Chương 10: Tên Tôi Ở Đây
Sáu tháng sau, Lê Thiện Nhân trở lại Nhà hát Trung tâm Hà Nội với đêm diễn cuối cùng của tour mười hai thành phố. Vẫn là cánh cửa phụ phía sau, vẫn là hành lang dẫn ra cánh gà, nhưng lần này người bảo vệ đứng ở đó gật đầu chào anh, gọi anh là “anh Nhân” bằng giọng của người quen.
Tấm poster ngoài sảnh khác hẳn tấm poster của đêm anh bị gạch tên. Không phải vì nó đẹp hơn, mà vì nó sạch hơn. Dưới mỗi ca khúc có mã bản quyền, tên tác giả, tên người phối khí, tên nhà sản xuất, xếp thành những dòng chữ nhỏ ngay ngắn như danh sách nhạc công trong một bản tổng phổ.
Những dòng chữ nhỏ ấy trước kia chẳng mấy ai buồn đọc. Bây giờ, nhiều nghệ sĩ trẻ đứng trước poster chụp lại, đăng lên trang cá nhân như một lời nhắc nhở cho chính mình: tên mình phải nằm đúng chỗ. Có người còn khoanh tròn dòng credit của bài hát mình từng góp giọng, kèm dòng chú thích “lần đầu tiên thấy tên mình trên poster”.
Buổi chiều trước show, Nhân đi một vòng quanh nhà hát. Anh đứng lại ở phòng họp phía sau hậu trường, nơi từng có người đập bàn hỏi anh muốn bao nhiêu tiền. Chiếc bàn dài vẫn ở đó, giờ chất đầy hộp cơm và chai nước của ekip. Anh nhìn nó một lúc, rồi đi tiếp, không thấy nhói như mình từng nghĩ. Ở cuối hành lang, anh ghé qua phòng điều khiển, kiểm tra lại bản master của “Đêm Không Ngủ” trong hệ thống, đối chiếu mã hash với danh sách của ban kiểm soát. Ba giây đầu vẫn còn nguyên.
Đêm cuối tour, trước khi đến bài “Đêm Không Ngủ”, Nhân rời bàn điều khiển, bước ra sân khấu. Anh đứng cạnh cây đại dương cầm, cầm micro, đợi khán phòng im hẳn rồi mới nói.
“Tôi từng nghĩ người làm nhạc chỉ cần viết hay, phối tốt, yêu sân khấu là đủ,” anh nói. “Sau này tôi mới hiểu, yêu tác phẩm của mình cũng có nghĩa là biết bảo vệ nó. Không phải vì tiền trước tiên. Mà vì nếu mình dễ dàng để tên mình bị xóa, thì người đến sau mình sẽ còn bị xóa dễ hơn nữa.”
Khán phòng vỗ tay, không ồn ào, chỉ đều và dài. Anh đặt micro xuống, ngồi vào ghế đàn, chỉnh lại chiếc micro nhỏ gắn sát thân đàn như mọi đêm suốt sáu tháng qua.
“Một, hai…”
Tiếng piano vang lên, chậm và trong, lan khắp nhà hát. Đây là lần thứ mười hai anh đánh đoạn dạo đầu này trong tour, nhưng ở đúng nơi từng tắt phụt tiếng nhạc giữa buổi tổng duyệt, từng phím đàn dưới tay anh như nặng hơn một chút. Từ hậu trường, ca sĩ chính của đêm diễn bước ra, đứng vào vệt sáng trắng, chờ đúng nhịp để vào câu đầu tiên. Ở hàng ghế thứ ba, Phan Quỳnh Dao ngồi cạnh mẹ Nhân. Bà mặc chiếc áo dài màu xanh nhạt may từ dịp cưới con gái nhà hàng xóm, hai tay đặt ngay ngắn trên túi xách, mắt hơi đỏ từ lúc con trai bước ra sân khấu.
Đây là lần đầu tiên bà ra Hà Nội xem con biểu diễn. Quỳnh Dao đã đích thân đón bà từ ga tàu buổi trưa, dẫn đi ăn bát bún, rồi đưa thẳng tới nhà hát, vì Nhân bận chạy kỹ thuật tới tận giờ cuối. Suốt buổi chiều, bà hỏi cô đủ thứ chuyện, từ chuyện con trai có chịu ăn uống không đến chuyện “cái file gì đó” là cái gì mà làm khổ con bà như vậy.
Khi bài hát đi đến điệp khúc, Quỳnh Dao lặng lẽ rút một tờ khăn giấy, đưa sang. Bà nhận lấy, chấm khóe mắt, rồi nghiêng người nói nhỏ: “Cảm ơn cô đã giúp nó.”
Quỳnh Dao vẫn nhìn lên sân khấu. “Anh ấy tự giữ mình rất tốt, bác ạ. Cháu chỉ kiểm tra giấy tờ thôi.”
Mẹ Nhân bật cười khẽ, tiếng cười lẫn vào tiếng đàn. “Giấy tờ mà cũng biết thương người à?”
Quỳnh Dao im một lúc. Trên sân khấu, Nhân giữ một hợp âm ngân dài, đúng như đêm anh đánh thử lúc ba giờ sáng trong nhà hát trống. “Nếu dùng đúng cách thì có, bác ạ.”
Sau show, cả ekip kéo nhau đi ăn khuya ở một quán phở mở muộn gần nhà hát. Quán nhỏ, bàn ghế nhựa kê tràn ra vỉa hè, nồi nước dùng bốc hơi nghi ngút dưới ánh đèn vàng. Dàn dây ngồi lẫn với kỹ thuật ánh sáng, ca sĩ ngồi cạnh nhân viên hậu đài, Cường thì bị cả bàn ép kể lại lần thứ mười câu chuyện về chiếc USB màu đen.
Giữa chừng, Cường đứng dậy, nâng cốc trà đá lên, mặt đỏ bừng vì bị trêu. Anh ta nói mình không giỏi phát biểu, chỉ muốn cảm ơn anh Nhân vì đã cho mình ngồi lại bàn điều khiển sau tất cả những gì đã xảy ra. Cả bàn cụng cốc lách cách. Nhân nâng cốc theo, nói một câu ngắn rằng người cần cảm ơn là chính Cường, vì đã giữ lại một bản file mà ai cũng bảo phải xóa đi.
Nhân ngồi ở đầu bàn, nhìn họ cười nói, nhớ lại cái đêm mình bị đẩy ra khỏi cửa tòa nhà trong mưa, đèn flash lóe lên trên mặt kính. Ngày đó anh tưởng mình đã mất tất cả. Bây giờ anh hiểu: có những lúc bị đẩy ra khỏi một căn phòng bẩn lại là cách duy nhất để mình dựng nên một căn phòng sạch hơn.
Bát phở của anh vừa được bưng ra thì Quỳnh Dao đặt xuống trước mặt anh một tập hồ sơ mới, bìa còn thơm mùi mực in. Cô vừa đưa mẹ anh về khách sạn nghỉ, quay lại vẫn chưa kịp cởi áo khoác.
“Dự án tiếp theo,” cô nói. “Nhạc phim. Hợp đồng ổn hơn cái tour, nhưng vẫn còn ba điều khoản cần đập.”
Nhân nhìn bát phở, rồi nhìn tập hồ sơ, thở dài. “Chị không để tôi ăn hết bát phở à?”
“Đọc trong lúc chờ nước nguội,” cô đáp, kéo ghế ngồi xuống, gọi thêm một bát cho mình.
Anh cầm tập hồ sơ lên, lật trang đầu tiên. Ở ô dành cho tác giả và giám đốc âm nhạc, tên anh đã được điền sẵn, đúng chính tả, đúng vị trí. Lần này, tên anh nằm đúng chỗ ngay từ đầu, không cần tranh, không cần cãi, không cần bấm play trước cả một nhà hát để chứng minh mình tồn tại.
Anh lật tiếp. Ba điều khoản Quỳnh Dao nhắc tới đã được khoanh đỏ, bên lề là những dòng ghi chú ngắn gọn quen thuộc: điều khoản cho phép hãng phim tự ý cắt ghép nhạc mà không ghi tên, điều khoản chuyển toàn bộ bản nháp cho nhà sản xuất, điều khoản phạt nếu nhạc sĩ “phát ngôn bất lợi”. Anh gấp tập hồ sơ lại, đặt lên bàn cạnh bát phở, bảo cô mai anh sẽ đọc kỹ, còn đêm nay anh chỉ muốn ăn cho hết bát phở trước khi nó nguội.
Nếu có ai hỏi Lê Thiện Nhân rốt cuộc đã thắng được gì, anh sẽ không nhắc tới tour 120 tỷ. Anh sẽ nói rằng mình đã giành lại quyền được đứng sau một tác phẩm mà không bị biến thành một cái bóng.
Và từ đó về sau, trong mọi file master anh tạo ra, trước khi nốt nhạc đầu tiên vang lên, anh luôn để lại ba giây rất nhỏ.
Một, hai. Tên tôi ở đây.