Chương 2: Ba Năm Không Dùng Tên Thật
Ba năm trước, Tô Vân Khanh không hề lên kế hoạch giả chết. Đó là điều đầu tiên nàng yêu cầu Hình bộ ghi cho thật rõ.
Đêm Trường Xuân cung bốc cháy, lẽ ra nàng đã phải chết. Hương an thần bị đổi vào cuối giờ Hợi. Ca trực hành lang phía đông bị thay người. Cửa kho nước phía sau bị khóa bằng một ổ khóa không có trong danh sách thường dùng. Nếu A Nguyệt không quay lại lấy cuốn sổ kê thuốc Vân Khanh để quên ở gian ngoài, cả hai đã nằm lại trong cung tới sáng.
Khói tràn vào trước lửa. Vân Khanh tỉnh lại vì A Nguyệt dội nguyên một bình nước lên mặt nàng. Cửa chính không thể đi được nữa. A Nguyệt biết một hành lang dành cho người hầu dẫn xuống phòng giặt, nơi cung nữ vẫn chuyển than và vải bẩn mà không phải đi qua chính điện. Hai người bò qua đó giữa làn khói đặc quánh. Một thanh gỗ cháy rơi xuống, sượt qua cổ và vai Vân Khanh, để lại vết bỏng sau này không bao giờ mờ hẳn.
Ra tới sân sau, họ gặp Phùng thái y. Ông không “tình cờ” có mặt ở đó. Trước khi đám cháy bùng lớn, một cung nữ khác đã chạy sang Thái y viện báo có người ngất vì khói. Phùng thái y đưa Vân Khanh ra khỏi cung trên một chiếc xe chở dược liệu rỗng. Kế hoạch lúc ấy chỉ đơn giản là giữ cho nàng sống qua một đêm.
Đến sáng, họ mới hay triều đình đã tuyên bố Hoàng hậu tử nạn. Một thi thể cháy nặng được tìm thấy trong phòng ngủ, bên cạnh là chiếc vòng ngọc của Vân Khanh, còn mảnh phượng quan thì nằm dưới gầm giường.
“Người trong phòng không phải ta,” ba năm sau, Vân Khanh nói với Hình bộ chủ sự Lục Trầm. “Mãi tới tháng thứ tám ta mới biết nàng ấy là ai.”
“Là ai?”
“Một cung nữ tên Hà Tố.”
Hà Tố vốn phụ trách thay hương ở gian ngoài. Đêm hôm ấy, tên nàng bị xóa khỏi sổ trực. Sau vụ cháy, gia đình nàng nhận một khoản bạc mai táng không ghi rõ nguồn. Vân Khanh biết được những điều này là nhờ A Nguyệt lần theo danh sách cung nữ biến mất khỏi hồ sơ hậu cung.
“Nàng ấy có tự nguyện chết thay nương nương không?” Lục Trầm hỏi.
Vân Khanh nhìn ông. “Không.”
“Người chắc chứ?”
“Không có chứng cứ nào cho thấy nàng ấy biết mình sẽ chết,” Vân Khanh đáp. “Xin đừng biến một người bị giết thành người hy sinh, chỉ để câu chuyện của ta nghe dễ lọt tai hơn.”
Lục Trầm lặng đi một lúc, rồi ghi nguyên văn câu ấy vào hồ sơ.
Những tháng đầu, Vân Khanh ẩn thân trong một nhà thuốc của người họ hàng xa của Phùng thái y ở Tô Châu. Nàng dùng tên khác, không mặc đồ quý, không liên lạc trực tiếp với Hoàng đế. Hai lần nàng thử gửi mật thư về cung theo đường cũ, và cả hai lần, người trung gian đều bị gọi đi tra hỏi trước khi thư tới nơi. Tới lần thứ ba, nàng dừng tay.
“Ta nhận ra đường tin của bệ hạ đã bị người khác nhìn thấy,” nàng kể. “Nếu cứ tiếp tục gửi, ta chỉ đang báo cho họ biết mình còn sống.”
Ba năm không biến Vân Khanh thành người có thể tự kết luận mọi chuyện về y dược. Nàng chỉ học đủ để hiểu những gì mình không biết. Phùng thái y dạy nàng phân biệt giữa ghi nhận triệu chứng và kết luận có độc. Chủ nhà thuốc dạy nàng giữ sổ nhập dược: số lượng, người nhận, ngày giao. Một thương nhân góa chồng từng cung ứng vải cho cung dạy nàng đọc khế ước, nhận ra những khoản tiền bị chia nhỏ để khỏi bị chú ý. Nhưng điều quan trọng nhất nàng học được là truy nguồn của một lời nói: ai đã thấy, ai nghe kể lại, ai giữ bản gốc, và ai có lợi nếu bản gốc ấy biến mất.
Năm đầu, Vân Khanh chỉ có trong tay những mối nghi. Sang năm thứ hai mới lộ ra dòng tiền. Hai tháng trước vụ cháy, một nhà cung dược ở Giang Nam nhận đơn đặt mua một loại hương an thần hiếm dùng từ kho Nội vụ. Người ký nhận không phải Trịnh Ngọc Hàm, mà là một nội giám về sau thuộc Lệ Hoa cung. Có điều, Lệ Hoa cung khi ấy chưa thuộc về Ngọc Hàm. Nó chỉ là một kho tạm dưới quyền một nữ quan do Trịnh gia tiến cử. Chứng cứ này không thể tự đứng vững, Vân Khanh cần sổ sách trong cung để nối các mắt xích lại.
A Nguyệt nhận phần việc nguy hiểm nhất. Nàng quay về kinh thành dưới danh phận một cung nữ được điều sang kho vải. Không phải kiểu mỗi tuần lén lút quét dọn Trường Xuân cung như một câu chuyện cảm động, mà là sống ngay giữa nơi có thể giết mình bất cứ lúc nào, chỉ để giữ mắt trên những cuốn sổ bị thay từng trang. Hai chủ tớ liên lạc qua hóa đơn hàng vải của một cửa hiệu ngoài cung, không viết tên, không viết tội danh, chỉ trao đổi số ngày, số kho và những thay đổi cần ghi lại.
Năm thứ ba, một nhân chứng cũ chủ động tìm tới Vân Khanh. Đó là Trần ma ma, người từng quản ca trực đêm xảy ra hỏa hoạn, bị đuổi khỏi kinh ngay sau tang lễ.
“Ta đã đổi ca theo lệnh,” bà nói. “Lệnh có dấu của Nội vụ.”
“Ai đưa lệnh?”
“Người của phủ Thái sư.”
“Bà có thấy ai không?”
“Không.”
Vân Khanh không ép bà nói thêm. Trần ma ma không còn giữ tờ lệnh, nhưng bà nhớ số hiệu văn thư. A Nguyệt tìm được số hiệu ấy trong mục lục lưu trữ. Số hiệu là thật, nhưng nội dung văn thư đã bị thay, trang giấy bên trong không cùng loại với những trang còn lại. Lần đầu tiên, Vân Khanh có trong tay một thứ có thể mang ra công đường mà không cần ai phải tin nàng trước.
“Vì sao nương nương không về ngay khi đó?” Lục Trầm hỏi.
“Vì lúc ấy ta vẫn là một người đã chết,” nàng đáp. “Nếu xuất hiện trong một con ngõ tối, ta có thể bị giết thêm lần nữa trước khi kịp nói một câu.”
“Nên người chọn ngày thiết triều.”
“Ta chọn nơi mà họ không thể khiến ta biến mất lần thứ hai nếu không có hàng trăm người chứng kiến.”
Đêm ấy ở Tĩnh Nghi viện, sau buổi lấy lời khai đầu tiên, Vân Khanh ngồi dưới một ngọn đèn dầu nhỏ xíu. A Nguyệt ngồi bên cạnh, khẽ hỏi: “Người có sợ không?”
“Có.”
“Ba năm trước người cũng sợ?”
“Ngày nào cũng sợ.” Vân Khanh chỉnh lại bấc đèn cho ngọn lửa đứng yên. “Chỉ là bây giờ ta biết, sợ hãi không làm chứng cứ yếu đi.”