Chương 3 / 8 ◆ ~9 phút đọc

Chương 3: Hợp tác xã An Hòa

Hợp tác xã Nông sản sạch An Hòa được thành lập một sáng đầu tháng mười, tại phòng họp nhỏ của UBND xã, với bảy thành viên sáng lập — hai trăm bảy mươi mốt hộ đứng sau. Bác Tư Lành được bầu làm Chủ nhiệm, Thùy Dương là Phó chủ nhiệm kiêm Giám đốc kinh doanh, Minh Châu giữ điều phối vận hành. Trên giấy tờ, Đất Nắng trở thành công ty dịch vụ vận hành cho HTX; trên đất ruộng, mọi thứ giữ nguyên — ngoại trừ một thay đổi căn bản: từ nay người trồng và người ăn nhìn thẳng vào nhau.

Điều lệ HTX được viết đơn giản để bà con đọc hiểu: giá thu mua niêm yết công khai mỗi tháng, lợi nhuận chia theo khối lượng giao, mỗi hộ một phiếu, không hộ nào lớn hơn hộ nào. Khi ký tên vào điều lệ, chị Ba Xuân hỏi Dương một câu duy nhất: “Nếu một ngày cô không còn làm nữa, hợp tác xã có sống?” Dương trả lời: “Đó là lý do chúng ta gọi nó là hợp tác xã, không phải công ty của cô.” Ba Xuân ký, và từ đó về nhà nói với chồng: “Mình không còn là người bán. Mình là chủ.”

Khâu đầu tiên là trang đặt hàng. Châu túc ba đêm cùng một lập trình viên trẻ tên Quy — cháu nội của bác Tư, vừa tốt nghiệp, từ chối việc Sài Gòn vì “quê mình đang có chiến sự”. Trang đặt giỏ rau tuần cực kỳ đơn giản: chọn giỏ nhỏ, giỏ vừa, giỏ gia đình; danh sách rau mỗi tuần thay đổi theo vụ; chọn điểm nhận hoặc giao tận nhà; thanh toán trước một tuần. Nền trang là màu xanh như lá cải ngọt.

Khâu thứ hai khó hơn nhiều: tìm khách. Châu kéo Dương vào những nhóm mẹ bỉm trên mạng xã hội — nơi người mẹ trẻ Sài Gòn mỗi tối hỏi nhau “rau này mua ở đâu an toàn”. Dương không quảng cáo. Cô viết một bài đăng dài, bằng giọng thẳng của người vừa sống sót một đòn: chúng tôi trồng rau tại xã An Hòa; kênh phân phối vừa bị một tập đoàn mua lại và đóng sập; chúng tôi không muốn đổ rau ra kinh; nếu chị em muốn một giỏ rau mỗi tuần, hái đúng ngày giao, ghi tên người trồng lên từng túi — đặt tại đây.

Bài đăng lan đi chậm nhưng bền, như nước ngấm đất. Tuần đầu: bốn mươi hai giỏ. Tuần hai: một trăm ba mươi. Mỗi giỏ giao kèm tờ rơi có dòng chữ viết tay của bác trồng — “Cải ngọt của bác Tư, gieo mùng hai, hái sáng nay” — và một cái số điện thoại: “Gọi bác nếu muốn nghe bác nói về ruộng.” Một số khách thật sự gọi. Bác Tư nhận cuộc điện đầu tiên giữa ruộng, giọng cụ ngượng ngùng như được khen lần đầu trong đời.

Ngày giao đầu tiên, cả xã như ra trận. Đêm thứ năm, sân nhà kho sáng đèn tới hai giờ — Dương, Châu, hai nhân viên đóng gói còn lại và bốn nông dân phụ việc xếp từng giỏ theo danh sách in ra, mỗi giỏ một tờ rơi viết tay, một túi rau ghi tên. Út Kiên gõ từng thùng lên xe như xếp gạch vào nền nhà, lầm bầm: “Rau đi thành phố phải ngay ngắn như khách đi đám cưới.” Khuya, xe nổ máy rời An Hòa; Dương đứng mé cổng nhìn đèn đuôi khuất vào tối, trong túi là danh sách bốn mươi hai cái tên người mua lần đầu — bốn mươi hai cái tin tưởng phải giữ trọn.

Khâu thứ ba là vận chuyển lẻ — con quái vật. Út Kiên lái xe mười tấn vào Sài Gòn mỗi đêm thứ năm, chở giỏ rau xếp sẵn theo lộ trình. Sáng thứ sáu anh đậu lần lượt tại bảy điểm hẹn, từ Bình Thạnh tới Phú Nhuận tới quận Bảy; hai em xe máy phụ chuyển tận nhà. Lần đầu, anh chạy lộn hai điểm hẹn, mười một giỏ đến trễ bốn mươi phút — Dương gọi từng khách xin lỗi, hoàn phí giao. Người mẹ trẻ ở Bình Thạnh nhận giỏ muộn, mở ra thấy lá cải còn ướt sương và tờ rơi viết tay, đăng lên nhóm: “Rau tươi như vừa hái. Lá còn thơm.”

Đó là đòn bẩy đầu tiên. Những bài đăng trong nhóm mẹ bỉm — miễn phí, thật, từ người dùng thật — đắt hơn mọi quảng cáo.

Giữa tháng mười, Dương thử thêm một thứ chưa ai trong xã làm: livestream tại ruộng. Bác Tư đứng trước điện thoại của Quy đặt trên giá ba chân giữa luống cải, tay cụ run nhẹ, nói bằng giọng đồng ruộng thật: “Tôi là Tư Lành, ruộng số bảy ấp Một. Cải này tôi gieo mùng hai tháng trước, phân hữu cơ, không thuốc trừ sâu hóa học — cô nào muốn xem sổ nhật ký ruộng, con Quy đăng lên.” Hai trăm người xem trực tiếp; một tuần sau, đoạn phát lại được một người mẹ ở Thủ Đức chia sẻ kèm lời “cuối cùng thấy được rau mình mua từ đâu”. Đơn tuần đó nhảy lên hai trăm giỏ.

Tới đầu tháng mười một, đơn đạt bảy trăm giỏ mỗi tuần. Đất Nắng thu về bằng một phần ba trước khủng hoảng — nhưng với chi phí thấp hơn nhiều vì không qua trung gian. Dương bắt đầu trả dần nợ ngân hàng và gọi lại Thảo cùng nhóm đóng gói đã nghỉ. Người trồng thấy tiền đến đều mỗi tuần, không còn đợi ba tháng một vụ — tin tưởng tăng nhanh hơn rau lên.

Và rồi phản đòn.

Một sáng thứ hai, các nhóm mẹ bỉm tràn một bài “điều tra”: “Cảnh báo: rau Đất Nắng nhiễm nitrat gấp ba lần ngưỡng — nguồn xét nghiệm độc lập.” Bài gắn một tệp “kết quả xét nghiệm” không tên phòng lab, không mã mẫu, và lan qua loạt tài khoản vô danh sinh ra trong tuần. Đồng thời hai tên miền lập cận — datnang-vn.com và dat-nang.vn — mở ra trang bắt chước giao diện, bán “giỏ rau” thanh toán trước, nhằm cướp khách và làm mất uy tín. Ba khách nhầm, thanh toán, không nhận được hàng, đăng phàn nàn lên nhóm. Châu làm việc suốt đêm với nhà đăng ký tên miền và ngân hàng thanh toán để đóng hai trang giả; Dương đăng thông báo khẩn lên trang chính, gọi lại từng khách bị lừa, tự bồi thường bằng một giỏ rau miễn phí — lỗ tiền, giữ uy tín.

Châu gõ bàn: “Seeding bài bản. Không phải tự nhiên.”

Dương mở bài đăng giả, đọc kỹ ba lần, rồi cười nhẹ — cái cười hiếm hoi của người vừa nhìn thấy điểm yếu của đối thủ. “Nó bôi bẩn bằng một tờ giấy không tên. Mình trả bằng thứ không bôi được: sự thật nhìn thấy được.”

Cô triệu tập họp khẩn cùng tối, trình bày kế hoạch đã đắp sẵn trong sổ: gắn mã QR trên từng túi rau, quét ra trang truy xuất trực tiếp — tên ruộng, tên người trồng, ngày gieo, ngày hái, kết quả xét nghiệm nitrat của phòng lab có tên có mã, và ảnh chụp thật của luống rau cập nhật hàng tuần. Đồng thời mở cửa kho và ruộng cho bất kỳ khách nào muốn xuống tận nơi xem — “thấy mặt người trồng”, đúng lời ông Hai.

“Tốn tiền,” Châu tính nhanh. “Mã QR, hệ thống, phòng lab định kỳ — gần ba trăm triệu. Tiền mình đang cạn.”

“Tốn hơn là mất lòng tin,” Dương nói. “Đòn của nó đánh vào niềm tin. Niềm tin là thứ mình không thể tiết kiệm.”

Bác Tư Lành lên tiếng cuối họp, giọng chậm: “Cô làm. Bác đứng trước camera nói thẳng tên mình, số ruộng mình. Rau của bác không trốn.”

Cùng giờ đó, trên tầng hai mươi tám của tòa nhà Phúc Lộc, Hà Vĩnh Thịnh đọc báo cáo tuần của khối thương mại. Đơn của Đất Nắng tăng lên thay vì chết — bảy trăm giỏ, trực tiếp, không qua tay mình. Ông đặt bản báo cáo xuống, gọi trợ lý: “Nó tự mở kênh. Đánh vào uy tín nó — mua lại kênh nó không được thì khiến khách sợ rau nó.” Trợ lý gật. Trong góc phòng, giám đốc chuỗi cung ứng Quách Đình Khoa ngồi im, mắt lướt qua dòng “chi phí seeding” trên bảng — anh đã ký cái bảng đó, và cái ký đó đang nặng trên tay như một cục đá nhỏ, mỗi ngày nặng thêm.

Đêm ấy, khi mọi người về, Dương ngồi lại trước bản kế hoạch QR. Một dòng tin nhắn mới đến từ số lạ, lời lạnh: “Cô đánh tin giả bằng truy xuất nguồn gốc. Hay. Nhưng cô biết hàng của kẻ kia thật sự đến từ đâu không?” Không tên. Không lời thứ hai. Dương nhìn màn hình rất lâu — có người ở bên trong căn nhà của đối thủ đang gõ cửa.

Đã đọc xong

Chương 3 / 8

Câu chuyện vẫn còn phía trước.

Đọc chương tiếp
Home Trước Sau
Đọc tiếp chỗ đang dở? Bạn đã đọc một phần chương này.
Danh sách chương

Mở mục lục để tải danh sách chương.

Xem toàn bộ 8 chương trên trang truyện

Cài đặt Đọc truyện
Cỡ chữ
Giãn dòng
Độ rộng trang đọc
Kiểu Chữ
Phông Nền
💬 Bình luận đoạn
Đang tải bình luận...