Chương 8: Căn nhà nhìn ra sông

Tháng Hai, Minh rời căn nhà số 47. Chủ nhà muốn sửa lại toàn bộ tầng ba, còn anh thì cần một khoảng sân để dựng mô-đun thử nghiệm. Anh không chuyển đi để trốn những ký ức về Khánh Vy; chỉ là căn nhà ấy đã làm xong phần việc của nó.

Anh thuê một căn nhà cũ gần đê ở Tứ Liên. Tầng một thấp, sân sau có một cây khế già trĩu quả. Những hôm trời quang, đứng từ hiên có thể nhìn thấy dải sông Hồng nhạt màu ở phía xa.

Ngày chuyển bàn vẽ tới, Minh đứng trước bức tường trắng khá lâu. Anh lấy thước, đo lên một mét hai mươi ba theo thói quen, rồi dừng tay trước khi đặt bút. Đây không còn là địa điểm cũ.

Anh mở bản đồ ngập của khu vực, rồi tự đo cao độ thực tế. Vạch mới nằm ở chín mươi bảy centimet. Minh kéo một đường chì mảnh theo mốc vừa xác định. Con số cũ đã theo anh nhiều năm, nhưng không thể chỉ vì quen thuộc mà dùng nó thay cho việc đo đạc ở một nơi khác.

Sau giải thưởng, Làng Xanh vẫn là một dự án phải tiếp tục thử. Minh từ chối hai đề nghị cấp phép dùng tên dự án để quảng bá. Anh nhận một khoản tài trợ nghiên cứu, vừa đủ dựng ba mô-đun: một ở Hưng Yên, một ở Hà Nam, và một ở vùng ven sông có nền đất yếu hơn để thử giới hạn của hệ móng.

Phúc An không tham gia nhóm thực hiện. Tuy vậy, Minh mua quyền sử dụng một số cải tiến liên kết do đội kỹ sư của họ phát triển, trong một bản hợp đồng ghi rõ phần tác giả và phạm vi sử dụng. Người ký phía Phúc An không phải Nguyễn Tuấn. Tuấn đã rời vị trí trưởng bộ phận thiết kế mới sau kết luận của hội đồng, nhưng vẫn tiếp tục làm nghề ở một nơi khác.

Một tháng sau, Tuấn gửi cho Minh một bức thư ngắn: “Tôi vẫn nghĩ anh quá chậm. Nhưng tôi đã dùng việc anh chậm để tự cho mình quyền đứng tên. Đó là hai chuyện khác nhau.”

Minh đọc rồi lưu nó vào thư mục dự án. Anh không trả lời ngay. Lá thư không đòi anh phải coi chuyện cũ là nhỏ, cũng không khiến anh muốn viết lại thêm một lần nữa tất cả những gì mình đã nói trước hội đồng.

Ba ngày sau, anh gửi lại cho Tuấn bản vẽ liên kết do chính đội của Tuấn từng phát triển, khoanh tròn một điểm có nguy cơ đọng nước. Kèm theo chỉ có một câu: “Nếu anh còn muốn làm kỹ thuật, xem giúp chỗ này.” Tuấn trả lời trong buổi tối hôm ấy: “Đã xem. Anh đúng.”

Hai người không trở thành bạn. Nhưng giữa họ vẫn còn một vấn đề kỹ thuật cụ thể để cùng nhìn vào, không cần dùng nó để nhắc lại ai đã thắng. Với Minh lúc này, phát hiện một điểm đọng nước trước khi nó gây rắc rối có ích hơn nhiều so với một cuộc tranh cãi kéo dài thêm.

Luật sư Phương đọc bản hợp đồng sử dụng cải tiến rồi bật cười. “Sau vụ này anh mới biết dùng giấy tờ đấy.”

“Tôi vẫn luôn dùng giấy mà.” Minh chỉ vào chồng bản vẽ trên bàn như để làm chứng.

“Anh dùng bản vẽ. Không dùng điều khoản.” Minh không cãi lại được. Anh đã quen ghi thật kỹ từng kích thước, từng thay đổi trên mô hình, nhưng lại để chuyện quyền sử dụng nằm trong sự tin tưởng giữa những người nhận tệp. Giờ đây, trước khi chuyển một bộ hồ sơ đi, anh phải làm cả hai việc.

Khánh Vy chuyển sang một bộ phận khác của công ty. Cô không tham gia Làng Xanh. Hai người chỉ còn liên lạc về thủ tục ly hôn cho tới khi mọi việc hoàn tất.

Lần cuối cùng, Vy gửi tới một chiếc hộp các-tông nhỏ. Bên trong là ba mô hình giấy cô làm từ năm đầu Minh bắt tay vào nghiên cứu, cùng một mẩu giấy viết tay: “Phần này em có làm. Nhưng anh giữ đi, vì nó thuộc về quá trình của dự án hơn là thuộc về em.”

Minh đặt những mô hình lên kệ. Anh nhớ cái tối mình cất mô hình giấy khỏi mặt bàn, ngay sau khi Vy đề nghị ly hôn. Bây giờ, nhìn ba mô hình được gửi trả, anh không còn thấy phải chọn giữa việc giữ chúng lại và việc chấp nhận rằng cuộc hôn nhân đã kết thúc.

Trong tài liệu lịch sử Làng Xanh, anh thêm một dòng: “Trần Khánh Vy — hỗ trợ nghiên cứu triển khai và quản lý dự án giai đoạn 2023–2025.” Dòng ấy không ghi cô là tác giả kiến trúc, cũng không che đi việc cô từng góp công. Sau vụ tranh chấp, Minh hiểu mình không thể đòi tên mình được đặt đúng chỗ rồi lại để phần việc của người khác biến mất, chỉ vì quan hệ giữa họ đã đổi khác.

Một buổi tối, ông Dũng từ Hải Phòng lên chơi. Ông đi một vòng quanh mô-đun thử nghiệm ngoài sân, gõ vào các mối nối, ngồi bệt xuống sàn rồi ngửa cổ nhìn lên mái. Minh đang định giới thiệu hệ thoát nước thì nghe cha nói: “Cái này rung.”

“Chỗ nào ạ?” Minh ngồi xuống cạnh cha, áp tay lên vách.

“Góc đông bắc.” Hai cha con kiểm tra lại. Một liên kết quả thật có độ rơ lớn hơn dự kiến. Minh đánh dấu đỏ vào vị trí ấy, ghi nó thành việc phải xử lý tiếp theo.

“Con vừa nhận giải xong đấy,” ông Dũng nói. “Không thấy ngại à?”

“Giải thưởng đâu có siết bu lông hộ con.” Minh nói, tay đã cầm sẵn cờ lê.

Ông bật cười. Minh cũng cười theo, rồi nhìn lại dấu đỏ trên mối nối. Có cha đứng đó chỉ ra chỗ rung, những lời chúc mừng bỗng lùi xa hơn một chút, còn căn nhà thử trước mặt thì hiện ra rõ ràng hơn.

Đêm ấy, hai cha con ăn phở ở quán đầu ngõ. Ông Dũng đặt tờ chứng nhận của Minh lên chiếc ghế nhựa bên cạnh. “Ba xem chưa?” Minh hỏi.

“Xem rồi.” Ông húp một ngụm nước dùng, chậm rãi như mọi khi. Minh hỏi tiếp: “Sao ba không nói gì?”

“Có tên con đúng chỗ là được.” Ông gắp thêm thịt vào bát con. “Còn cái nhà ngoài sân kia mới là thứ phải xem lâu.”

Minh cười. Anh đã mất bao nhiêu tuần để bảo vệ một cái tên trong hồ sơ, nên không thấy lời cha khiến giải thưởng kém đi. Chỉ là ông vẫn muốn biết điều gì sẽ xảy ra với những người sẽ sống trong căn nhà ấy, khi buổi trao giải đã kết thúc từ lâu.

“Ly hôn xong thấy thế nào?” ông Dũng hỏi, mắt vẫn nhìn vào bát phở.

Minh nghĩ một lúc. “Trống ạ.”

“Tốt hay xấu?” ông hỏi. Minh thành thật: “Con chưa biết.”

“Thế thì đừng vội lấp.” Ông nói như dặn một chuyện kỹ thuật. Minh lắc đầu cười: “Ba nói chuyện cứ như kiến trúc sư.”

“Ba là kỹ sư. Kiến trúc sư mới thích đi lấp khoảng trống.”

Minh bật cười thành tiếng. Anh vẫn chưa có câu trả lời nào tốt hơn về cuộc sống một mình, nhưng bữa tối vẫn có thể tiếp tục mà không cần tìm ngay cho nó một kết luận.

Mùa mưa năm ấy, mô-đun Hưng Yên trải qua đợt ngập đầu tiên. Nước dâng gần chạm vạch thiết kế. Hệ mương tràn hoạt động, sàn nhà không bị ngập. Nhưng một cảm biến hỏng, và một tấm cửa chớp bị kẹt cứng.

Minh đứng dưới mái hiên, nước ngập tới mắt cá, ghi từng lỗi vào sổ. Những lần thử trong phòng đã giúp anh chuẩn bị, nhưng nước ngoài thực địa vẫn mang tới những việc phải kiểm tra bằng tay, ngay tại chỗ chúng xảy ra.

Một sinh viên thực tập lội tới bên cạnh anh. “Thầy có thấy thất vọng không? Trên báo người ta gọi đây là thiết kế đoạt giải.”

Minh nhìn tấm cửa chớp đang kẹt. “Báo chí không phải biên bản nghiệm thu.” Anh đưa cờ lê cho cậu sinh viên. “Sửa đi.”

Chiều, nước rút, để lại một vệt bùn mảnh trên tường mô-đun. Minh lấy bút chì kẻ theo vệt ấy. Anh giữ lại dấu nước để đối chiếu với vạch thiết kế và những lỗi vừa ghi, thay vì lau sạch cho căn nhà trông giống hình phối cảnh.

Ở căn nhà thuê cũ, vạch nước nhắc anh nhớ lý do mình bắt đầu. Còn đường chì mới trên mô-đun Hưng Yên ghi lại điều thực sự đã xảy ra trong một lần thử. Cả hai đều cần thiết, nhưng mỗi đường phục vụ một công việc khác nhau.

Tối về, Minh mở cuốn sổ phác thảo số bốn. Trang đầu tiên không phải một phiên bản tiếp theo của Làng Xanh. Anh vẽ một căn nhà nổi thấp cho vùng xâm nhập mặn ở đồng bằng sông Cửu Long.

Minh ghi ngày, gọt một cây bút chì mới, rồi bắt đầu từ một đường nước khác.