Chương 2: Ca Mổ
Thứ bảy ấy, chợ An Bình mở cửa sớm như thường lệ, nhưng ông Hải không thấy mình đứng trong quán. Ông đứng đó bằng chân, còn toàn bộ người ông — cái phần làm ra ông Hải — đang ở tầng năm của Bệnh viện Đa khoa An Sinh, cách quán bảy cây số, nơi con gái ông đang mổ một trái tim nhỏ bằng quả cam.
Từ năm giờ sáng, ông đã nổi bếp. Nước dùng phải ninh đúng, không vội — ông tự nhủ thế, mà tay vẫn cứ mở nắp nồi mỗi vài phút như trông chờ một tin tức nấu trong ấy. Cô Tám qua xếp rau, nhìn ông một lúc rồi nói: "Anh ơi, cháu trên bàn mổ thì nước dùng dưới này cũng đâu có nhanh hơn."
"Tôi biết," ông Hải đáp. "Nhưng tay tôi phải làm gì đó."
Ở viện An Sinh, lúc sáu giờ ba mươi, Hà đã đứng trong phòng thay đồ. Găng tay, khẩu trang, mũ — từng lớp cô kéo lên chậm, như mặc một bộ giáp. Bác sĩ Bùi Quốc Cường, đồng nghiệp cùng ê-kíp, đứng cạnh cô với cốc cà phê cuối cùng trước ca dài.
"Minh đã được đưa xuống phòng mổ," Cường nói. "Mẹ cháu ngồi ở hành lang từ bốn giờ. Chị ấy mang theo con gấu bông."
"Con gấu bông màu gì?"
"Nâu. Cháu bảo đó là 'gấu Bông' — nhân vật trong truyện cháu thích."
Hà gật đầu. Trên bàn hội chẩn tuần trước, họ đã đọc bệnh án của Trần Hải Minh: tám tuổi, quê Tiền Giang, tim bẩm sinh phức tạp — rối loạn van ba lá nặng kèm thông liên nhĩ thất lớn. Hai bệnh viện khác đã từ chối ca mổ vì tỉ lệ sống chỉ ba mươi phần trăm. Viện An Sinh nhận cháu vì ê-kíp của Hà đã qua ba ca tương tự trong hai năm — hai thành công, một cháu ra về trong đêm sau mổ.
"Nếu ngày xưa mẹ mình được mổ ở viện này," Hà nói khẽ với Cường lúc đi vào phòng mổ, "mình hỏi sao người ta không cố thêm một chút." Cô không nói nốt câu còn lại — bây giờ mình là người cố.
Ca mổ bắt đầu lúc bảy giờ mười lăm. Ánh sáng trắng của phòng mổ rơi xuống một trái tim bé đang đập loạn nhịp trong lồng ngực mở. Máy tim-phổi nhân tạo chạy rù rù — nó sẽ thay trái tim đập trong phần dài nhất của ca, và trong những giờ ấy, sự sống của cháu Minh treo trên những lát khâu mảnh như sợi tóc.
Ngoài kia, ở chợ An Bình, ông Hải bưng từng bát phở mà tai ông hướng về phía điện thoại. Cô Tám giữ giúp ông cái quầy — bà không biết đong gia vị như ông nhưng biết múc nước dùng không để váng đổ. "Đi ra ngoài hút thuốc đi anh," bà đùa, vì ông Hải không hút thuốc. "Mắt anh cứ dán vào điện thoại kìa."
"Cháu mổ chín tiếng," ông nói. "Cái gì chín tiếng thì không có tin sớm."
Trong phòng mổ, giờ thứ ba trôi qua trong một im lặng chỉ bị cắt bởi tiếng máy đo và những câu lệnh ngắn: "Kẹp. Rút. Đo." Hà khâu vá van ba lá bằng mảnh vá tự thân — một động tác cô đã làm hàng trăm lần trong phòng thí nghiệm và hàng chục lần trên người thật. Tay cô không run. Điều ấy cô đã tập được từ năm hai mươi tư: tay không run, dù trong ngực có cả một biển.
Giờ thứ sáu, chuyển sang bước khâu lỗ thông liên nhĩ thất — lỗ trên vách ngăn giữa hai nhĩ và hai thất, đường máu chạy sai qua đó suốt tám năm đời cháu Minh. Đây là đoạn nguy hiểm nhất: mép vết vá nằm sát bó dẫn truyền tim; một mũi kim lệch nửa milimet có thể làm trái tim không bao giờ tự đập đúng lại.
"Nước dùng nấu đủ giờ mới trong," Hà nghe thấy giọng bố mình nói đâu đó trong đầu — câu ông nói sáng tuần trước, lúc cô ngồi ăn phở với mắt quầng thâm. Cơ thể là của con, không phải của bệnh viện. Cô nuốt nước bọt, hít vào một hơi thật dài, và đưa kim vào.
Ở giờ thứ tám, khi mọi đường khâu đã khép lại và trái tim được nối lại với chính nó, Hà nhìn xuống khuôn mặt nhỏ được che bởi đèn mổ. Cháu Minh ngủ trong bình yên của người được gây mê — không biết mình vừa đi qua chỗ nhiều đứa trẻ trước đây không qua được. Hà nghĩ về con gấu bông màu nâu ở hành lang, về người mẹ ngồi đó từ bốn giờ sáng, và cô khâu những mũi cuối cùng cẩn thận như khâu một lời hứa.
Ba giờ chiều. Chín tiếng mười lăm phút sau giờ mở, trái tim của cháu Minh được tháo khỏi máy tim-phổi. Nó đập lại — chậm, ngập ngừng, như một đứa trẻ chập chững đứng dậy sau ngã. Nhịp đều dần. Máy đo kêu bíp đều đặn, và trong phòng mổ, Cường thở ra một hơi nghe như một lời nguyện.
"Nhịp tốt," bác sĩ gây mê nói. "Ổn định." Trái tim nhỏ đã qua được phần khó nhất của đời nó.
Bốn giờ chiều, cháu Minh được chuyển lên phòng hồi sức tích cực. Chị Hường — mẹ cháu, ba mươi lăm tuổi, tay chai mùi nắng đồng — đứng ở hành lang ôm con gấu bông màu nâu. Khi Hà bước ra, khuôn mặt mệt gần như không còn biểu cảm, chị Hường đã quỳ xuống trước mặt cô.
"Cô ơi —" chị nói, giọng run.
"Chị đứng lên," Hà nhấc chị dậy bằng cả hai tay. "Minh qua mổ rồi. Hai tư giờ tới là quan trọng nhất, nhưng cháu đã qua được bàn mổ."
Chị Hường khóc, ôm con gấu bông vào ngực như ôm con. Hà nhìn người mẹ ấy và thấy mẹ mình — không, không phải mẹ mình, mà là tất cả những người mẹ ngồi hành lang bệnh viện với một đứa con và một niềm tin không có chỗ nào khác để đặt.
Ông Hải nhận được tin nhắn của con lúc bốn giờ kém năm: "Cháu qua bàn mổ. Hai mươi tư giờ tới quan trọng. Con can." Ông đọc ba lần, rồi tắt lò, ngồi xuống ghế nhựa. Cô Tám nhìn ông mở mắt nhắm lại như người vừa được nhấc khỏi nước.
"Cháu qua bàn mổ rồi," ông nói. Bà Tám đặt tay lên vai ông, không nói gì.
Nhưng đêm ấy — đêm thứ bảy — trái tim nhỏ của cháu Minh không chịu được gánh nặng của chính sự cố gắng nó. Một giờ mười hai phút sáng chủ nhật, nhịp tim loạn dần, rồi rơi. Ê-kíp trực đêm cấp cứu bốn mươi phút. Hà chạy từ phòng nghỉ trực xuống, mặc blouse trong tối, và đứng cạnh giường khi đồng hồ đo vẽ một đường thẳng.
Hai giờ bốn mươi sáu. Cháu Minh mất.
Hà đi ra hành lang. Chị Hường đang ngồi đó với con gấu bông — người mẹ đã không về nhà suốt đêm. Khi thấy khuôn mặt Hà, chị không cần hỏi. Chị đứng dậy, chậm, như người đang leo lên một chỗ rất cao, và ôm con gấu bông vào ngực lần cuối.
"Tôi xin lỗi," Hà nói. Ba chữ cô đã học cách nói, mà chưa bao giờ học được cách đứng thẳng khi nói. "Chúng tôi đã làm tất cả những gì có thể."
Chị Hường nhìn cô bác sĩ ba mươi tuổi ấy — khuôn mặt tái đến mức trông như giấy — và người mẹ vừa mất con đã làm một việc mà Hà sẽ không bao giờ quên được trong đời. Chị Hường đưa tay lên, đặt lên vai Hà, nhẹ như đặt một chiếc lá.
"Cô ơi," chị nói, giọng nức mà không gào. "Tối qua con tôi ngủ có trái tim đã vá rồi. Tám năm nay nó chưa ngủ một giấc bình yên như đêm qua. Tôi biết các cô đã cố."
Hà đứng đó. Câu nói của người mẹ nhẹ hơn mọi lời trách móc — và vì thế nó nặng hơn. Cô đã chờ một trận giá nạc, một đòi hỏi, một cái gì đó cô có thể đỡ. Thay vào đó cô nhận được sự tha thứ của một người đã không còn gì.
Lúc ba giờ sáng chủ nhật, Hà gọi điện cho bố mình. Ông Hải nghe sau một hồi chuông — ông đã không ngủ, ngồi trong bếp với cuốn sổ tay của bà Phượng mở trên bàn.
"Bố," giọng Hà trong điện thoại nhỏ như hơi. "Cháu mất rồi."
Ông Hải nhắm mắt. Ngoài cửa sổ bếp, kênh An Bình chảy đen và im. "Con về nhà đi," ông nói. "Bố mở quán. Con về đây."
"Con không làm bác sĩ nữa đâu bố," Hà nói, và cúp máy trước khi bố kịp đáp.
Mở mục lục để tải danh sách chương.