Chương 2: Bản Tường Trình Có Mùi Rượu

Bảy ngày sau, Tuấn ngồi trong một phòng họp có điều hòa lạnh đến mức hai bàn tay anh cứng đờ. Trên mặt bàn gỗ bóng là ba tập hồ sơ xếp ngay ngắn: một tập của cơ quan hàng hải về diễn biến tai nạn, một tập của doanh nghiệp chủ tàu, tập còn lại do đại diện bảo hiểm mang đến.

Nguyễn Hải Đăng đến sớm năm phút, mặc vest xanh đậm, không đeo cà vạt. Ông bắt tay từng người trong phòng, rồi mới quay sang nhìn Tuấn.

“Anh ổn chưa?”

“Mười tám người còn sống. Tôi ổn,” Tuấn đáp.

Đăng kéo ghế ngồi xuống. Hai người từng làm việc với nhau gần sáu năm. Ngày Tuấn được bổ nhiệm làm thuyền trưởng ở tuổi hai mươi sáu, chính Đăng là người vỗ vai anh trước toàn đội tàu và nói Việt Hải cần những người trẻ biết chịu trách nhiệm. Khi ấy, Tuấn tin câu đó bằng cả tấm lòng.

Buổi làm việc bắt đầu với dữ liệu hành trình, thời tiết, khối lượng hàng, danh sách người trên tàu và thời điểm phát tín hiệu cấp cứu. Tuấn trả lời từng câu một, chậm rãi, chỉ nói những gì chính mình trực tiếp biết. Đến phần lời khai nhân sự, một cán bộ đặt trước mặt anh bản tường trình có chữ ký của Lê Hoàng Dũng.

Tuấn đọc dòng đầu, rồi dòng thứ hai: “Tôi thấy thuyền trưởng Phạm Quốc Tuấn có sử dụng đồ uống có cồn trước ca trực đêm…”

Anh dừng lại. Hai ngón tay gõ hai nhịp xuống mép bàn, rồi anh ngẩng lên.

“Tôi đề nghị ghi vào biên bản rằng tôi phản đối nội dung này. Sau khi được cứu, tôi đã được đo nồng độ cồn trên tàu cứu hộ. Tôi đề nghị thu thập kết quả đo đó.”

Đăng hơi nghiêng người về phía trước. “Kết quả đo sau vài giờ không nhất thiết phản ánh tình trạng trước tai nạn.”

Tuấn quay hẳn sang ông. “Anh đang khẳng định tôi uống rượu?”

“Tôi nói là phải điều tra.”

“Vậy tại sao phía công ty lại tung thông tin ấy cho báo chí trước khi điều tra xong?”

Không khí trong phòng đặc quánh lại. Người chủ trì lên tiếng nhắc hai bên chỉ trả lời các câu hỏi chuyên môn. Tuấn hít một hơi thật sâu, ép mình quay về với hồ sơ.

Anh trình bày về cơn rung trước khi nước tràn vào, về việc bơm thứ hai của khoang ba mất áp, về lời máy trưởng Phú nói đã nhìn thấy khu vực thép bị mở ở mạn phải. Anh cố ý không dùng chữ “nứt mỏi”, bởi Phú đã đúng khi không dám kết luận dưới ánh đèn khẩn cấp đêm hôm ấy.

“Anh có tài liệu nào cho thấy bơm số hai đã hỏng trước chuyến đi không?” một người hỏi.

“Tôi đã báo tình trạng bơm trong báo cáo bảo trì,” Tuấn đáp. “Bản tôi ký đã được gửi về văn phòng.”

Đại diện Việt Hải lật một tập giấy. “Hồ sơ của chúng tôi ghi hệ thống bơm hoạt động bình thường tại thời điểm rời cảng.”

“Cho tôi xem bản đó.”

Người chủ trì nhận tài liệu trước, rồi chuyển cho Tuấn một bản photocopy. Dòng ghi chú cuối trang viết: “Đã kiểm tra, đủ điều kiện khai thác.” Tuấn nhìn chữ ký của mình ở cuối biểu mẫu. Chữ ký là thật, không nghi ngờ gì. Nhưng dòng ghi chú nằm phía trên không phải cách anh vẫn thường viết.

“Bản gốc đâu?” anh hỏi.

“Đây là bản lưu,” đại diện công ty trả lời.

“Tôi hỏi bản gốc.”

“Hồ sơ đang được rà soát.”

Tuấn quay sang người chủ trì. “Xin ghi rõ vào biên bản yêu cầu xuất trình bản gốc.”

Đăng thở ra, mạnh hơn bình thường một chút. “Anh Tuấn, một con tàu đã chìm. Công ty mất tài sản, khách hàng mất hàng, bảo hiểm phải vào cuộc. Anh đừng biến mọi sai khác giấy tờ thành âm mưu.”

“Tôi chưa nói là âm mưu.”

“Nhưng anh đang ám chỉ.”

Tuấn nhìn thẳng vào người từng ký quyết định bổ nhiệm mình. “Tôi chỉ muốn biết tại sao một cái bơm không lên áp trong đêm tai nạn lại được ghi là hoạt động bình thường trước khi tàu rời cảng.”

Đăng không trả lời.

Buổi làm việc kéo dài gần bốn tiếng. Khi kết thúc, Tuấn nhận quyết định đình chỉ tạm thời quyền đảm nhiệm chức danh thuyền trưởng trong thời gian xác minh nguyên nhân và trách nhiệm. Văn bản không kết luận anh có lỗi. Nhưng trên thị trường lao động hàng hải, chỉ hai chữ “đình chỉ” thôi cũng đủ khiến mọi cuộc gọi tuyển dụng im bặt.

Ra đến hành lang, Tuấn mở điện thoại. Ba hãng tàu từng nhắn mời anh trước tai nạn đều đã rút lời. Một người quản lý nhân sự viết rất lịch sự: “Bên em chờ kết luận chính thức rồi trao đổi lại anh nhé.” Tuấn đọc xong, lặng lẽ cất máy vào túi.

Đăng bước ra sau cùng. Không còn người ghi biên bản bên cạnh, giọng ông hạ thấp hẳn xuống.

“Tuấn, cậu còn trẻ. Tai nạn hàng hải phức tạp lắm. Đừng tự đẩy mình vào cuộc chiến với công ty.”

“Tôi không chiến với công ty.”

“Thế cậu định làm gì?”

“Tìm nguyên nhân.”

Đăng nhìn anh mấy giây. “Nếu nguyên nhân không giống điều cậu muốn tin thì sao?”

Tuấn gõ hai nhịp lên bìa tập hồ sơ đang cầm trên tay. “Thì tôi chấp nhận.”

“Còn nếu giống?”

“Tôi cũng chấp nhận.”

Nói rồi anh đi xuống cầu thang, không ngoái lại.

Ở quán cà phê đối diện, Tuấn gọi một ly đen không đường nhưng rồi để nó nguội nguyên trên bàn. Anh mở ví, nhìn tấm ảnh bố. Mép plastic đã cong lên vì bao nhiêu năm nằm ép cạnh thẻ thuyền viên. Điện thoại rung, màn hình hiện tên Trần Văn Minh, người bạn từ thuở nhỏ giờ đang làm luật sư ở Thành phố Hồ Chí Minh.

“Tao đọc tin rồi,” Minh nói. “Mày đang ở đâu?”

“Hải Phòng.”

“Có giữ bản sao biên bản hôm nay không?”

“Có.”

“Đã gửi gì cho báo chí chưa?”

“Chưa.”

“Tốt. Đừng đăng Facebook, đừng nhắn tin chửi ai, và đừng tự đi lấy đồ trên xác tàu.”

Tuấn bật ra một tiếng cười khô khốc. “Tao còn chưa nói là tao muốn xuống tàu.”

“Tao biết mày mà. Mười hai tuổi mày đã bơi ra kéo lưới khi người lớn bảo đứng yên trên bờ.”

Tuấn im lặng. Minh nói tiếp, giọng chậm lại: “Nếu thật sự muốn minh oan, mày phải bỏ một thói quen.”

“Thói quen gì?”

“Nghĩ rằng thứ mày tận mắt thấy thì tự động người khác phải tin.”

Câu nói ấy làm Tuấn khó chịu hơn mọi lời Đăng vừa nói trong phòng họp. “Phú thấy nước vào. Bơm hỏng. Tao nghe thân tàu rung.”

“Tao tin mày. Nhưng tòa án, bảo hiểm, cơ quan điều tra không làm việc bằng hai chữ ‘tao tin’. Họ cần hiện trạng được ghi nhận đúng cách, mẫu vật được bảo quản đúng cách, người giám định đúng chuyên môn, hồ sơ có nguồn gốc rõ ràng.”

“Vậy bắt đầu từ đâu?”

“Từ việc mày kể lại mọi thứ theo đúng thứ tự, kể cả những phần bất lợi cho mày. Rồi mình xem bằng chứng nào còn tồn tại.”

Tuấn nhìn qua lớp cửa kính. Ngoài cảng, một tàu container đang rời cầu, tiếng còi trầm vang qua những dãy nhà. Anh đã quen nghe âm thanh ấy từ trên đài chỉ huy. Lần này, anh ngồi trên bờ.

“Minh.”

“Ừ?”

“Xác tàu nằm ở độ sâu khoảng ba mươi mét.”

Minh thở dài. “Tao biết ngay mà.”

“Nếu phải nhìn xuống dưới đó mới biết chuyện gì đã xảy ra, tao sẽ nhìn.”

“Được. Nhưng mày không được tự đeo bình khí rồi nhảy xuống.”

“Tao biết lặn.”

“Biết lặn giải trí không biến mày thành thợ lặn thương mại, chuyên gia kết cấu hay người có quyền thu giữ vật chứng. Muốn làm thì làm cho đúng ngay từ đầu.”

Tuấn cầm ly cà phê đã nguội, uống một ngụm đắng ngắt. Lần đầu tiên sau bảy ngày, anh có một hướng đi. Không phải lao xuống đáy biển, mà là tìm cách khiến đáy biển lên tiếng theo kiểu không ai có thể gạt đi chỉ bằng một câu “không hợp lệ”.