Chương 1: Ngày Bị Trục Xuất Khỏi Đỉnh Tây Côn Lĩnh

Mưa quất ngang mái tôn xưởng chế biến dưới chân Tây Côn Lĩnh từ lúc gần sáng, tiếng nước rào rào như ai đổ sỏi lên mái. Lê Trọng Khang đứng trước cửa lò sấy số ba, nhìn một kỹ thuật viên dí bút thử điện vào hộp đấu dây đã cháy đen. Mùi nhựa cách điện khét lẹt vẫn đọng trong không khí. Vụ chập điện đêm qua chỉ làm hỏng một tủ điều khiển và khoảng sáu mươi ki-lô-gam trà bán thành phẩm, không ai bị thương, vậy mà Đỗ Quốc Oai đã gọi toàn bộ tổ quản lý tới trước bảy giờ.

“Khang, lên văn phòng.”

Giọng Oai không lớn. Chính sự bình thản ấy khiến anh tổ trưởng máy đứng cạnh Khang khẽ lắc đầu, như thể đã đoán trước điều gì sắp xảy ra.

Trong căn phòng gỗ trên tầng hai, một tập giấy đã nằm chờ sẵn trên bàn. Oai đẩy nó về phía Khang. “Biên bản chấm dứt hợp đồng. Bàn giao tài sản. Cam kết không sử dụng dữ liệu của hợp tác xã. Và phụ lục chuyển giao quyền đối với quy trình MR2.”

Khang không ngồi. Anh lật từng trang, rút cây bút chì lúc nào cũng cài sau tai ra, gạch một đường nhỏ bên lề những đoạn cần đọc lại. Năm năm làm trà đã cho anh thói quen ghi mã mẻ bằng bút chì: mực có thể nhòe khi tay ướt, còn than chì thì vẫn ở lại. Đến phụ lục cuối cùng, tay anh dừng lại.

“Quy trình này không phải tài sản để hợp tác xã chuyển tiếp cho AgroChem.”

Oai khoanh tay. “Cậu phát triển nó trong thời gian làm việc ở đây.”

“Phần điều khiển lên men, tôi đã nộp đơn trước khi hợp đồng cấp phép thử nghiệm với hợp tác xã được ký. Văn bằng đứng tên tôi. Hợp tác xã có quyền sử dụng tại cơ sở này trong phạm vi giấy phép, không có quyền chuyển nhượng cho bên thứ ba.”

Oai kéo ghế ngồi xuống, chậm rãi như người có thừa thời gian. “Luật sư của AgroChem sẽ xử lý chuyện đó.”

Khang xoay chén trà nguội trên bàn đúng một vòng. “Luật sư của họ có thể tự đọc văn bằng. Không cần tôi ký giúp.”

Oai đẩy thêm một tờ giấy nữa. “Vậy nói chuyện khác. Lò số ba cháy sau ca của cậu. Bộ phận kỹ thuật báo phần mềm điều khiển độ ẩm có thao tác can thiệp thủ công lúc hai giờ mười bảy phút. Cậu là người có quyền quản trị cao nhất.”

“Tôi có quyền quản trị quy trình, không quản trị tủ điện. Nhật ký hệ thống phải được giữ nguyên bản gốc, đừng dùng bản in tóm tắt.”

“Cậu đang dạy tôi điều tra à?”

“Tôi đang yêu cầu bảo toàn nhật ký.”

Oai cười nhạt. “Cậu ký, nhận đủ ba tháng hỗ trợ, chuyện cháy lò khép lại trong nội bộ. Không ký, chúng tôi chuyển toàn bộ hồ sơ thiệt hại cho cơ quan chức năng và yêu cầu bồi thường.”

Khang nhìn người đàn ông ngồi đối diện. Chính Oai là người đã kéo anh từ một phòng nghiên cứu nhỏ về Hà Giang. Năm đầu tiên, Oai lái chiếc bán tải cũ chở anh đi qua ba xã để tìm vùng lá phù hợp, có đêm ngủ luôn trên đống bao tải trong xưởng để chờ mẻ sấy đầu tiên. Khi sản phẩm có người mua, Oai đứng trước bà con mà nói rằng công nghệ chỉ có ý nghĩa nếu người trồng chè được trả giá tốt hơn. Ba năm sau, AgroChem xuất hiện với vốn, với nhà máy đóng gói và kế hoạch sáp nhập thương hiệu vào một tập đoàn lớn hơn. Từ đó, Oai bắt đầu nói nhiều về định giá.

“Anh Oai,” Khang nói, “tôi có thể bàn giao dữ liệu vận hành thuộc về hợp tác xã. Tôi không ký chuyển quyền thứ không thuộc về hợp tác xã.”

Cửa phòng bật mở. Vy bước vào, tay cầm một ổ cứng. Cô mặc áo khoác mưa màu xám, vài sợi tóc ướt dính vào thái dương. Hai người đã yêu nhau gần ba năm, nhưng từ khi Vy được mời chuyển về văn phòng Hà Nội của AgroChem, những cuộc nói chuyện giữa họ chỉ còn xoay quanh chuyện Khang “cố chấp với núi”.

Vy đặt ổ cứng trước mặt Oai. “Bản sao hệ thống, nhật ký cảm biến và thư mục kiểm nghiệm, em đã xuất theo yêu cầu.”

Khang nhìn cô. “Em xuất cả thư mục nghiên cứu cá nhân của anh?”

Vy mím môi. “Em xuất những gì nằm trên máy chủ của hợp tác xã.”

“Anh hỏi thư mục cá nhân.”

“Không.”

Oai chen vào: “Đừng diễn cảnh tình cảm ở đây. Dữ liệu trên máy chủ công ty là của công ty.”

Khang không đáp Oai, chỉ nhìn Vy. “Em biết họ định dùng bộ dữ liệu này để làm gì không?”

Vy siết chặt quai túi. “Em biết họ đang làm hồ sơ sáp nhập với AgroChem.”

“Và em vẫn đưa?”

“Em làm công việc của em.”

Câu trả lời không lớn, nhưng lạnh hơn cả cơn mưa ngoài kia. Khang gập tập giấy lại. “Tôi ký biên bản chấm dứt và bàn giao những tài sản đúng là của hợp tác xã. Tôi không ký phụ lục chuyển nhượng sáng chế. Về vụ cháy lò, đề nghị niêm phong nhật ký gốc và mời đơn vị kiểm định điện độc lập.”

Oai chống hai tay lên mặt bàn, rướn người tới. “Cậu nghĩ cầm một tờ văn bằng là sống được à? Không vùng nguyên liệu, không nhà xưởng, không thương hiệu, sáng chế của cậu chỉ là mấy trang giấy.”

Khang nhét cây bút chì vào túi áo. “Có thể.”

“AgroChem đang chuẩn bị gọi vốn. Họ có mạng lưới phân phối, có tiền, có vùng chè. Một năm nữa người ta chỉ còn nhớ tên sản phẩm của họ.”

“Nếu công nghệ tốt, họ nên xin cấp phép.”

Oai đập tay xuống bàn. “Cút khỏi đây.”

Khang ký phần chấm dứt hợp đồng, sau khi đã gạch bỏ phụ lục tranh chấp và ghi rõ bên cạnh: “Không đồng ý chuyển nhượng quyền sở hữu trí tuệ.” Anh yêu cầu một bản có đủ chữ ký hai bên rồi mới rời phòng.

Ở tầng dưới, mưa đã nhẹ hạt. Anh quay lại xưởng lần cuối để lấy hộp dụng cụ cá nhân. Trên giá vẫn còn chiếc khay tre anh dùng trong mẻ thử đầu tiên từ năm năm trước, mép khay đã sứt một đoạn. Khang hỏi quản đốc xem nó có nằm trong danh mục tài sản không. Người quản đốc dò sổ rồi lắc đầu: “Cái này anh mang từ nhà lên mà.” Khang kẹp chiếc khay dưới cánh tay. Mấy công nhân ca sáng đứng lố nhố bên máy vò, không ai nói gì, chỉ có chị phụ trách phân loại lá dúi vào tay anh một gói xôi còn ấm, bảo: “Đi đường xa, ăn cho có sức.” Khang cảm ơn, giọng khàn hơn anh muốn.

Vy đứng chờ ngoài hiên. “Khang.”

Anh dừng bước.

“Em không lấy file riêng của anh.”

“Chuyện hôm nay không chỉ là file.”

“Em cần công việc ở Hà Nội.”

“Anh không trách em muốn một cuộc sống khác.” Vy ngẩng lên nhìn anh, và Khang nói tiếp: “Anh trách em biết họ đang biến quyền sử dụng thành quyền sở hữu, mà vẫn coi đó chỉ là một lần xuất dữ liệu.”

Vy không trả lời. Khang bước xuống con đường đất đỏ, bùn bám nặng dưới đế giày.

Trong ba lô của anh không có ổ cứng bí mật nào chứa “công thức hoàn hảo”. Những thứ quan trọng nhất nằm ở những nơi chán ngắt hơn nhiều: văn bằng do cơ quan sở hữu trí tuệ cấp, bộ hồ sơ nộp đơn, cuốn sổ nghiên cứu có ghi ngày tháng, và hợp đồng cấp phép ghi rõ phạm vi sử dụng. Nhưng Oai nói đúng một phần. Không có lá trà, nhà xưởng và người mua, một sáng chế không tự biến thành doanh nghiệp.

Đến khúc cua nhìn ngược lại đồi chè, Khang dừng dưới mái hiên một nhà dân, mở danh bạ vùng nguyên liệu trên điện thoại. Rất nhiều cái tên trong đó là những hộ đã giao lá cho hợp tác xã suốt nhiều năm. Họ có hợp đồng, có những khoản vay phải trả. Họ không có nghĩa vụ phải đi theo anh chỉ vì anh bị sa thải.

Khang tắt màn hình. Mưa lại nặng hạt, gõ đều lên mái hiên. Khang đứng nhìn những hàng chè cổ thụ mờ dần trong làn sương, nhớ tới mùi lá héo mỗi sáng mà năm năm nay anh vẫn coi là chuyện đương nhiên. Lần đầu tiên sau năm năm, sáng mai anh không có một mẻ trà nào để làm. Điều đó khiến anh sợ hơn cả lời đe dọa của Oai.