Chương 5: Niêm Phong Từng Mảnh Sự Thật

Chuyến khảo sát lần hai bắt đầu lúc năm giờ sáng tại cảng dịch vụ Dung Quất. Trời còn xám, mặt nước trong cảng loang loáng ánh đèn cao áp. Khác hẳn chuyến trước, trên boong lần này không chỉ có Tuấn và Minh. Một cán bộ theo dõi điều tra tai nạn hàng hải, đại diện bảo hiểm, giám định viên kỹ thuật, đại diện Việt Hải và đội thợ lặn thương mại cùng ký vào biên bản trước khi tàu rời bến.

Từng chiếc ổ cứng dùng để ghi hình đều được ghi số sê-ri. Đồng hồ của camera, máy tính điều khiển ROV và hệ thống định vị được đối chiếu thời gian với nhau đến từng giây. Túi niêm phong, tem dán mẫu và biểu mẫu bàn giao được xếp gọn trong một hộp nhựa đặt giữa boong, như một lời nhắc rằng hôm nay mọi thứ đều phải có dấu vết.

Đại diện Việt Hải là trưởng phòng kỹ thuật tên Khải, người Tuấn từng làm việc cùng nhiều năm. Hai người bắt tay rất nhanh, không ai nhìn lâu vào mắt ai.

“Anh Đăng yêu cầu chúng tôi bảo lưu mọi ý kiến về nguyên nhân,” Khải nói.

“Tôi cũng vậy,” Tuấn đáp.

Khải hơi bất ngờ, nhướng mày nhìn anh. Tuấn nói thêm: “Tôi chỉ cần khảo sát cho đủ.”

ROV được thả xuống trước. Màn hình lần này hiện phần mạn phải của Hải Phong Star rõ nét hơn hẳn lần trước. Nhờ có đoạn phim định hướng, kỹ thuật viên không mất nhiều thời gian tìm vị trí. Họ gắn thước laser song song để ước lượng kích thước, quay toàn cảnh trước rồi mới tiến lại gần. Giám định viên yêu cầu dừng ở từng điểm đã đánh dấu trên sơ đồ.

“Không gọi là vết nứt mỏi trong biên bản hiện trường,” ông nhắc. “Ghi là ‘vùng phá hủy kết cấu’.”

Tuấn gật đầu. Trên màn hình, khu vực tổn thương kéo dài dọc theo tấm tôn mạn, gần chỗ tiếp giáp với sườn tàu. Mép thép có những lớp ăn mòn khác màu ở vài đoạn. Không có vết cào lớn, cũng không có vùng lõm sâu như thường thấy khi tàu va mạnh trực tiếp vào vật cứng. Nhưng không ai trên boong nói ra hai chữ “đã chứng minh”.

Ghi hình xong, hai thợ lặn thương mại xuống nước theo kế hoạch đã duyệt. Họ dùng thiết bị siêu âm đo chiều dày tôn tại nhiều điểm, không chỉ sát vùng hư hỏng mà cả những vùng xung quanh. Mỗi số đo được đọc lên qua hệ thống liên lạc và ghi ngay vào biểu mẫu.

“Điểm M3, còn sáu phẩy tám milimet.”

Giám định viên nhìn bảng thiết kế và hồ sơ cũ, cau mày. “Ghi lại. Đo lặp.”

Lần đo thứ hai cho kết quả gần như trùng khớp. Một số vị trí khác thì dày hơn đáng kể. Khải lên tiếng: “Ăn mòn không đồng đều là chuyện bình thường ở tàu cũ.”

“Đúng,” giám định viên đáp. “Cho nên chúng ta mới đo nhiều điểm.”

Không ai tranh luận thêm. Gió sớm thổi qua boong, mang theo mùi muối và mùi dầu máy, và mọi người lại cúi xuống những tờ biểu mẫu.

Trong buồng lái, đội lặn tìm thấy hộp tài liệu màu cam mà đoạn phim tư nhân từng ghi lại. Chiếc hộp bị kẹt dưới một khung nhôm méo mó. Họ không mở nó dưới nước. Khi được đưa lên boong, hộp được đặt ngay lên một tấm bạt sạch trải sẵn. Minh đứng cách đó hai bước, hai tay chắp sau lưng, không hề chạm vào.

Đại diện các bên lần lượt chụp ảnh tình trạng bên ngoài, số niêm phong mới được ghi vào biên bản. Khi hộp được mở theo đúng thống nhất, bên trong có một số biểu mẫu vận hành, bản sao danh mục kiểm tra và một cuốn nhật ký đã thấm nước nhưng chưa tan hết nhờ được bọc trong túi nhựa.

Tuấn nhận ra nét chữ của chính mình ở mép một trang giấy. Anh vô thức bước tới. Minh lập tức đưa cánh tay ra chặn.

“Đứng đó.”

Tuấn dừng lại, hơi thở dồn dập. Giám định viên tài liệu không có mặt trên tàu, nên không ai cố tách những trang giấy dính vào nhau. Toàn bộ hộp được chuyển vào thùng bảo quản, dán tem và ký giáp lai.

“Sẽ xử lý khô và tách trang ở phòng chuyên môn,” cán bộ phụ trách nói.

Tuấn nhìn thùng tài liệu được mang vào khoang kín. Nếu lần trước anh tự nhảy xuống và lôi cuốn sổ lên như ý định ban đầu, có lẽ chính anh đã làm hỏng thứ quan trọng nhất. Ý nghĩ ấy khiến anh rùng mình nhiều hơn cả cơn gió biển.

Phần khó nhất diễn ra sau đó. Kế hoạch cho phép lấy một mẫu thép nhỏ ở mép vùng phá hủy, nhưng chỉ sau khi đã quay cận cảnh, đánh dấu vị trí và có xác nhận của tất cả đại diện. Đội thợ lặn dùng dụng cụ chuyên dụng để lấy một mẫu kích thước giới hạn, tránh làm hư hỏng lan rộng.

Khi hộp mẫu được kéo lên boong, Tuấn thấy bên trong là một mảnh thép chỉ lớn hơn hai ngón tay. Một thứ nhỏ bé như thế đã kéo theo hàng trăm tỷ đồng tài sản xuống đáy biển, và suýt kéo chìm cả cuộc đời anh.

Giám định viên cho mẫu vào túi chuyên dụng, ghi mã số, ký tên. Đại diện Việt Hải ký vào ô “chứng kiến thu mẫu”, rồi viết thêm bên dưới: “Không thừa nhận mẫu này tự thân xác định nguyên nhân tai nạn.”

Minh nhìn dòng chữ ấy, nói nhỏ với Tuấn: “Họ có quyền ghi.”

“Tao không cần họ thừa nhận hôm nay,” Tuấn đáp.

Buổi chiều, cuộc khảo sát kết thúc. Bản biên bản dài nhiều trang được đọc lại ngay trên tàu. Đến một câu ghi “vết nứt dài”, Tuấn giơ tay đề nghị sửa thành “vùng phá hủy quan sát được dài”, vì chiều dài thực tế còn nằm khuất dưới lớp bùn, chưa xác định hết.

Khải nhìn anh. “Anh bắt đầu nói giống giám định viên rồi đấy.”

“Tôi chỉ không muốn sau này có người bảo biên bản phóng đại,” Tuấn nói.

Khải không đáp, nhưng ánh mắt nhìn Tuấn đã khác đi một chút.

Trên đường về, biển bất ngờ nổi gió. Chiếc tàu dịch vụ chồng chềnh, mọi người kéo nhau vào cabin ngồi, mệt rũ. Tuấn ra boong sau, Minh lặng lẽ đi theo.

“Lạnh đấy,” Minh nói.

Tuấn tựa tay lên lan can. “Mày biết lúc ROV chiếu đèn vào mạn tàu, tao nghĩ gì không?”

“Nghĩ mình đúng?”

Tuấn lắc đầu. “Tao nhớ mười tám người chạy trên boong. Tao nhớ Phú báo bơm không lên áp. Tao nghĩ nếu đêm đó nước vào nhanh hơn năm phút thì sao.”

Gió hất bụi nước biển lên mặt anh, mặn chát. “Tao cứ tưởng mình đi tìm bằng chứng. Hóa ra tao muốn biết mình có bỏ sót thứ gì trước khi xuất bến không.”

Minh đứng bên cạnh, hai tay đút túi áo khoác. “Có thể báo cáo sẽ nói công ty sai. Cũng có thể nói mày có phần trách nhiệm.”

“Tao biết chứ.”

“Chấp nhận được không?”

Tuấn nhìn về đường chân trời đang tối dần. “Nếu tao đã có dữ liệu để kiểm tra trước mà tao bỏ qua, tao nhận. Nhưng nếu dữ liệu bị giữ lại trên bờ, tao muốn biết ai giữ.”

Hai tuần tiếp theo là quãng chờ đợi khó chịu nhất. Mẫu thép được làm sạch theo quy trình, chụp bề mặt, kiểm tra cấu trúc vùng gãy. Kết quả đo chiều dày dưới nước được đối chiếu với hồ sơ kỹ thuật, còn hộp tài liệu được xử lý để tách từng trang. Minh cấm Tuấn gọi điện hỏi mỗi ngày.

“Người ta làm giám định, chứ có phải nấu mì gói đâu.”

Tuấn vẫn pha cà phê lúc bốn giờ sáng, vẫn ngồi nhìn trời sáng, chỉ có điều giờ anh đếm ngày.

Hôm báo cáo sơ bộ được gửi đến, anh và Minh ngồi đọc tại văn phòng. Ngôn ngữ của nó thận trọng đến mức Tuấn phải đọc tới hai lần. Vùng thép quanh khu vực phá hủy có mức hao mòn đáng kể. Trên mẫu thu được có những đặc điểm phù hợp với quá trình vết nứt phát triển theo thời gian trước lần phá hủy cuối cùng. Không có đủ dấu hiệu để coi một va đập tức thời là nguyên nhân duy nhất. Khả năng thoát nước của khoang bị giảm do một bơm không hoạt động đúng thiết kế tại thời điểm xảy ra sự cố.

Cuối cùng, báo cáo ghi: cần đối chiếu với lịch bảo trì, các lần đo chiều dày trước đó, các đợt sửa chữa trên ụ và cảnh báo nội bộ để xác định trách nhiệm quản lý.

Tuấn đọc đến đó thì ngồi im. Hai bàn tay anh đặt trên đầu gối, và một giọt nước rơi xuống mu bàn tay. Minh không hỏi gì.

Tuấn đưa tay lau mặt, giọng khàn đi: “Ít nhất tao không tưởng tượng ra tiếng rung đó.”

Minh khép tập báo cáo lại. “Chưa xong đâu.”

“Tao biết.”

“Bây giờ mới tới câu hỏi khó hơn.”

“Ai đã biết tình trạng con tàu trước khi nó rời cảng,” Tuấn nói tiếp.

Minh gật đầu. Tuấn nhìn lại dòng cuối của bản báo cáo. Lần đầu tiên, đáy biển không còn là nơi giữ bí mật. Nó chỉ vừa mở ra cánh cửa dẫn sang một nơi khác: đống hồ sơ trên bờ.