Chương 6: Chín Mươi Ngày Bị Hoãn

Người nhớ ra tên nhà máy sửa tàu là máy trưởng Phú.

“Cuối năm ngoái có một đợt đo tôn,” ông nói qua điện thoại, giọng lẫn trong tiếng xe cộ. “Tao không theo tàu vào ụ vì lúc đó đang thay ca, nhưng bên kỹ thuật có gửi cho tao một bảng đề xuất. Có mấy vùng họ đánh dấu cần theo dõi.”

“Anh còn giữ bảng đó không?”

“Không. Nó nằm trong mail công ty.”

“Tên đơn vị là gì?”

Phú đọc tên cho Tuấn chép lại. Lần này, Minh không gọi đến nhà máy với tư cách “bạn của thuyền trưởng”. Anh gửi văn bản chính thức đề nghị bảo toàn mọi hồ sơ liên quan đến Hải Phong Star, đồng thời chuyển thông tin ấy cho cơ quan đang xác minh vụ tai nạn. Ba ngày sau, nhà máy xác nhận họ vẫn lưu báo giá, biên bản khảo sát và toàn bộ chuỗi thư điện tử trao đổi với Việt Hải.

Đó không phải một “email bí mật” bỗng dưng rơi vào tay Tuấn như trong phim. Hồ sơ được cung cấp theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, đánh số từng trang và đối chiếu với máy chủ lưu trữ. Tuấn chỉ được xem bản sao, và Minh dặn anh đọc như đọc một bản hải đồ lạ: chậm, kỹ, không đoán.

Tập tài liệu đầu tiên khiến Minh ngồi thẳng lưng. Sáu tháng trước tai nạn, một đợt kiểm tra đã ghi nhận nhiều điểm tôn mạn phải bị suy giảm chiều dày so với trị số ban đầu. Báo cáo không viết rằng con tàu chắc chắn sẽ chìm. Nó chỉ đề nghị đo mở rộng và thay cục bộ một số tấm thép trong kỳ sửa chữa gần nhất.

Tập thứ hai là báo giá cho các hạng mục trên ụ: xử lý tôn mạn, thay một số anốt hy sinh, đại tu hai bơm và kiểm tra đường ống khoang ba. Những con số được liệt kê ngay ngắn, kèm chữ ký xác nhận của nhà máy, như một kế hoạch đã sẵn sàng chỉ chờ người gật đầu.

Tập thứ ba mới là thứ khiến sống lưng Tuấn lạnh toát. Đó là một email từ trưởng phòng kỹ thuật Việt Hải gửi Nguyễn Hải Đăng: “Đề nghị không kéo dài khai thác quá lịch ụ nếu chưa hoàn tất đo mở rộng và xử lý khu vực suy giảm. Bơm số 2 khoang 3 có lịch sử tụt áp, cần thay cụm phớt và kiểm tra cánh.”

Đăng trả lời hai ngày sau đó. Nội dung không dài. Ông yêu cầu hoãn đợt sửa chữa chín mươi ngày, ưu tiên cho tàu chạy hết hai hợp đồng vận chuyển đã ký, đồng thời cho phép “khắc phục tạm thời các hạng mục chưa bắt buộc dừng tàu”.

Tuấn đọc xong, không nói gì. Minh nhìn anh. “Mày đang nghĩ gì?”

“Tao đã ký danh mục kiểm tra trước chuyến đi.”

“Ừ.”

“Nếu bản cảnh báo này đến tay tao, tao đã không cho tàu chạy.”

“Có bằng chứng nào cho thấy nó được gửi cho mày không?”

Tuấn dò lại danh sách người nhận. Không có tên anh. “Không.”

“Vậy thì ghi đúng như thế. Đừng thêm.”

Tuấn đứng dậy, đi ra phía cửa sổ. Hai bàn tay anh nắm chặt đến trắng cả khớp. Đó là cơn giận đầu tiên không kèm theo hoảng loạn. Suốt nhiều tuần, anh đã tự hỏi mình bỏ sót điều gì. Bây giờ anh nhìn thấy rõ một lớp thông tin tồn tại trên bờ nhưng chưa bao giờ đi xuống tàu.

Buổi đối chất tiếp theo có mặt Nguyễn Hải Đăng. Lần này, ông không còn vẻ bình thản như buổi làm việc đầu tiên. Ông đến cùng luật sư, mang theo hai tập tài liệu về dòng tiền của công ty. Khi email hoãn sửa chữa được đặt lên bàn, Đăng không phủ nhận mình là người gửi.

“Tôi đề nghị đọc toàn bộ bối cảnh,” ông nói.

Người chủ trì đồng ý. Đăng giải thích rằng thời điểm đó Việt Hải đang bị hai khách hàng chậm thanh toán, trong khi một khoản vay mua tàu sắp đến kỳ trả. Nếu đưa Hải Phong Star vào ụ ngay, công ty sẽ không đủ tàu để thực hiện hợp đồng xuất khẩu đã ký, có nguy cơ bị phạt và mất hạn mức tín dụng.

“Tôi không ra lệnh bỏ qua an toàn,” Đăng nói. “Tôi cho rằng các hạng mục có thể xử lý tạm để tàu chạy thêm. Phòng kỹ thuật không gửi cho tôi đánh giá nào nói rằng tàu không đủ điều kiện đi biển.”

Tuấn nhìn ông. “Anh từng đi tàu.”

Đăng quay sang. “Tôi biết.”

“Anh từng là máy hai trước khi lên bờ. Khi phòng kỹ thuật đã cảnh báo không nên chạy quá kỳ ụ nếu chưa đo mở rộng, anh hiểu câu đó thế nào?”

Luật sư của Đăng định lên tiếng, nhưng Đăng giơ tay ngăn lại. Ông nhìn tập giấy trước mặt một lúc lâu. “Tôi đọc nó như một cảnh báo cần quản lý.”

“Và anh quản lý bằng cách hoãn chín mươi ngày.”

“Tôi đã yêu cầu khắc phục tạm.”

“Bơm số hai vẫn tụt áp trong đêm tàu chìm.”

“Tôi không trực tiếp sửa bơm.”

“Tôi cũng không trực tiếp duyệt ngân sách sửa.”

Hai người nhìn nhau. Trong vài giây ấy, Tuấn nhớ lại những ngày Đăng còn xuống kiểm tra boong cùng thuyền viên. Khi đó ông đi giày bảo hộ, leo xuống tận khoang máy và gọi đúng tên từng chiếc van. Có lần trời bão, Đăng thức trắng cùng cả đội để điều phối một con tàu về nơi trú. Con người ngồi trước mặt anh không phải sinh ra đã coi thường an toàn.

Đăng nói, giọng nhỏ hơn: “Cậu nghĩ điều hành một công ty có cả trăm gia đình sống nhờ đồng lương dễ lắm à? Nếu lúc đó tôi cho hai tàu nằm ụ cùng lúc, Việt Hải có thể vỡ dòng tiền.”

“Nếu Hải Phong Star chìm nhanh hơn, mười tám gia đình có thể đã mất người,” Tuấn đáp.

Mặt Đăng khẽ giật. “Tôi không muốn ai chết.”

“Không ai đưa ra những quyết định kiểu đó vì muốn người khác chết. Vấn đề là anh biết rủi ro mà vẫn đặt cược.”

Đăng siết chặt nắp chai nước trong tay. Người chủ trì yêu cầu dừng cuộc đối đáp, quay lại với tài liệu.

Phần tiếp theo là hồ sơ về chiếc bơm. Trong hai năm có ba phiếu sửa chữa: hai lần chỉ thay phớt và vệ sinh, một lần đề nghị thay cụm bơm mới nhưng không có hóa đơn mua hàng tương ứng. Vậy mà trong bảng tổng hợp nội bộ của công ty, hạng mục ấy lại được đánh dấu “đã hoàn tất”. Đăng nói ông không trực tiếp lập bảng. Điều đó có thể đúng. Nhưng email hoãn ụ tàu thì có tên ông.

Hộp tài liệu trục vớt từ buồng lái cũng bắt đầu cho kết quả. Sau khi được xử lý bảo quản, một số trang nhật ký kỹ thuật đã đọc được, trong đó có ghi nhận bơm khoang ba tụt áp và yêu cầu kiểm tra. Tuấn vừa định nói thì Minh đã ngăn anh gọi đó là “cuốn nhật ký chứng minh Đăng làm giả”.

“Nó chứng minh trên tàu có ghi lại sự cố,” Minh nói. “Muốn nói bản của công ty bị sửa thì phải giám định bản đã nộp, nguồn file, lịch sử scan hoặc người lập.”

Tuấn đã quá quen với câu “chưa đủ”. Lần này anh không nổi nóng nữa. “Vậy thì làm tiếp.”

Giám định tài liệu phát hiện bản photo Việt Hải nộp ban đầu không phải bản sao trực tiếp của những trang vừa được thu hồi, có một số dòng khác nhau. Nhưng thay vì kết luận bằng mắt thường, cơ quan xác minh yêu cầu truy nguồn file scan trong hệ thống văn phòng của công ty. Trên máy chủ còn lưu một bản PDF cũ hơn, tạo trước tai nạn, có nội dung gần với cuốn nhật ký vừa vớt lên. Một bản PDF mới hơn, tạo sau tai nạn, lại thiếu đúng những dòng ghi sự cố.

Ai đã sửa file thì vẫn phải xác minh. Nhưng bức tranh đã thay đổi. Tuấn không còn chỉ có một vết nứt dưới đáy biển. Anh có số đo chiều dày, mẫu giám định, lịch sử bơm, email hoãn sửa chữa và hai phiên bản hồ sơ khác nhau.

Minh trải tất cả lên mặt bàn, xếp theo thứ tự ngày tháng. “Mỗi mảnh riêng lẻ đều có thể bị giải thích theo cách khác. Cái mạnh là chúng khớp nhau về thời gian.”

Tuấn nhìn đường thời gian kéo dài từ sáu tháng trước tai nạn đến đêm con tàu chìm. “Còn lời khai của Dũng.”

Minh gật đầu. “Còn.”

“Nếu nó vẫn nói tao uống rượu?”

“Thì lời đó vẫn phải được kiểm tra như mọi lời khác.”

Tuấn ngả lưng vào ghế. Anh từng nghĩ chỉ cần tìm được một vật chứng hoàn hảo là mọi thứ sẽ sụp đổ. Thực tế chậm hơn nhiều. Sự thật không giáng xuống như một nhát búa. Nó giống một con tàu được dựng lại từ từng tấm thép, từng chiếc bu lông, từng bản vẽ và từng đường hàn.