Chương 1: Ngày Bị Cười Nhạo Trước Nhà Thùng Phố Cổ

Buổi công bố ở căn nhà thùng phố cổ trên Hàng Bạc được chuẩn bị như một lễ đăng quang dành cho Trịnh Quang Vinh. Căn nhà ống trăm tuổi đã được sửa lại thành phòng trưng bày, gian ngoài xếp sáu chiếc thùng gỗ bời lời chở từ Phú Quốc ra, mặt gỗ bóng lên dưới đèn vàng. Mùi mắm nhĩ thoang thoảng lẫn với mùi nước hoa của khách mời, thứ mùi mà người trong nghề ngửi là biết ai đã từng đứng cạnh chum chượp, ai chưa.

Bùi Khánh Toàn đứng ở mép thảm đỏ, tay xách chiếc cặp da cũ đã sờn góc. Anh là người viết những dòng đầu tiên cho dự án đưa nước mắm truyền thống Phú Quốc vào chuỗi đặc sản Việt, là người dẫn đối tác về tận nhà thùng của gia đình mình, mở từng nắp thùng cho họ ngửi. Vậy mà trên tấm bảng tên khách mời đặt ở cửa, tên anh bị gạch một đường bút đỏ ngang qua, gọn như người ta gạch một món hàng đã hết.

Nguyễn Thùy Dung bước qua anh như bước qua một vệt nước bẩn trên sàn. Váy lụa màu kem, tóc búi cao, cô ta dừng lại đúng một nhịp, đủ để những người xung quanh nghe thấy. “Anh đừng làm tôi mất mặt nữa,” cô ta nói, giọng nhẹ như đang góp ý. “Công lao của anh trong dự án này chỉ đáng bằng tiền giữ xe ngoài đầu ngõ.” Vài tiếng cười khẽ bật ra sau lưng, có người còn che miệng như sợ mình cười hơi to.

Một tấm thẻ khách mời in tên anh bị ai đó ném xuống sàn, mép thẻ dính vệt giày. Bùi Khánh Toàn cúi xuống nhặt lên, ngón tay dính bụi. Mắt anh không đỏ, cũng không nhìn theo bóng lưng Thùy Dung. Hai năm yêu nhau, anh đã quen với việc cô đứng về phía người mạnh hơn, chỉ không ngờ cô đứng nhanh đến thế.

Cửa phòng họp phía trong bật mở. Trịnh Quang Vinh bước ra trong bộ vest xám may đo, cài huy hiệu phó chủ tịch hiệp hội nước mắm truyền thống trên ve áo. Hắn chỉ thẳng vào Bùi Khánh Toàn trước mặt đối tác và một hàng phóng viên. “Đây là người đã làm thất lạc hồ sơ vùng nguyên liệu, suýt phá hỏng uy tín công ty,” hắn nói, rồi hạ giọng như thể đau lòng lắm. “Tôi không muốn nói nặng, nhưng có dấu hiệu tài liệu nội bộ đã bị mang ra ngoài bán cho đối thủ.”

Mấy chiếc điện thoại lập tức giơ lên, đèn flash nháy liên hồi. Một người bảo vệ tiến tới, đặt tay lên vai anh, bóp mạnh đến mức đường chỉ áo sơ mi cũ căng ra. Bùi Khánh Toàn không giằng ra. Anh chỉ nhìn sáu chiếc thùng gỗ bời lời ở gian ngoài, những chiếc thùng mà chính tay anh đã cùng ông Lộc, thợ cả nhà thùng, đóng đai, quét muối, chở ra cảng An Thới trong một đêm mưa.

Trong tiếng xì xào, anh nhìn thấy Phạm An Khuê. Cô ngồi ở hàng ghế cuối, áo sơ mi trắng, tay cầm bút, cuốn sổ mở trên đùi. Cô không đứng dậy bênh vực, cũng không quay đi. Ánh mắt cô bình tĩnh như một người đang cân từng lời khai, và chính sự im lặng ấy lại làm anh thấy dễ chịu hơn mọi lời thương hại. Anh từng nghe danh cô trong giới đầu tư nông sản: người đàn bà không bao giờ tin ai chỉ vì nước mắt.

“Từ hôm nay, mọi hợp đồng liên quan đến nước mắm truyền thống không còn dính dáng gì đến anh,” Trịnh Quang Vinh nói. Hắn rút trong túi ra chiếc USB anh từng nộp lên làm báo cáo, ném xuống sàn rồi đặt gót giày lên, nghiền nhẹ. Tiếng vỏ nhựa nứt kêu tách một tiếng. “Cầm thứ rác này mà đi.” Nguyễn Thùy Dung khoác tay hắn, môi cong lên một nụ cười rất vừa phải.

Một phóng viên trẻ dí micro sát mặt Bùi Khánh Toàn, hỏi anh có muốn xin lỗi công khai các đối tác hay không. Anh không xin lỗi. Anh cúi xuống nhặt chiếc USB đã nứt, lấy khăn tay lau sạch bụi rồi bỏ vào cặp, động tác chậm rãi như đang cất một món đồ quý. Cả căn phòng bỗng hơi ngượng, như người ta vừa ném đá mà không nghe tiếng kêu.

Ở đáy cặp còn bản sao cuốn sổ ủ chượp ba đời của nhà họ Bùi, phiếu kiểm nghiệm độ đạm của từng mẻ, và hợp đồng vùng nguyên liệu với các ghe cá cơm ở Hàm Ninh. Bản chính nằm trong két ngân hàng, có số niêm phong, có lịch sử truy cập, có người làm chứng. Ông nội anh ghi sổ bằng bút mực tím, bố anh ghi bằng bút bi, đến đời anh thì có thêm ảnh chụp và phiếu kiểm nghiệm. Anh giữ nó không phải để khoe, mà để chờ đúng ngày những kẻ ăn cắp tự đứng lên sân khấu.

Bảo vệ kéo anh ra cửa phụ đúng lúc trời đổ mưa. Nước mưa tạt vào mặt, chảy xuống cổ áo lạnh buốt. Phố Hàng Bạc buổi tối vẫn đông khách Tây, xe máy bấm còi inh ỏi, quầy bạc bên cạnh sáng choang. Sau lưng anh, loa trong hội trường vẫn vang giọng Trịnh Quang Vinh nói về đạo đức kinh doanh và trách nhiệm gìn giữ nghề truyền thống.

Bùi Khánh Toàn đứng dưới mái hiên, bật cười rất khẽ. Không phải nụ cười của người thắng, mà là nụ cười của một người vừa xác định xong toàn bộ danh sách những kẻ sẽ phải trả giá.

Đêm đó, đoạn video anh bị lôi ra cửa lan khắp mạng. Bình luận chửi rủa kéo dài hàng nghìn dòng, có người gọi anh là kẻ vô dụng ăn bám nghề nhà, có người thương hại Nguyễn Thùy Dung vì “từng yêu nhầm một gã thất bại”. Một trang tin còn cắt riêng cảnh anh cúi nhặt USB, chèn nhạc hài lên trên.

Bùi Khánh Toàn ngồi trong căn phòng thuê ở Ô Quan Chưởng, pha một ly trà đã nguội, mở chiếc máy ghi âm cũ. Anh nghe lại cuộc họp kín ba tháng trước, nơi Trịnh Quang Vinh lần đầu ép anh ký giấy nhượng toàn bộ quyền công sức trong dự án, kèm câu nói mà anh nhớ từng chữ: “Nghề nhà cậu là của cậu, nhưng cái tên trên kệ siêu thị là của tôi.”

Gần nửa đêm, điện thoại rung. Số lạ, giọng phụ nữ, câu đầu tiên không phải an ủi. “Tôi là Phạm An Khuê. Anh có bằng chứng đủ để chịu kiểm tra chéo không? Nếu chỉ có lời kể, tôi sẽ không bước vào. Nếu có hồ sơ, sáng mai tám giờ mang đến văn phòng tôi.”

Bùi Khánh Toàn nhìn tập tài liệu trên bàn, nhìn cuốn sổ bìa vải đã bạc màu. “Đừng tin tôi bằng cảm tính,” anh đáp. “Cô cứ bóc từng lớp hồ sơ, sai ở đâu thì gạch đỏ ở đó.” Đầu dây bên kia im vài giây, rồi cô nói một chữ “Được” và cúp máy.

Sáng hôm sau, anh mặc lại chiếc áo đã phơi khô trên móc, mang cặp ra khỏi nhà. Trên màn hình điện thoại, Trịnh Quang Vinh vừa đăng ảnh ăn mừng cùng Nguyễn Thùy Dung trước sáu chiếc thùng gỗ, dòng chú thích viết rằng “kẻ phản bội đã bị loại khỏi cuộc chơi”. Anh tắt máy, bỏ vào túi quần.

Trên đường đi, anh ghé cây ATM đầu phố in số dư tài khoản. Tờ giấy mỏng hiện con số ít ỏi, tương phản cay đắng với chuỗi đặc sản Việt 150 tỷ mà người khác đang dùng chính công sức của anh để khoe khoang. Anh gấp tờ giấy, kẹp vào sổ tay như một lời nhắc: muốn trả thù cho sạch, trước hết phải sống sót qua những ngày rất nghèo.

Mẹ anh gọi từ Phú Quốc, giọng cố bình tĩnh nhưng vẫn lộ run. Bà hỏi có phải trên mạng đang nói về con không, rồi kể ông Lộc sáng nay ra nhà thùng sớm, đứng lặng trước dãy thùng chượp cả buổi không nói câu nào. Bùi Khánh Toàn nhìn mưa chảy trên kính trạm xe buýt, bảo mẹ cứ giữ sức khỏe, dặn ông Lộc đừng mở thùng số bảy, vài hôm nữa mọi chuyện sẽ rõ. Anh không kể mình vừa bị đẩy ngã trước đám đông. Có những nỗi nhục phải tự nuốt xuống để mài thành lưỡi dao.

Cùng lúc ấy, trong phòng suite của một khách sạn bên hồ Hoàn Kiếm, Trịnh Quang Vinh nâng ly với Nguyễn Thùy Dung. Hắn cười đến đỏ mặt, bảo rằng loại người như Bùi Khánh Toàn chỉ cần một cú đá là biến mất khỏi ngành. Nhưng khi trợ lý rụt rè nhắc tới chiếc cặp da cũ anh mang đi, khóe miệng hắn thoáng cứng lại.

Hắn nhớ trong chiếc cặp ấy có cuốn sổ bìa vải mà hắn từng chê là đồ cổ lỗ, chỉ đáng bày trong tủ kính cho khách du lịch chụp ảnh. Hắn đã nghĩ chỉ cần chiếm được thương hiệu, cái sổ kia sẽ thành vô dụng. Giờ nghĩ lại, hắn không chắc nữa.

Trịnh Quang Vinh đặt ly rượu xuống, bảo trợ lý tra xem Phạm An Khuê sáng mai gặp ai. Ngoài cửa kính, mưa vẫn rơi trên mặt hồ. Bùi Khánh Toàn thì đang bước lên xe buýt, chiếc cặp kẹp chặt dưới nách, và cuộc chơi, thật ra, bây giờ mới bắt đầu.