Chương 4: Singapore — Ngày Đầu Tiên

Sân bay Changi, Singapore — sáu người (Tuấn + năm học sinh) đặt chân xuống — và thế giới thay đổi.

Không phải thế giới thay đổi — mà thế giới mà sáu người biết, thay đổi. Vì thế giới mà sáu người biết — là Châu Thành, Tây Ninh: đường đất, vườn mì, xưởng hàn mười mét vuông, và phòng lab Vật lý hỏng. Changi — sân bay đẹp nhất thế giới (Skytrax World's Best Airport mười một năm liên tiếp) — thác nước trong nhà cao bốn mươi mét (HSBC Rain Vortex — thác nước trong nhà cao nhất thế giới), vườn bướm, rạp chiếu phim, và — quan trọng hơn — máy lạnh. Máy lạnh khắp nơi — Tây Ninh 37°C, Changi 22°C — năm đứa trẻ run (mang theo áo phông và quần short — không ai nghĩ Singapore lạnh).

Tiền vé máy bay: tài trợ bởi Quỹ Hỗ trợ Giáo dục Tây Ninh (UBND tỉnh — sau khi Tuấn trình bày dự án trước Sở GD&ĐT, và video TN-1 gắp fuel cell lan truyền trên Facebook Tây Ninh — Chủ tịch tỉnh duyệt ba mươi triệu đồng, đủ sáu vé máy bay giá rẻ Vietjet Air). Khách sạn: homestay (gia đình Việt kiều Singapore — ông Trần Văn Bảo, cựu sinh viên NUS, nhận sáu người ở miễn phí hai tuần — "Mấy đứa nhỏ đại diện Việt Nam đi thi — tao phải giúp"). Ăn uống: tự nấu (mua gạo, rau, thịt ở siêu thị FairPrice — nấu cơm bằng nồi cơm điện nhà ông Bảo — tiết kiệm hơn ăn ngoài gấp năm lần).

FIRST Global Challenge 2025 — tổ chức tại Singapore EXPO Convention Centre — hội trường rộng mười nghìn mét vuông, sân thi đấu trung tâm (bốn sân song song, mỗi sân 4.5m x 7.5m, viền nhôm anodize, sàn thảm công nghiệp), bốn màn hình LED khổng lồ, và — một trăm chín mươi bàn pit (khu vực kỹ thuật — mỗi đội một bàn, để robot, dụng cụ, laptop). Một trăm chín mươi đội — một trăm chín mươi quốc gia — hơn một nghìn học sinh.

Đội Việt Nam — bàn pit số 178 (xếp theo thứ tự alphabet — Vietnam gần cuối). Tuấn và năm đứa trẻ đặt TN-1 lên bàn — robot nhôm phế liệu, mối hàn lộ, dây điện buộc bằng dây rút (cable tie), acquy 12V nằm lộ trên khung (không có vỏ bọc — vì không có tiền mua vỏ acrylic hoặc 3D print). Cạnh bàn 178: bàn 177 — đội Uzbekistan (robot in 3D, khung carbon fiber, bốn cánh tay gắp). Bàn 179 — đội Yemen (robot nhỏ gọn, CNC machined, anodize đỏ — trông như sản phẩm thương mại).

Đội Mỹ — bàn số 1 (America — đầu alphabet) — robot to nhất sân: khung nhôm 7075-T6 (hợp kim nhôm hàng không), CNC machined, anodize xanh dương, bốn mecanum wheel (bánh đa hướng — di chuyển ngang mà không cần quay), hai tay gắp pneumatic (khí nén — gắp nhanh, mạnh, chính xác hơn servo), và hệ thống vision camera (Intel RealSense D435 — depth camera, nhận diện fuel cell tự động bằng AI — OpenCV + TensorFlow Lite). Đội Mỹ có mentor: kỹ sư NASA JPL (Jet Propulsion Laboratory — nơi thiết kế Mars Rover). Ngân sách: năm mươi nghìn USD.

Đội Nhật — robot trắng sạch, kết cấu origami (gấp nhôm tấm thành hình hộp — không hàn, không vít — gấp bằng kỹ thuật sheet metal folding — nhẹ, đẹp, chính xác). Tay gắp: soft gripper (tay gắp mềm — bằng silicone, bơm khí vào — ôm fuel cell nhẹ nhàng, không rơi — công nghệ từ phòng lab robotics Đại học Tokyo). Ngân sách: ba mươi nghìn USD.

TN-1 — nhôm phế liệu, servo rẻ, acquy xe máy — đứng giữa hội trường, giữa một trăm chín mươi robot từ một trăm chín mươi quốc gia. Và — đúng như Tuấn dự đoán — bị cười.

Không phải cười ác — cười ngạc nhiên, cười không tin. Hai thành viên đội Đức (mặc đồng phục, logo Siemens trên áo — Siemens tài trợ) đi ngang bàn 178, nhìn TN-1, và một người nói (bằng tiếng Anh, không biết Tuấn nghe được): "Is that... the robot? It looks like something from a junkyard." (Cái đó... là robot à? Trông như đồ từ bãi phế liệu.)

Tuấn nghe — không dịch cho đội (năm đứa trẻ không hiểu tiếng Anh đủ nhanh để bắt câu nói lướt). Tuấn nuốt — và nói với đội, bằng tiếng Việt: "Mình tập đi. Ngày mai thi. Hôm nay — tập. Không quan tâm gì khác."

Nhưng Đạt nghe — Đạt hiểu tiếng Anh (tự học — YouTube). Đạt nhìn Tuấn — mắt đỏ, nhưng không khóc. Đạt không phải người khóc. Đạt là người code. Đạt quay lại laptop — mở Arduino IDE — và sửa code. Sửa gì — Tuấn không biết. Nhưng Đạt ngồi — từ bốn giờ chiều đến mười một giờ đêm — không ăn (Tuấn mang cơm nắm từ nhà ông Bảo — Đạt ăn một miếng, rồi quay lại code). Sáng hôm sau — Đạt nói: "Thầy, em viết thêm mode semi-auto. Robot tự căn chỉnh góc khi đến gần reactor — dùng sensor siêu âm đo khoảng cách, tự dừng đúng vị trí. Khải chỉ cần bấm một nút — robot tự nhả fuel cell. Độ chính xác — 95%."

Semi-auto — không phải full AI như đội Mỹ. Nhưng đủ — đủ để TN-1 ghi điểm nhanh hơn, chính xác hơn. Đạt code trong một đêm — điều mà đội Mỹ (có mentor NASA) mất hai tuần. Vì Đạt không có gì — ngoài đầu, ngoài tay, và ngoài tức giận — tức giận lành mạnh, tức giận biến thành code.