Chương 3: Cup of Excellence — Robusta Đầu Tiên
Cup of Excellence (COE) — giải thưởng cà phê danh giá nhất thế giới, tổ chức tại hai mươi quốc gia — chưa bao giờ có hạng mục Robusta. Chỉ Arabica.
Phong liên hệ Alliance for Coffee Excellence (ACE) — tổ chức quản lý COE — đề nghị mở hạng mục Robusta fine. ACE từ chối: "Chưa có tiêu chuẩn cupping cho Robusta specialty."
Phong tự xây tiêu chuẩn. Anh hợp tác với Coffee Quality Institute (CQI) — tổ chức cấp chứng chỉ Q-Grader — phát triển "Fine Robusta Protocol" (FRP): bộ tiêu chuẩn cupping riêng cho Robusta, đánh giá flavor, acidity, body, sweetness, balance — giống Arabica nhưng điều chỉnh trọng số cho đặc trưng Robusta (body nặng hơn, acidity nhẹ hơn).
FRP mất hai năm phát triển — Phong bay qua mười quốc gia, cupping ba nghìn mẫu Robusta từ Việt Nam, Indonesia, Uganda, Brazil, Ấn Độ. Kết quả: một bộ giao thức chuẩn, được CQI chấp nhận.
Năm 2024: Cup of Excellence tổ chức hạng mục Robusta fine lần đầu tiên — tại Việt Nam. Hai trăm mẫu từ khắp Tây Nguyên tham dự.
Mẫu chiến thắng: cà phê Robusta honey process từ vườn Đoàn Văn Thắng, Đắk Lắk — bố Phong. Điểm cupping: 87.5/100 — cao nhất trong lịch sử Robusta fine.
Đấu giá COE: mẫu bán được giá 48 USD/kg — gấp ba mươi hai lần giá thương lái (1.5 USD/kg). Người mua: roaster Nhật Bản, chuyên specialty coffee.
Ông Thắng đứng trên sân khấu lễ trao giải — nông dân sáu mươi tuổi, da ngăm, tay chai, mặc áo sơ mi trắng cũ — cầm cúp vàng COE, khóc.
"Hai mươi năm trồng cà phê, bán mười lăm nghìn đồng/ký. Giờ bốn mươi tám đô/ký. Cà phê vẫn vậy — chỉ có cách làm khác."