Chương 4: Khách Đài Loan Hủy Lịch Thẩm Định

Tin kho trà nhà họ Lâm mất điện suốt bốn tiếng, cộng với chuyện nửa vùng nguyên liệu ngừng giao lá, đến tai đối tác Đài Loan nhanh hơn cả sương tan. Chín giờ sáng thứ hai, hộp thư công ty Chè Lâm Gia nhận một email ngắn gọn bằng cả tiếng Anh lẫn tiếng Việt. Đối tác hủy lịch thẩm định nhà máy, đồng thời yêu cầu giải trình toàn bộ chuỗi cung ứng trong vòng mười bốn ngày.

Lâm Quốc Tuấn đọc đi đọc lại bức email trên màn hình máy tính trong phòng làm việc ốp gỗ. Không có một câu chữ nào nặng nề. Lời lẽ lịch sự, từng điều khoản được đánh số rõ ràng, cuối thư còn có câu chúc sức khỏe. Thế mà ông thấy lạnh sống lưng. Lần đầu tiên, nhà họ Lâm hiểu một bức thư lịch sự có thể lạnh hơn cả sương đêm Cầu Đất.

“Gọi cho con bé Tâm An,” ông bảo Nhã Uyên. “Nó ăn cơm nhà mình, nó phải nói giúp một tiếng.”

Nhã Uyên gọi ba lần mới được. Cô xuống giọng, nhắc đến bữa tối hôm ấy, nhắc đến mối quan hệ lâu năm giữa hai bên, nhờ Tâm An thuyết phục sếp mình cho thêm thời gian. Đầu dây bên kia im lặng nghe hết, rồi trả lời bằng giọng điềm tĩnh mà thẳng như thước kẻ.

“Chị Uyên, tôi hiểu chị đang khó. Nhưng đối tác của tôi không mua câu chuyện gia đình. Họ mua chất lượng ổn định và nguồn gốc minh bạch. Hiện tại cả hai thứ đó bên chị đều đang lung lay. Khi nền móng lung lay thì mọi mối quan hệ đều vô nghĩa, kể cả một bữa cơm.”

Nhã Uyên cúp máy, ngồi lặng trên ghế. Cô nhớ lại bữa tối ấy, nhớ chén trà đổ trên áo Gia Huy, nhớ ánh mắt Tâm An nhìn vệt nước trên khăn trải bàn. Có lẽ ngay từ lúc đó, người phụ nữ kia đã chấm điểm cả nhà cô, và điểm số chẳng hề đẹp.

Trong khi đó, ở một quán cà phê gỗ nhỏ lưng chừng đồi, Tâm An ngồi đối diện Gia Huy. Quán chỉ có bốn bàn, chủ quán là một bà cụ người Huế pha cà phê phin bằng nước suối. Ngoài cửa sổ, những luống chè chạy vòng quanh sườn núi như nét bút chì tô xanh. Trên bàn giữa hai người là một xấp giấy: email hủy lịch, báo cáo sự cố kho, danh sách nông hộ dừng giao lá và kết quả kiểm nghiệm mẻ cũ.

“Tôi nói thật,” Tâm An mở lời. “Sếp tôi rất muốn mua ô long Cầu Đất. Nhưng họ sẽ không mua từ nhà họ Lâm trong tình trạng này. Câu hỏi của tôi là: anh định làm gì với vùng nguyên liệu trong tay?”

Gia Huy xoay chiếc tách gốm trong tay, nhìn làn hơi bốc lên. Anh biết cô đang chờ một câu trả lời kiểu “trả thù”, kiểu “cho họ biết tay”. Nhiều người khác chắc cũng chờ như thế. Nhưng anh đã nghĩ chuyện này từ rất lâu, từ những đêm ngồi ở bàn bếp nhà vợ với cuốn sổ bìa xanh.

“Tôi muốn lập một hợp tác xã,” anh nói. “Nông hộ góp đất, góp công, tôi góp kho và đầu ra. Giá thu mua cao hơn nhà máy họ Lâm khoảng mười lăm phần trăm, có giá sàn, có ngày trả tiền cố định. Kiểm nghiệm phải do bên độc lập làm, không phải nhà máy tự kiểm tự khen. Và không ai bị ép bằng mấy cái hợp đồng mập mờ chữ nhỏ ở trang cuối nữa.”

Tâm An nhìn anh hồi lâu. “Anh biết làm thế lời ít hơn nhiều không?”

“Biết. Nhưng đồi này không phải của tôi, cũng không phải của nhà họ Lâm. Đồi là của người ngày nào cũng leo lên đó lúc năm giờ sáng.” Anh đẩy cuốn sổ về phía cô. “Cô xem đi. Nhà chú Bảy, nhà cô Năm, nhà ông Tư Đá Bàn. Tôi biết đất nhà ai chua, nhà ai dốc, nhà ai năm nay con đi học xa cần tiền trước Tết. Hợp tác xã không phải cái biển hiệu. Nó là mấy chục cuốn sổ như thế này.”

Tâm An lật từng trang. Những dòng chữ nghiêng nghiêng, có chỗ dính vết trà, có chỗ ghi chú bằng bút chì: “Tháng chín, nhà chú Bảy nợ tiền phân, ứng trước hai triệu.” Cô gập sổ lại, khẽ cười, lần đầu tiên cô cười trước mặt anh.

Cùng lúc đó, ở nhà máy, Lâm Quốc Tuấn quyết định ra tay theo cách ông quen làm. Chiều hôm ấy, trên vài nhóm mạng xã hội của dân Đà Lạt và các trang tin địa phương bắt đầu xuất hiện những bài viết giấu tên. Họ viết rằng có “một cựu nhân viên bị sa thải” đang kích động nông dân phá hợp đồng, gây thiệt hại hàng chục tỷ cho doanh nghiệp đầu ngành, thậm chí gợi ý chuyện mất điện ở kho là do có người phá hoại.

Bài viết lan nhanh. Đến tối, vài người quen gọi điện hỏi thăm Gia Huy, giọng dè dặt. Một đại lý trà ở Bảo Lộc nhắn tin bảo tạm ngưng nhận hàng mẫu của anh “cho chắc”. Gia Huy đọc hết, không trả lời một ai. Anh biết tranh cãi trên mạng với một người có tiền chạy quảng cáo chỉ như đem đèn pin soi vào sương.

Nhưng anh không cần cãi. Sáng hôm sau, cô Năm Hồng tự cầm điện thoại, đứng giữa luống chè nhà mình quay một đoạn video. Không kịch bản, không trang điểm, chỉ có gương mặt đen sạm dưới chiếc nón lá rách vành và giọng nói run run: “Tôi là Năm Hồng, trồng chè ở Cầu Đất hai mươi lăm năm. Không ai kích động tụi tôi hết. Tụi tôi chỉ muốn được trả tiền đúng hạn, muốn lá non bán đúng giá lá non, không bị ép bán theo giá lá già nữa.”

Chú Bảy Lành quay đoạn thứ hai, đứng cạnh bảng tên lô đất số bảy. Ông Tư Đá Bàn quay đoạn thứ ba, giơ cuốn sổ ghi nợ của nhà máy họ Lâm suốt năm năm, từng dòng gạch đỏ những khoản trả trễ. Rồi đến đoạn thứ tư, thứ năm. Con cháu các nhà đăng lên mạng, chia sẻ cho nhau. Đến chiều, những bài viết giấu tên kia chìm nghỉm dưới hàng trăm bình luận của chính người địa phương.

Sự thật trên đồi không cần kịch bản, vì ai sống ở đây cũng đã quá mệt với cách nhà họ Lâm làm ăn. Ông Tuấn đọc bình luận trên điện thoại, mặt tái đi rồi đỏ lên, cuối cùng ném máy xuống ghế sofa. Lần thứ hai trong một tuần, ông nhận ra những người mà ông vẫn coi là “mấy hộ hái lá” biết lên tiếng.

Nhã Uyên xem đoạn video của cô Năm Hồng trong phòng riêng, xem đi xem lại đến lần thứ tư. Cô nhận ra chiếc nón lá rách vành ấy. Năm ngoái, đoàn chụp ảnh quảng cáo của công ty từng mượn đúng luống chè nhà cô Năm làm nền, cô đứng tạo dáng giữa những hàng chè với chiếc áo dài trắng, còn cô Năm đứng ngoài khung hình cầm ô che nắng cho máy quay. Tấm ảnh ấy giờ vẫn in trên hộp trà bán chạy nhất của nhà máy, chú thích “Hương vị từ đồi chè gia tộc họ Lâm”.

Cô tắt điện thoại, úp xuống mặt bàn. Lần đầu tiên, dòng chữ “gia tộc họ Lâm” trên bao bì khiến cô thấy xấu hổ. Cô bước ra hành lang, định gõ cửa phòng cha, nhưng nghe bên trong ông đang quát luật sư qua điện thoại, đòi kiện “thằng đó” tội xúi giục. Nhã Uyên đứng lặng một lúc, rồi quay về phòng, không gõ cửa nữa.

Gia Huy không đăng một dòng nào. Anh về lại kho cũ thuê riêng ở rìa đồi, nơi anh đã giữ từ trước khi cưới Nhã Uyên. Căn kho nhỏ, khung sắt đã gỉ vài chỗ, mái tôn kêu lộp bộp mỗi khi sương đọng thành giọt rơi xuống. Nhưng hệ thống quạt là do chính tay anh lắp, chạy êm và đều, chưa từng hỏng một lần.

Mấy ngày nay, nông hộ chở lá về đây. Gia Huy cùng hai thanh niên trong xóm thay nhau cân, ghi sổ, chụp ảnh từng bao lá kèm tên chủ hộ và lô đất. Anh phải thuê thêm hai dàn héo cũ từ một xưởng đã đóng cửa ở Trại Mát, sửa lại bằng tiền tích cóp. Mỗi tối anh đều ngủ lại kho, trên chiếc ghế xếp kê cạnh tủ điện.

Chiều thứ tư, anh đóng một tấm bảng gỗ lên cửa kho, tự tay viết bằng sơn trắng: “Mọi lô trà ra khỏi kho này phải có tên người trồng.” Chú Bảy đứng nhìn tấm bảng hồi lâu, rồi vỗ vai anh mà không nói gì. Với Gia Huy, đó không phải khẩu hiệu. Một thương hiệu sạch không thể bắt đầu bằng việc xóa đi người trồng ra nó.

Tối Cầu Đất lạnh đến mức hơi thở cũng có mùi trà ướt. Gia Huy đi dọc kho, nghe tiếng quạt chạy, kiểm từng khay lá như mọi đêm. Lá của chú Bảy héo đẹp, lá nhà cô Năm hơi non nên phải kéo dài thêm hai tiếng. Anh ghi từng dòng vào sổ, rồi ngồi xuống ghế, nhìn ra màn đêm đặc sương bên ngoài.

Điện thoại sáng lên. Một email mới từ Tâm An. Tiêu đề chỉ có mấy chữ: “Lịch thẩm định mới.” Anh mở ra. Thời gian là mười ngày nữa. Địa điểm không phải nhà máy Chè Lâm Gia, mà là kho lên men rìa đồi Cầu Đất, người đại diện: Võ Gia Huy.

Anh nhìn email rất lâu, lâu đến khi màn hình tự tắt. Ngoài kia, sương đọng trên mái tôn rơi xuống từng giọt đều đặn. Cánh cửa nhà vợ đóng lại sau lưng anh hôm ấy, hóa ra lại mở ra một con đường rộng hơn anh từng dám nghĩ.