Chương 2: Dấu Đỏ Không Phải Bản Án
Ba ngày sau, câu trả lời của giám đốc tài chính không làm mọi thứ sáng rõ hơn. Nó chỉ giúp Hương biết chính xác chỗ nào vẫn còn tối.
Quang, giám đốc tài chính của Trần Hotel Group, trả lời Khải bằng một email ngắn và dè dặt. Ông xác nhận thanh khoản đang chịu áp lực, vì dự án Phú Quốc vượt ngân sách xây dựng, chi phí lãi vay tăng và ngày khai trương bị lùi ít nhất hai quý. Ông cũng cho biết ban tài chính đã đề nghị tạm dừng một số khoản giải ngân mới, cho tới khi có ngân sách cập nhật được HĐQT xem xét.
Khải đọc xong gọi ngay cho vợ, giọng nửa mừng nửa lo. “Vậy là em đúng.”
“Chưa đâu,” Hương đáp. “Mình mới xác nhận được là có áp lực tiền mặt và có đề nghị siết giải ngân. Còn ai duyệt cái gì, bên nhận tiền liên quan tới ai, giá cả có hợp lý không thì vẫn chưa có dữ liệu.”
Đầu dây bên kia, Khải thở dài. Anh muốn một câu trả lời đơn giản: mẹ đúng hoặc mẹ sai, Phương vô can hoặc Phương có vấn đề. Còn Hương lại nhìn doanh nghiệp như một chuỗi quyết định cần lần theo từng mắt xích. Cách nhìn ấy kém thỏa mãn hơn, nhưng an toàn hơn nhiều.
Cô đề nghị Khải thuê một luật sư doanh nghiệp độc lập, không dính dáng gì tới cố vấn quen của gia đình, để hỏi về quyền cổ đông và xung đột lợi ích. Ban đầu Khải phản đối, sợ bị hiểu là đang chuẩn bị kiện mẹ. Hương kiên nhẫn giải thích rằng xin tư vấn pháp lý không đồng nghĩa với kiện tụng. Nếu anh định yêu cầu tài liệu, đề nghị triệu tập họp hay dùng bất kỳ quyền nào theo điều lệ, anh cần biết mình được làm gì và phải giữ bí mật đến đâu.
Luật sư tên Duy tiếp họ tại văn phòng riêng, không ở nhà họ Trần cũng không ở trụ sở tập đoàn. Trước khi nghe chi tiết, Duy rà soát xung đột lợi ích rồi yêu cầu Khải ký hợp đồng dịch vụ pháp lý với tư cách cá nhân. Ông cũng nhắc Hương rằng những tài liệu cô biết được qua chồng không mặc nhiên cho cô quyền chuyển cho cổ đông khác.
“Điều quan trọng nhất lúc này,” Duy nói, ngón tay gõ nhẹ lên tập giấy, “là tách ra ba nhóm. Một là dữ kiện công ty đã cung cấp hợp lệ. Hai là những câu hỏi cần yêu cầu thêm tài liệu. Ba là suy đoán. Đừng bao giờ để nhóm thứ ba biến thành lời buộc tội.”
Hương gật đầu, đưa cho ông bảng câu hỏi một trang, tuyệt nhiên không kèm dữ liệu nào ngoài bộ tài liệu cổ đông. Duy đọc từng dòng rồi sửa lại cách diễn đạt. Thay vì “công ty của Phương nhận phí”, ông viết “đề nghị xác nhận chủ sở hữu hưởng lợi và quan hệ liên quan của pháp nhân nhận phí phát triển”. Thay vì “chi vượt trái phép”, ông viết “đề nghị cung cấp nghị quyết hoặc căn cứ thẩm quyền phê duyệt ngân sách sửa đổi và các khoản ứng trước vượt mức ban đầu”.
“Viết thế này nghe yếu quá,” Khải cau mày.
“Viết thế này mới chính xác,” Duy đáp. “Nếu sau này có tranh chấp, chính xác bao giờ cũng mạnh hơn kịch tính.”
Theo hướng dẫn của luật sư, Khải gửi văn bản chính thức tới thư ký công ty, đề nghị xác nhận những tài liệu anh có quyền xem theo điều lệ và pháp luật. Anh không xin mật khẩu hệ thống. Anh không nhờ Hương dùng tài khoản nội bộ. Anh cũng không chuyển hàng loạt email công ty sang hộp thư cá nhân.
Hai ngày sau, thư ký gửi bổ sung một số tài liệu: nghị quyết HĐQT phê duyệt dự án ở giai đoạn đầu, bảng cập nhật vốn đầu tư từ sáu tháng trước, danh sách pháp nhân ký hợp đồng tư vấn và xây dựng, cùng bản tóm tắt các khoản vay. Riêng phần chi phí tăng gần đây thì không có nghị quyết nào rõ ràng. Trong danh sách nhà thầu, một công ty quản lý dự án có địa chỉ đăng ký trùng với văn phòng của một doanh nghiệp mà anh trai Phương từng làm người đại diện. Chi tiết ấy chưa chứng minh được quyền sở hữu hiện tại, nhưng đủ để đặt câu hỏi về việc công bố giao dịch với bên liên quan.
Hương tra cứu thông tin doanh nghiệp công khai, chỉ dùng nguồn hợp pháp. Cô tìm được lịch sử thay đổi người đại diện và những cổ đông đã được công bố. Chuỗi sở hữu không hoàn toàn rõ ràng vì còn một công ty trung gian chen giữa. Cô không cố ép ra kết luận, chỉ ghi lại nguồn, ngày tra cứu và những phần chưa xác minh được.
Điều đáng chú ý hơn nằm trong bảng ngân sách dự án. Một loạt khoản “phí quản lý dự án”, “tư vấn thâm nhập thị trường” và “tư vấn thương hiệu” tăng vọt suốt bốn quý, trong khi tiến độ công trường thì không tương xứng. Từng làm quản lý tài sản, Hương biết phí tư vấn tự nó không có gì sai. Một khu nghỉ dưỡng mới cần đủ thứ tư vấn: pháp lý, thiết kế, vận hành, chuẩn bị khai trương, công nghệ, thương hiệu. Vấn đề nằm ở phạm vi công việc, sản phẩm bàn giao, cách định giá và quy trình phê duyệt.
“Nếu có hợp đồng, hóa đơn, sản phẩm bàn giao và chữ ký duyệt đúng thẩm quyền, mức phí cao vẫn có thể giải thích được,” cô nói với Khải. “Còn nếu chỉ có hóa đơn mà không có công việc tương ứng, lúc đó mới là chuyện khác.”
Khải hỏi Quang liệu ban tài chính có lưu hồ sơ thanh toán không. Quang trả lời là có, nhưng nhiều hợp đồng dự án được duyệt thẳng qua văn phòng Chủ tịch và ban phát triển. Ông đề nghị nếu HĐQT muốn rà soát thì nên vạch rõ phạm vi để phòng tài chính cung cấp dữ liệu một cách có kiểm soát, tránh để nhân viên tự ý mang tài liệu ra ngoài.
Hương đánh giá cao câu trả lời ấy. Một giám đốc tài chính tử tế không nên biến mình thành nguồn rò rỉ chỉ vì bất mãn. Quang đang bảo vệ chuỗi lưu giữ hồ sơ và bảo vệ công ty, kể cả khi chính ông cũng đang hoài nghi.
Cũng trong tuần đó, nhà cung cấp ga trải giường cho hai khách sạn thành phố ngừng giao hàng vì hóa đơn đã quá hạn hơn sáu mươi ngày. Bộ phận vận hành xoay xở bằng hàng tồn kho, nhưng sự cố vẫn hiện lên trong báo cáo tuần. Với Hương, đó là bằng chứng rõ ràng rằng cơn khát tiền mặt đã lan từ dự án sang hoạt động cốt lõi.
Cô dựng một bảng diễn giải dòng tiền từ những dữ liệu được phép dùng: tiền mặt đầu kỳ, dòng tiền vận hành ước tính, tiền trả nợ gốc và lãi, quỹ lương, thuế, các khoản chi đầu tư bắt buộc và những cam kết đã ký cho khu nghỉ dưỡng. Bảng không hoàn hảo vì thiếu số liệu chi tiết, nhưng đủ cho thấy một điều: nếu tiếp tục giải ngân theo nhịp cũ mà không có vốn mới, khoảng đệm an toàn sẽ teo lại rất nhanh trong mấy tháng cao điểm thanh toán.
Khải nhìn bảng tính rất lâu. “Nếu anh mang cái này tới cho mẹ, mẹ sẽ hỏi ai cho phép em lập nó.”
“Đừng mang bảng của em ra như một kết luận,” Hương nói. “Anh hỏi giám đốc tài chính xem công ty có dự báo dòng tiền mười ba tuần không. Nếu có, HĐQT nên xem bản chính thức. Nếu chưa có, thì đó chính là việc cần làm.”
Khải gửi câu hỏi. Quang trả lời rằng đội tài chính có bản dự báo mười ba tuần, nhưng chưa bao giờ được đưa vào bộ tài liệu thường kỳ của HĐQT. Ông đề nghị bổ sung ngay ở phiên họp tới.
Đó là lần đầu tiên Hương thấy câu chuyện có thể đi theo con đường quản trị thay vì biến thành chiến tranh gia đình. Nhưng ngay chiều hôm ấy, điện thoại Khải rung. Là Phương.
“Anh đang đào bới tài liệu dự án để làm gì?” giọng Phương sắc lạnh qua loa ngoài. “Mẹ không vui chút nào. Chị nghe nói Hương đứng sau mấy câu hỏi này.”
Khải nhìn sang vợ. Hương không ra hiệu gì, cũng không mớm cho anh câu nào. “Anh là cổ đông và là phó tổng giám đốc,” Khải nói chậm rãi. “Anh hỏi vì anh cần hiểu tình hình tiền mặt.”
“Nhà mình chưa bao giờ làm việc với nhau kiểu luật sư như thế.”
Khải im một nhịp. “Có lẽ đó cũng là một phần của vấn đề.”
Cuộc gọi kết thúc ngắn hơn mọi lần. Khải đặt điện thoại xuống, bàn tay hơi run. Hương biết với anh, câu nói cuối cùng ấy khó hơn bất kỳ bảng tính nào.
Cô không chúc mừng. Cô mở sổ ghi chép, thêm một mục mới: không để tranh chấp gia đình phá hỏng việc bảo toàn dữ liệu. Nếu căng thẳng leo thang, công ty phải giữ nguyên email, hợp đồng, hóa đơn và hồ sơ HĐQT theo hướng dẫn của luật sư, không để ai vì hoảng sợ mà xóa hay “dọn dẹp” hồ sơ.
Hương vẫn chưa biết đằng sau dấu đỏ là sai phạm hay chỉ là một dự án quá tự tin. Nhưng cô đã hiểu một điều quan trọng hơn: khi nghi ngờ xuất hiện, cách người ta đi tìm sự thật sẽ quyết định liệu sự thật ấy còn đáng tin hay không, một khi mọi người bắt đầu quay sang chống lại nhau.