Chương 1: Đêm Tấn Công Và Những Ngày Không Có Câu Trả Lời

Đêm Hạ Vy bị tấn công không bắt đầu bằng một điềm báo nào cả. Cô chỉ tan học muộn, như rất nhiều tối khác trong học kỳ ấy. Xưởng vẽ đóng cửa sau chín giờ, Vy gom cọ, bảng pha màu và cuốn sổ ký họa vào chiếc túi vải đã sờn quai, rồi đi bộ qua con hẻm quen phía sau khu trọ.

Con hẻm không hề vắng. Một quán nước đầu ngõ vẫn còn sáng đèn, vài chiếc ghế nhựa kê sát tường, và hai anh giao hàng đang dừng xe ở đầu đường chờ đơn. Vy cúi xuống điện thoại để đọc tin nhắn của mẹ, hỏi con đã về chưa, nên không để ý có người đi phía sau cho đến khi tiếng bước chân bỗng dồn lại, nhanh và gấp.

Rồi mọi thứ xảy ra quá nhanh để cô kịp hiểu. Một thứ chất lỏng tạt thẳng vào mặt và cổ. Cảm giác đầu tiên không phải là “đau” theo nghĩa Vy từng biết trong hai mươi năm sống trên đời, mà là một cơn hoảng loạn trắng xóa, như thể cơ thể cô vừa bị ném vào một nơi không có tên gọi.

Những người quanh đó chạy tới. Có người gọi cấp cứu, có người làm theo hướng dẫn khẩn cấp mà nhân viên y tế đọc qua điện thoại. Về sau, Vy chỉ nhớ được vài mảnh: tiếng ai đó bảo cô đừng cố tự xử lý thêm, tiếng mẹ được gọi tới từ số điện thoại trong máy cô, và chính mình cứ lặp đi lặp lại một câu hỏi.

“Mắt em còn nhìn được không?”

Nhân viên cấp cứu không hứa điều gì. Họ chỉ nói sẽ đưa cô đến bệnh viện nhanh nhất có thể, và giọng họ bình tĩnh đến mức Vy bám vào sự bình tĩnh ấy như bám vào một thanh vịn.

Trong khoa cấp cứu, câu chuyện không giống phim. Không có vị bác sĩ nào nhìn một lần rồi tuyên bố “sẹo vĩnh viễn” như đọc một bản án. Họ ưu tiên những tổn thương cấp tính trước: đánh giá mắt, vùng da, đường thở, mức độ đau và những phần cơ thể bị ảnh hưởng. Mọi thứ diễn ra theo trình tự, khô khan và chính xác.

Mẹ Vy đến khi cô đã được chuyển sang khu chăm sóc chuyên sâu hơn. Bà đứng ngoài cửa vài giây mới bước vào, và Vy nhận ra mẹ đang cố giữ cho gương mặt mình bình thường, cố đến mức các cơ quanh miệng run lên.

“Mẹ đừng khóc.”

“Mẹ không khóc.”

Nhưng giọng bà vỡ ra ngay ở chữ cuối. Vy không muốn nghe ai nói mình “mạnh mẽ” lúc ấy. Cô chỉ muốn biết ngày mai sẽ ra sao, và ngày kia nữa.

Bác sĩ giải thích rằng có những vùng tổn thương sâu hơn những vùng khác, rằng tiến trình lành thương cần thời gian, và việc đoán trước hình dạng sẹo trong những ngày đầu là không chính xác. Một số can thiệp có thể phải chia làm nhiều giai đoạn. Mắt cần được theo dõi. Nếu da co kéo quanh cổ, miệng hay những vùng vận động, cô sẽ cần phục hồi chức năng, và có thể cả phẫu thuật tạo hình về sau. Không ai nói câu “làm thẩm mỹ rồi sẽ như cũ”.

Vy hỏi, giọng khàn đặc:

“Có xóa hết được không bác sĩ?”

Bác sĩ trả lời rất chậm, như cân từng chữ: “Mục tiêu trước hết là giúp em lành thương, bảo tồn chức năng, giảm biến chứng và hỗ trợ em sống tốt nhất có thể. Hình dạng sẹo sẽ thay đổi theo thời gian. Chúng ta sẽ đánh giá từng giai đoạn, không hứa điều chưa thể biết.”

Vy ghét câu trả lời đó, vì nó không cho cô một cái kết để bám vào. Nhưng rất lâu về sau, cô hiểu đó là sự trung thực đầu tiên mình nhận được trong một khoảng thời gian dài đầy những lời an ủi rỗng.

Cảnh sát làm việc với gia đình khi tình trạng của Vy ổn định hơn. Người bị bắt là Trần Đình Quân, một sinh viên cùng trường đã nhiều lần nhắn tin theo đuổi cô. Vy từng từ chối, từng chặn số, từng kể với một người bạn rằng Quân làm cô thấy khó chịu và bất an. Giờ thì những tin nhắn cũ ấy trở thành một phần của hồ sơ vụ án.

Vy không bị yêu cầu gặp mặt Quân. Luật sư hỗ trợ nạn nhân và điều tra viên giải thích cho cô những bước tiếp theo, những lần lấy lời khai có thể cần đến, và cách để cô không phải kể lại câu chuyện nhiều hơn mức cần thiết. Điều đó quan trọng hơn người ngoài tưởng. Mỗi lần nhắc lại đêm ấy, cơ thể Vy phản ứng trước cả khi đầu óc kịp nghĩ: tim đập dồn, vai cứng lại, và có những lúc chỉ một tiếng xe máy rồ ga ngoài hành lang cũng đủ khiến cô giật nảy người.

Trong bệnh viện, Vy không “quyết tâm đứng dậy” vào một buổi sáng đẹp trời nào cả. Có ngày cô nói chuyện với mẹ được vài câu. Có ngày cô quay mặt vào tường từ sáng đến tối. Có ngày cơn đau khiến cô không muốn bất kỳ ai hỏi han gì.

Một chuyên gia sức khỏe tâm thần của bệnh viện ghé qua phòng. Vy từ chối ngay buổi đầu, và người phụ nữ ấy không ép. Chị chỉ nói: “Khi nào em muốn, chị quay lại.” Ba ngày sau, chính Vy là người hỏi điều dưỡng xin số điện thoại của chị.

Trong buổi nói chuyện đầu tiên, cô nói một câu mà chính mình cũng không ngờ:

“Em không biết mình còn là em không.”

Chuyên gia không đáp bằng một câu truyền cảm hứng nào. Chị hỏi lại: “Điều gì làm em thấy mình mất mát nhất lúc này?”

Vy nghĩ đến chiếc gương mà cô chưa dám nhìn. Đến trường lớp, đến ánh mắt người khác sẽ dừng lại trên mặt mình. Đến bàn tay cầm cọ giờ đang khó co duỗi vì một vùng da bị ảnh hưởng. “Em sợ sau này mọi thứ chỉ còn xoay quanh chuyện này,” cô nói.

“Mình có thể cùng làm việc để chuyện này không chiếm toàn bộ con người em,” chị đáp. “Nhưng mình cũng không cần giả vờ rằng nó nhỏ.”

Đó là cách Vy bắt đầu hồi phục. Không phải bằng việc biến đau đớn thành động lực như người ta hay viết, mà bằng việc thừa nhận nó đủ lớn để cần được hỗ trợ.

Những tuần sau là chuỗi ngày thay băng, theo dõi, thủ thuật và những cuộc hẹn mà Vy không muốn nhớ chi tiết. Cô học những bài tập vận động do đội phục hồi hướng dẫn để hạn chế co kéo ở các vùng cần thiết, lặp lại chúng mỗi ngày dù có hôm chỉ muốn nằm yên. Cô cũng học được rằng tuân thủ điều trị không có nghĩa là mọi thứ sẽ “trở lại như cũ”. Nó chỉ có nghĩa là giúp cơ thể đạt kết quả tốt nhất có thể trong điều kiện thực tế.

Mẹ Vy có những lúc sốt ruột. “Con phải cố ăn. Con phải lạc quan lên,” bà nói, tay đẩy bát cháo lại gần.

Vy nổi nóng, lần đầu tiên kể từ đêm ấy: “Con có quyền buồn không?”

Mẹ im lặng. Tối hôm đó, bà ngồi xuống mép giường và xin lỗi. “Mẹ sợ nên cứ muốn con mạnh mẽ. Mẹ quên mất là con không có trách nhiệm làm cho mẹ bớt sợ.”

Từ đó, hai mẹ con thống nhất với nhau một điều đơn giản: nếu Vy cần giúp, cô sẽ nói; nếu cô cần im lặng, mẹ cũng tôn trọng. Trong phòng bệnh ấy, không ai còn nói câu “mọi chuyện xảy ra đều có lý do”. Vy không tin vụ tấn công mang một ý nghĩa đẹp đẽ nào. Nó là bạo lực, và nó không cần được nâng lên thành số phận. Điều cô muốn giữ lại là quyền quyết định những gì xảy ra sau đó.

Một tháng sau, cô nhờ Lan, bạn cùng lớp, mang cuốn sổ ký họa đến bệnh viện. Lan đặt nó lên bàn ăn, kéo ghế ngồi cạnh giường.

“Mày muốn vẽ gì?”

“Chưa biết.”

“Tự họa?”

Vy lắc đầu. “Tao chưa muốn nhìn mặt mình lâu như vậy.”

Thế là cô vẽ bàn tay. Một bàn tay đặt trên tấm ga giường trắng, một cốc nước, một góc cửa sổ có nắng chiều hắt vào. Những vật nhỏ, không mang thông điệp gì. Lúc ấy, Vy cần nghệ thuật trước hết để làm một việc bình thường, chứ không phải để biến mình thành một biểu tượng.

Vài tháng sau, khi có người hỏi Vy rằng đêm đó đã thay đổi cuộc đời cô thế nào, cô sẽ trả lời:

“Nó thay đổi rất nhiều thứ. Nhưng nó không có quyền quyết định mọi thứ.”