Chương 2: Bốn Giây Không Đủ Một Bản Án

“Bốn giây ghi âm không đủ để làm nên một bản án, và cũng không đủ để làm nên một bản minh oan.” Luật sư của Châu nói câu ấy trước khi bật file. Phòng làm việc chỉ có ba người: Châu, luật sư, và Nam ngồi ở cuối phòng với tư cách người hỗ trợ hồ sơ đã được hội đồng rà soát cho phép.

File phát. Một giọng nam vang lên giữa tiếng rè: “Triển khai ngay. Tôi chịu trách nhiệm.” Rồi hết.

Châu nhắm mắt. Giọng ấy rất giống Lê Thành Công. Nhưng trong trí nhớ của cô, mệnh lệnh đêm đó dài hơn nhiều: có xác nhận, có câu hỏi lại, có cả tiếng nhiễu sóng chen giữa. “Đây không phải toàn bộ đoạn hội thoại,” cô nói.

“Đúng vậy,” luật sư đáp. Theo lời Đức, anh đã ghi bằng ứng dụng ghi âm trên điện thoại riêng vì bộ đàm của nhóm gặp trục trặc. Châu hỏi như vậy có vi phạm không. Nam trả lời thay: “Có thể vi phạm quy định về thiết bị cá nhân. Hội đồng đang xem xét riêng phần đó.”

Châu gật đầu. Một chứng cứ có thể hữu ích, mà vẫn được tạo ra không đúng quy trình. Cả hai điều đều phải được ghi lại.

Kết quả giám định âm thanh chưa khẳng định file “thật tuyệt đối”. Các chuyên gia chỉ nói nó có dấu hiệu được cắt ra từ một đoạn dài hơn, và ở mức phân tích hiện tại chưa thấy bằng chứng nội dung bốn giây ấy bị chỉnh sửa. Thiết bị gốc vẫn đang được phục hồi. Khi Châu hỏi nếu không phục hồi được thì sao, luật sư nói file vẫn có thể được cân nhắc, chỉ là với trọng lượng thấp hơn, tùy hội đồng.

“Tôi không muốn vụ của mình đứng trên bốn giây,” Châu nói. “Chúng tôi cũng không,” luật sư đáp, rồi mở bảng dòng thời gian. Mốc trong hồ sơ cũ ghi nhiệm vụ bắt đầu lúc 22 giờ 40. Châu khai khoảng 22 giờ. Chênh nhau bốn mươi phút. Nhật ký chính thức trong hồ sơ xét xử chỉ hiển thị từ 22 giờ 39. Nhưng bản sao lưu của hệ thống cổng liên lạc lại ghi nhận lưu lượng truyền tin từ trước đó. Không có nội dung âm thanh đầy đủ, chỉ có các mốc kết nối và mã thiết bị.

“Những thiết bị nào?” Châu hỏi. Nam chỉ vào màn hình: một mã thuộc thiết bị chỉ huy của Thành Công, một mã thuộc máy của Châu, một mã khác của Đức. Hoạt động lúc 22 giờ 02. Điều đó không chứng minh nội dung mệnh lệnh, nhưng chứng minh kênh liên lạc đã có trao đổi vào lúc báo cáo cũ khẳng định chưa ai nói gì với ai.

“Tại sao bản này không có trong hồ sơ cũ?” Châu hỏi.

“Đó là một trong những vấn đề đang được rà soát,” luật sư đáp. Người phụ trách kỹ thuật lần trước giải thích rằng bản sao lưu của cổng liên lạc không nằm trong bộ dữ liệu chuẩn, vì được coi là dữ liệu chẩn đoán kỹ thuật. Không ai chủ động yêu cầu nó.

“Tức là có thể chẳng ai giấu cả?” Luật sư nói có thể. Châu thở ra. Cô từng tưởng nếu một ngày hồ sơ được mở lại, cô sẽ thấy ai đó đã cố tình xóa mọi thứ. Thực tế đôi khi còn đáng sợ hơn: một dữ liệu quan trọng có thể biến mất khỏi vụ án chỉ vì nó không nằm trong danh mục kiểm tra.

Luật sư chuyển sang bản kế hoạch. Phiên bản được trình hội đồng lần trước ghi: “Không triển khai trước 22 giờ 40 trừ khi có xác nhận bằng văn bản.” Bản nháp trước đó lại ghi: “xác nhận qua kênh chỉ huy”. Chỉ khác một cụm từ. Siêu dữ liệu cho thấy người sửa là một trợ lý tham mưu thuộc văn phòng của Công, vào đúng một ngày sau nhiệm vụ.

“Có thể là cập nhật để khớp với quy định chính thức,” Nam nói. “Hoặc để thay tiêu chuẩn sau khi chuyện đã xảy ra,” luật sư nói. “Hiện chưa kết luận được.”

Châu quay sang Nam. “Anh từng thấy phiên bản nào?”

“Bản nháp. Có email tôi nhận trước nhiệm vụ.” Email vẫn còn trong hộp lưu trữ, và Nam đã nộp nó cho hội đồng.

Luật sư nhìn Châu, giọng chậm lại: “Vẫn còn một phần khó.”

“Phần tôi rời vị trí,” Châu nói, và luật sư gật đầu. Ngay cả khi lệnh triển khai sớm có thật, Châu vẫn có một quyết định riêng ở thời điểm sau đó. Cô đã rời vị trí được phân công để hỗ trợ hai người mắc kẹt ở khu vực khác. Báo cáo cũ dùng điều ấy làm bằng chứng cho việc “bất tuân”.

“Tôi đã làm thế,” Châu nói. Luật sư hỏi có ai ra lệnh cho cô rời đi không, cô nói không. Có quy trình ngoại lệ nào không, cô nói có, áp dụng trong tình huống đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Cô có ghi nhận gì lúc đó không. “Không.”

Luật sư hỏi vì sao. Châu cười, nụ cười không vui. “Vì lúc ấy tôi nghĩ ưu tiên là con người, không phải giấy tờ. Còn bây giờ tôi biết, nếu còn sống sót, chính giấy tờ sẽ quyết định câu chuyện về sau.”

Không ai nói cô sai vì đã cứu người. Nhưng cũng không ai tuyên bố việc ấy tự động đúng quy trình. Cuộc rà soát sẽ phải tách bạch: mệnh lệnh của cấp trên, quyết định của Châu, và hậu quả của từng phần. Đó là lần đầu tiên Châu cảm thấy vụ việc của mình có cơ hội được đọc cho đúng. Không còn là “cô hoàn toàn vô tội” đối đầu với “cô bất tuân”. Một người có thể bị kết tội oan ở điểm lớn, mà vẫn có một quyết định cần được xem xét riêng.

Buổi chiều, họ đến bệnh viện gặp Đức. Không quay phim, không yêu cầu anh ký lời khai ngay lập tức. Đức gầy rộc, nói chậm, tay đặt trên chăn run nhẹ. Vừa thấy Châu, anh bật khóc. “Em xin lỗi.”

Châu kéo ghế ngồi xuống cạnh giường. “Tôi giận.” Đức cúi gằm mặt. “Nhưng hôm nay tôi không đến để bắt em chuộc lại mười tám tháng.” Anh ngẩng lên. “Tôi đến hỏi em có sẵn sàng làm việc với hội đồng, thông qua luật sư và bác sĩ của em, hay không.”

Đức gật đầu rất khẽ. “Có.” Châu không ôm anh, cũng không nói mọi chuyện đã được tha thứ. Cô chỉ đặt chai nước lại gần tay anh hơn.

Trước khi rời bệnh viện, luật sư nhắc Châu một điều: từ giờ đừng gọi riêng cho Đức để hỏi thêm chi tiết vụ việc. “Tôi biết,” Châu nói. “Tôi nhắc vì hai người có quan hệ cũ,” luật sư giải thích. “Một câu vô tình cũng có thể bị coi là tác động đến lời khai.”

Châu nhìn qua ô cửa kính, nơi một điều dưỡng đang chỉnh lại gối cho Đức. “Tôi sẽ để hội đồng làm việc của họ.” Đó là một bài học cô chưa từng nghĩ tới: đôi khi, cách tốt nhất để bảo vệ sự thật là người bị oan phải lùi lại, không tự đi thu thập những lời có lợi cho mình.

Bốn giây ghi âm đã mở được cánh cửa. Nhưng để bước qua nó, họ cần cả phần trước và phần sau.