Chương 5: Trận Chung Kết
FIRST Global Challenge 2025 — ba ngày thi đấu — và TN-1 làm điều không ai ngờ.
Ngày 1 (vòng bảng — mỗi đội đấu sáu trận, mỗi trận ba đội liên minh vs ba đội liên minh): TN-1 ghi trung bình mười hai điểm/trận — trung bình khá (top 40%). Không cao — nhưng không thấp. Robot nhôm phế liệu — chạy đều, gắp chính xác (nhờ semi-auto mode của Đạt), và — quan trọng — không hỏng. Trong khi đội Iran (robot đẹp, CNC machined) hỏng servo giữa trận 3 (servo quá nhiệt — Singapore nóng ẩm hơn Tehran), đội Brazil (robot lớn, pneumatic gripper) bị leak khí nén trận 5 (ống hơi tuột — không có spare), thì TN-1 — servo rẻ nhưng có quạt mini làm mát (giải pháp Tây Ninh: quạt laptop cũ) — chạy sáu trận không hỏng. Zero downtime.
Ngày 2 (vòng bảng tiếp — sáu trận nữa): TN-1 tăng điểm — trung bình mười lăm điểm/trận. Khải — người điều khiển (driver) — quen sân, quen timing, quen cách phối hợp với đội liên minh. Hương — strategist (chiến thuật gia) — quan sát sáu trận ngày 1, phân tích điểm mạnh/yếu từng đội đối thủ (ghi trên giấy A4 — không có iPad như đội Mỹ, dùng giấy bút): "Đội Nhật — tay gắp nhanh nhưng slow drive (chạy chậm, cẩn thận). Đội Đức — drive nhanh nhưng tay gắp cồng kềnh, miss fuel cell ở góc sân. Đội Mỹ — tất cả đều tốt, nhưng phụ thuộc AI vision — nếu camera bị lóa đèn sân (đèn LED spot 5000K chiếu từ trần), robot mất target." Hương đúng — trận 10, đội Mỹ gặp lỗi camera (ánh sáng đèn sân phản chiếu trên fuel cell bóng — camera nhận diện sai, robot gắp trượt ba lần liên tiếp).
TN-1 — xếp hạng 22/190 sau vòng bảng. Hai mươi hai — trên một trăm chín mươi đội. Robot nhôm phế liệu, ngân sách một trăm ba mươi USD — xếp trên 168 đội, bao gồm đội Đức (Siemens), đội Brazil, đội Iran, đội Ấn Độ (IIT mentored), và đội Hàn Quốc (Samsung sponsored). Không ai — kể cả Tuấn — ngờ đến thứ hai mươi hai.
Ngày 3 — vòng loại trực tiếp (single elimination — thua là về). Top 32 đội — TN-1 lọt vào. Vòng 1/16: TN-1 (trong liên minh ba đội: Việt Nam + Rwanda + Iceland) vs liên minh Đức + Australia + Chile. Trận đấu ba phút — TN-1 ghi mười sáu điểm (cao nhất đội), liên minh Việt Nam thắng 38-29. Vòng 1/8: Việt Nam + Rwanda + Iceland vs Nhật + Hàn Quốc + Thái Lan. Trận gay cấn — đội Nhật mạnh (robot origami gắp nhanh, chính xác). Nhưng robot Nhật gặp sự cố: soft gripper bị rách (silicone mỏng — fuel cell có cạnh sắc — rách sau khi gắp hai mươi lần). Đội Nhật mất ba mươi giây sửa mid-match — mất nhịp. Liên minh Việt Nam thắng 33-31. Hai điểm.
Tứ kết: Việt Nam + Rwanda + Iceland vs Mỹ + Canada + UK. Đội Mỹ — favorite vô địch — robot AI, pneumatic gripper, NASA mentor. TN-1 — nhôm phế liệu, servo rẻ, quạt laptop. David vs Goliath — nhưng FIRST Global là game liên minh (ba đội mỗi bên), không phải one-on-one. TN-1 không cần thắng đội Mỹ — chỉ cần liên minh Việt Nam ghi nhiều điểm hơn liên minh Mỹ.
Ba phút — căng thẳng. Đội Mỹ ghi hai mươi hai điểm (cao nhất trận). Nhưng đội Canada gặp lỗi motor (bánh xe phải chết — robot chạy vòng tròn), và đội UK hỏng tay gắp (dây belt đứt). Liên minh Mỹ: 22 + 8 + 5 = 35 điểm. Liên minh Việt Nam: TN-1 ghi mười tám điểm (Khải drive xuất sắc — semi-auto mode hoạt động hoàn hảo, fuel cell vào reactor mười lần liên tiếp không miss), Rwanda mười hai điểm, Iceland tám điểm. Tổng: 38 điểm. Việt Nam thắng — 38-35. Ba điểm.
Bán kết: Việt Nam + Rwanda + Iceland vs Trung Quốc + Singapore + Israel. Trung Quốc — đội mạnh (robot CNC, AI, DJI sponsored). Singapore — đội chủ nhà (NUS mentored, home advantage). Israel — đội sáng tạo (robot nhỏ gọn, nhanh). Trận đấu dài nhất giải — replay một lần do trọng tài xét lại điểm (fuel cell của đội Singapore rơi trước khi vào reactor — trọng tài ban đầu tính điểm, sau xem lại video — không tính). Kết quả cuối: Việt Nam liên minh thắng 41-39. Hai điểm.
Chung kết — Việt Nam + Rwanda + Iceland vs Pháp + Thụy Sĩ + Estonia. Trận cuối — trước ba nghìn khán giả (hội trường EXPO đầy — học sinh, phụ huynh, mentor, và truyền thông quốc tế). TN-1 — robot nhôm phế liệu — đứng trên sân chung kết FIRST Global Challenge, trước camera livestream YouTube (năm triệu viewers).
Ba phút chung kết — Khải drive, Đạt monitor code, Hương đọc chiến thuật qua tai nghe, Hùng sẵn sàng sửa nếu hỏng, Mai ghi chép. TN-1 gắp — nâng — nhả — gắp — nâng — nhả — mười hai fuel cells trong ba phút. Mười hai — kỷ lục cá nhân TN-1. Semi-auto mode — 95% accuracy — mười một fuel cells vào reactor, một rơi ngoài (93%). Liên minh Việt Nam: 18 + 14 + 10 = 42 điểm. Liên minh Pháp: 15 + 13 + 11 = 39 điểm. Việt Nam thắng — 42-39.
VÔ ĐỊCH.
Khải nhảy — nhảy lên, la hét, ôm Hùng. Hương khóc — khóc to, không giấu. Đạt — im — mắt đỏ, nhưng cười (lần đầu Tuấn thấy Đạt cười to). Mai — nhỏ nhất, mười lăm tuổi — đứng yên, tay run, miệng mở, không nói được. Và Tuấn — thầy giáo Vật lý trường huyện — đứng cạnh bàn pit, nhìn năm đứa trẻ trên sân, và khóc. Khóc — không phải vì thắng. Mà vì — năm đứa trẻ này, con nông dân, con thợ hồ, con bán rau — vừa đánh bại NASA, Siemens, Samsung, DJI — bằng nhôm phế liệu và tám mươi USD.