực để chứng minh rằng một hệ nhà dùng tre kết hợp vật liệu tổ hợp có thể chịu ngập, chống ẩm, có thể ở được lâu dài chứ không chỉ đẹp trong một lần trưng bày. Trong khi đó, sự chờ đợi ngay trong căn nhà thuê này đã chạm tới giới hạn, và anh chưa từng chịu nhìn nó cho kỹ.

Minh mở ngăn kéo, lấy ra ba cuốn sổ phác thảo đánh số từ một đến ba. Trang đầu cuốn thứ nhất là một căn nhà nâng sàn, nét bút còn vụng so với bản hiện tại. Dưới góc, anh ghi bằng mực: 17 tháng 3 năm 2023. Một vệt cà phê cũ vẫn loang ở mép giấy, từ buổi sáng nào đó anh đã quên.

Hai tuần sau ngày ấy, trang phác thảo này được chụp lại trong một buổi trao đổi nhỏ ở trường đại học, khi anh trình bày ý tưởng với nhóm kỹ sư kết cấu. Hồi đó, anh giữ sổ chỉ để nhớ lại quá trình làm việc: mình đã nghĩ gì, thử gì, vì sao phải bỏ một phương án. Anh chưa bao giờ tưởng tượng một ngày những cuốn sổ này phải dùng để chứng minh tên mình thuộc về bản thiết kế.

Anh mở máy tính. Hệ thống mô hình thông tin công trình, hay BIM, đang lưu 642 phiên bản. Mỗi bản có người tạo, thời điểm đồng bộ và một dòng mô tả thay đổi. Hệ thống không dùng chuỗi khối hay thứ công nghệ nào nghe cho kêu; thứ anh có chỉ là lịch sử công việc được ghi lại qua từng lần sửa, với vô số thay đổi nhỏ mà người ngoài khó đủ kiên nhẫn đọc hết.

Phiên bản mới nhất ghi ngày 14 tháng 10, là lần mô phỏng gió hướng đông bắc. Vẫn còn chỗ có thể làm tốt hơn, nhưng đã đủ để gửi hội đồng chuyên môn trong tháng tới. Minh nhìn con số ngày tháng ấy rồi nhìn sang tờ dự thảo ly hôn, hai thứ nằm cách nhau chưa đầy một gang tay.

Ở góc bàn còn một mô hình giấy Vy cắt giúp anh từ năm đầu tiên. Mảnh mái dán hơi lệch. Phía dưới, cô viết bằng bút bi xanh: “Đừng bắt em làm mô hình lần nữa.” Hồi đó cô viết câu ấy rồi cười, còn anh hứa lần sau sẽ tự cắt.

Anh nhấc mô hình lên, ngón tay dừng ở mép mái lệch. Ba năm qua không phải anh làm việc một mình. Có những tháng hết hợp đồng, chính Vy trả tiền thuê nhà. Cô từng lái xe đi khảo sát với anh, từng ngồi nhập dữ liệu chi phí tới quá nửa đêm. Những điều cô vừa nói đều có chỗ đứng thật trong quá trình Làng Xanh thành hình.

Nhớ lại những điều đó không cho anh quyền giữ Vy ở lại. Nhưng anh cũng không muốn, chỉ vì cuộc hôn nhân đang đi tới hồi kết, mà kể lại ba năm qua như thể trong căn phòng này chỉ có mình anh. Minh đặt mô hình vào một ngăn kéo khác, tách khỏi chồng bản vẽ đang làm dở. Mảnh mái lệch vẫn nguyên như cũ. Anh không sửa nó.

Đêm đó, anh ngồi ở bàn tới gần hai giờ sáng. Trước khi đi ngủ, anh mở cuốn sổ tay, ghi lại việc trong ngày như thói quen nhiều năm: hoàn thiện chi tiết thoát nước sân trong; kiểm lại tải trọng mái. Rồi một dòng thứ ba.

Vy đề nghị ly hôn.

Minh dừng bút sau dòng ấy. Nó ngắn nhất trong ba dòng, vậy mà anh mất nhiều thời gian nhất mới viết xong. Ngoài cửa sổ, tiếng xe đã thưa hẳn. Vạch chì trên tường vẫn ở đúng chỗ của nó, một mét hai mươi ba, như chưa từng có chuyện gì xảy ra trong căn phòng này.