Chương 6: Một Đại Hội Chỉ Quyết Những Gì Nó Có Quyền Quyết
Đại hội cổ đông bất thường được triệu tập sau gần một tháng chuẩn bị. Điều đầu tiên Lan Anh làm là nhắc mọi người rằng đây không phải một phiên tòa.
Cuộc họp diễn ra trong phòng tiệc lớn của một khách sạn thuộc tập đoàn, nhưng chẳng có sân khấu kịch tính nào như Hương từng hình dung hồi nhỏ, khi nghe người lớn kể chuyện “đấu đá thương trường”. Chỉ có bàn đăng ký, khâu xác minh quyền tham dự, tập tài liệu chương trình họp, danh sách ủy quyền, luật sư kiểm tra túc số, thư ký ghi biên bản và một màn hình chiếu các dự thảo nghị quyết. Tài liệu đã được gửi tới cổ đông từ trước, đúng thời hạn điều lệ quy định.
Hương không đứng trước đám đông với bộ trình chiếu bốn mươi trang để “phơi bày sự thật”. Cô ngồi ở hàng ghế dành cho khách mời và cố vấn của Khải, máy lạnh thổi hơi buốt sau gáy. Những con số chính thức do Quang trình bày. Báo cáo dòng tiền do ban điều hành chuẩn bị, ủy ban đặc biệt chỉ rà soát phạm vi chứ không sửa số.
Quang mở đầu bằng tình hình thanh khoản. Công ty vẫn có dòng tiền từ các khách sạn thành phố, nhưng dự án Phú Quốc đã làm gánh nợ phình ra và kéo vốn lưu động xuống thấp. Dự báo mười ba tuần có khá lên nhờ siết giải ngân, thu hồi công nợ và xếp lại lịch thanh toán với một số nhà cung cấp, nhưng khoảng đệm vẫn mỏng nếu dự án tiếp tục theo thiết kế và ngân sách hiện tại. Ông giải thích luôn sự khác biệt giữa lợi nhuận kế toán và tiền mặt: một khách sạn có thể ghi nhận doanh thu mà chưa thu được tiền, có thể lãi trước lãi vay, thuế và khấu hao, nhưng vẫn thiếu tiền vì phải trả nợ và chi đầu tư.
Ông Phú hỏi thẳng: “Công ty có nguy cơ vi phạm cam kết với ngân hàng không?”
“Có, nếu một số giả định trong dự báo không đạt,” Quang trả lời không vòng vo. “Ban điều hành đã làm việc với ngân hàng. Chúng tôi có lộ trình báo cáo, và sẽ thảo luận xin miễn trừ nếu cần, nhưng không coi miễn trừ là giải pháp lâu dài.”
Bà Nga ngồi ở bàn HĐQT. Tới phần dự án, bà xin phát biểu. Bà nhắc lại lịch sử gây dựng Trần Hotel Group: từ khách sạn đầu tiên chưa tới trăm phòng, qua những đợt khủng hoảng du lịch và những năm công suất rơi thảm hại, công ty đã nhiều lần sống sót nhờ dám đầu tư khi người khác chùn tay. “Phú Quốc là bước chuyển từ một đơn vị vận hành thành chủ sở hữu của một tài sản nghỉ dưỡng chiến lược. Nếu chỉ chăm chăm nhìn mười ba tuần tiền mặt, chúng ta sẽ không bao giờ xây được tài sản lớn.”
Không ít cổ đông gật đầu. Hương cũng hiểu sức nặng của lập luận ấy. Một doanh nghiệp chỉ biết tối ưu tiền mặt ngắn hạn có thể bỏ lỡ những cơ hội dài hơi. Nhưng Lan Anh kéo câu hỏi trở về chuyện quản trị: dự án chiến lược càng lớn thì càng cần ngân sách được phê duyệt, khai báo xung đột lợi ích và chế độ báo cáo rõ ràng.
Phương xin phát biểu với tư cách lãnh đạo phụ trách một phần dự án. Chị cho rằng chi phí đội lên vì tiêu chuẩn thương hiệu thay đổi, giá vật liệu tăng, yêu cầu môi trường khắt khe hơn và giấy phép chậm. Chị thừa nhận một số đơn vị tư vấn có liên hệ với các mối quen bên gia đình mình, nhưng theo chị, họ có kinh nghiệm và giá cả cạnh tranh.
“Ủy ban đặc biệt chưa có kết luận nào ngược lại,” Lan Anh nói. “Cuộc rà soát đang kiểm tra cách định giá, quy trình phê duyệt, sản phẩm bàn giao và việc khai báo. Hôm nay chúng ta không bỏ phiếu xem ai có tội. Chúng ta bỏ phiếu cho cơ chế để cuộc rà soát tiếp tục, và để công ty kiểm soát rủi ro trong thời gian đó.”
Chương trình họp có bốn nghị quyết chính. Nghị quyết thứ nhất phê chuẩn thẩm quyền của ủy ban đặc biệt, bao gồm quyền thuê công ty kiểm toán điều tra và luật sư độc lập. Nghị quyết thứ hai xác nhận bảng phân quyền tạm thời cho các khoản chi dự án. Nghị quyết thứ ba yêu cầu ban điều hành báo cáo HĐQT hằng tháng về thanh khoản, các cam kết vay và tiến độ dự án. Nghị quyết thứ tư điều chỉnh thành phần ủy ban kiểm toán, tăng số thành viên không có xung đột lợi ích.
Luật sư của công ty giải thích phạm vi quyền biểu quyết của từng bên, những trường hợp phải đứng ngoài và cách tính phiếu theo điều lệ. Những cổ đông có quan hệ trực tiếp với các giao dịch đang bị xem xét không tham gia biểu quyết ở phần mà luật sư xác định có xung đột. Khải không đưa giấy ủy quyền cho mẹ. Anh tự bỏ phiếu cho phần cổ phần của mình, sau khi đã được tư vấn kỹ.
Kết quả không phải “sáu mươi lăm phần trăm lật đổ Chủ tịch”. Có nghị quyết đạt tỷ lệ cao, có nghị quyết chỉ vừa chạm ngưỡng. Một số cổ đông ủng hộ rà soát nhưng không muốn can thiệp sâu vào ban điều hành. Hai người bỏ phiếu trắng vì cho rằng chưa đủ dữ liệu. Sau cuộc họp, bà Nga vẫn giữ ghế Chủ tịch.
Khi kết quả được công bố, Phương nhìn Hương từ xa. Không có cảnh chị bỏ ra ngoài hay lớn tiếng. Chị chỉ cúi xuống nói nhỏ gì đó với luật sư của mình, rồi ký vào biên bản điểm danh. Chính sự bình thường ấy khiến Hương nhận ra chuyện đã đi rất xa khỏi một bữa tối căng thẳng. Giờ đây có luật sư, ngân hàng, thành viên HĐQT và cổ đông cùng tham gia, không ai còn có thể giải quyết mọi thứ bằng một lời xin lỗi riêng.
Sau phần biểu quyết, cổ đông chuyển sang hỏi về các khách sạn đang hoạt động. Một người hỏi vì sao điểm đánh giá trực tuyến của một cơ sở tụt dốc. Quang mời giám đốc vận hành trả lời: hệ thống điều hòa ở một tầng đã quá cũ, việc thay máy làm lạnh trung tâm bị hoãn vì lệnh đóng băng chi đầu tư trước đây, khách phàn nàn liên tục. Bảng phân quyền mới đã xếp hạng mục này vào nhóm chi đầu tư thiết yếu vì lý do an toàn, và cho phép triển khai ngay.
Hương chú ý tới chi tiết đó hơn cả kết quả bỏ phiếu. Nếu cải tổ quản trị chỉ tập trung vào dự án lớn, trong khi những khách sạn đang mở cửa tiếp tục xuống cấp, công ty có thể “thắng” cuộc rà soát nhưng mất khách.
Một cổ đông khác hỏi liệu công ty có sa thải nhân viên để cải thiện tiền mặt không. Giám đốc vận hành cho biết chưa có kế hoạch cắt giảm hàng loạt. Ban điều hành đang ngừng tuyển một số vị trí văn phòng không thiết yếu và cắt chi tư vấn, nhưng lương của nhân viên tuyến đầu được bảo vệ trong kế hoạch dòng tiền hằng tuần. Lan Anh nói thêm rằng mọi đợt tái cấu trúc nhân sự lớn đều phải có kế hoạch, tuân thủ luật lao động và đánh giá tác động tới chất lượng dịch vụ.
Cuộc họp kéo dài gần bốn tiếng. Lúc kết thúc, Hương thấy mệt hơn bất kỳ buổi gọi vốn nào cô từng tham gia. Không có khoảnh khắc nào một người nói một câu khiến cả phòng đổi phe. Chỉ có hàng chục câu hỏi nhỏ, những lời giải thích pháp lý, việc sửa từng chữ trong nghị quyết, xác minh ai có quyền bỏ phiếu, rồi đếm phiếu.
Khải bước ra hành lang cùng vợ, nới lỏng cà vạt. “Anh tưởng hôm nay là xong.”
“Hôm nay mới chỉ phê chuẩn cách đi tìm hiểu thôi,” Hương nói.
“Và mẹ vẫn là Chủ tịch.”
“Nếu mục tiêu là gỡ mẹ anh xuống ngay, thì từ đầu mình đã làm sai rồi,” cô đáp. “Nếu rà soát cho thấy không có sai phạm nghiêm trọng, kết quả phải phản ánh đúng điều đó.”
Khải nhìn cô. “Em không sợ mẹ giữ được quyền rồi tiếp tục gây khó à?”
“Có chứ. Vì thế mới cần cơ chế kiểm soát tạm thời và ủy ban. Một hệ thống tốt là hệ thống không cần tin tuyệt đối rằng một người nào đó sẽ cư xử đẹp.”
Ở cuối hành lang, bà Nga đang trò chuyện với một nhóm cổ đông lớn tuổi. Bà bắt gặp ánh mắt Hương nhưng không bước tới. Hương cũng không cúi chào theo kiểu xin lỗi, chỉ khẽ gật đầu, đúng mực.
Chiều hôm đó, ủy ban đặc biệt ký hợp đồng với một hãng kiểm toán điều tra tầm quốc tế sau khi rà soát xung đột lợi ích. Họ được chọn không phải vì cái tên đủ tạo uy tín, mà vì có đội điều tra giao dịch, phân tích dữ liệu và truy vết tài sản phù hợp với phạm vi công việc. Luật sư độc lập ban hành quy trình thu thập dữ liệu: lấy từ nguồn nào, ai giữ, bản sao nào được dùng, cách trích xuất và đóng dấu mã để chứng minh không bị chỉnh sửa, ai được quyền truy cập và phỏng vấn theo trình tự ra sao.
Đội điều tra yêu cầu trích xuất sổ cái, sao kê ngân hàng, hợp đồng, đơn đặt hàng, hóa đơn, danh mục nhà cung cấp, email liên quan đến phê duyệt, hồ sơ chủ sở hữu hưởng lợi thu thập được một cách hợp pháp, và biên bản HĐQT. Họ không chỉ gõ tìm chữ “Phương” hay “Nga”. Họ lọc tập giao dịch theo các tiêu chí rủi ro: nhà cung cấp mới, phí tư vấn không gắn với đơn đặt hàng, khoản thanh toán bị chia nhỏ để lọt dưới ngưỡng phê duyệt, phát sinh tăng nhanh, tài khoản ngân hàng bị thay đổi, những khoản chi tròn số, và các nhà cung cấp dùng chung địa chỉ hay số điện thoại.
Sau này đọc phương pháp làm việc của họ, Hương thấy nhẹ cả người. Đó chính là thứ cô muốn ngay từ đầu: một cách kiểm tra đủ nghiêm túc để có thể tìm ra cả bằng chứng chống lại giả thuyết của chính mình.
Tối về, Khải hỏi: “Nếu cuối cùng rà soát kết luận mẹ chỉ quản lý kém, chẳng có đồng nào chui vào túi ai thì sao?”
“Thì mình xử lý chuyện quản lý kém, và xin lỗi nếu đã nghi ngờ quá xa.”
“Còn nếu có?”
Hương nhìn chồng. “Thì để cơ chế quản trị và luật sư xử lý. Anh không cần làm quan tòa của mẹ.”
Bên ngoài, các khách sạn của Trần Hotel Group vẫn sáng đèn. Khách đến quầy lễ tân không hề biết sáng nay cổ đông vừa tranh luận về điều lệ. Họ chỉ cần phòng sạch, điều hòa mát, nước nóng chảy đều và hóa đơn đúng. Chính sự bình thường ấy nhắc Hương rằng mục tiêu của tất cả những cuộc họp kia chưa bao giờ là tìm ra người chiến thắng. Mục tiêu là giữ cho doanh nghiệp đủ đáng tin, để hàng nghìn quyết định nhỏ mỗi ngày vẫn diễn ra đúng cách, kể cả khi gia đình sáng lập đang rạn nứt.