Chương 7: Điều Khoản Không Bán Nông Trại

Ba ngày sau cuộc họp ở Hà Nội, bản đề xuất chính thức của Tập đoàn Sữa Thảo Nguyên được gửi tới. Con số ghi ở trang đầu là 530 tỷ đồng.

Con số ấy đủ khiến nhiều người mất ngủ vì vui. Với Phong, nó khiến anh mất ngủ vì sợ. Một khoản đầu tư chiến lược cỡ đó có thể kéo Phong Nguyên ra khỏi cơn khủng hoảng tiền mặt, mở rộng kho lạnh, thay đội xe, trả tiền đúng hạn cho từng nông trại, trả dứt khoản vay bắc cầu đang tính lãi từng ngày. Nhưng nếu ký sai, chuỗi lạnh anh xây để bảo vệ người nuôi bò sẽ trở thành công cụ ép giá chính họ, chỉ có điều đẹp hơn, sạch sẽ hơn và hợp pháp hơn.

Thanh Tâm đặt bản hợp đồng dày gần trăm trang lên bàn phòng giám sát, những tờ giấy dán chi chít nhãn vàng. “Tôi đã gạch những điều khoản quá nguy hiểm. Nhưng có ba điểm anh phải tự quyết.”

Cô lật đến từng trang có nhãn đỏ. Điểm thứ nhất, tập đoàn muốn có quyền ưu tiên mua toàn bộ sản lượng từ các nông trại liên kết với Phong Nguyên. Điểm thứ hai, tập đoàn muốn quyền điều chỉnh bảng giá thu mua theo biến động thị trường. Điểm thứ ba, tập đoàn muốn được dùng dữ liệu sản lượng của các nông trại cho hệ thống phân tích riêng.

Phong đọc hết ba điều khoản, rồi ngồi im rất lâu. Ngoài cửa kính, một chiếc xe lạnh đang lùi vào bến, tiếng còi báo lùi tít tít đều đặn.

Lợi đứng ở cửa, hỏi nhỏ: “Ký được không anh?”

“Nếu ký nguyên như vậy, ba năm nữa các nông trại sẽ không còn quyền thương lượng gì nữa,” Phong đáp. “Họ bán cho ai, bán giá bao nhiêu, đều do một bên quyết. Mà bên đó lại nắm toàn bộ dữ liệu đàn bò của họ.”

“Nhưng không ký thì mình thiếu vốn.”

“Ừ.”

Một chữ ấy nặng hơn mọi lời giải thích. Lợi không hỏi thêm.

Trước khi quay lại bàn đàm phán, Phong hẹn gặp đại diện các nông trại. Không phải một buổi họp sang trọng. Chỉ là nhà văn hóa xã, quạt trần kêu cạch cạch trên đầu, trà nóng rót trong những chiếc ly thủy tinh, ghế nhựa xanh đỏ xếp thành hàng. Người đến đông hơn anh nghĩ, có cả những trại nhỏ trước đây chưa bao giờ đi họp.

Phong đứng trước mọi người, nói thẳng: tập đoàn muốn đầu tư, tiền lớn, cơ hội lớn, nhưng rủi ro cũng lớn. Anh đọc to cả ba điều khoản, giải thích từng cái bằng những ví dụ mà ai cũng hiểu: giá sữa tháng mưa, giá cám tăng, con bê mới đẻ. Rồi anh nói, nếu các nông trại đồng ý đi tiếp với anh, anh sẽ yêu cầu ba điều khoản bảo vệ. Một là giá sàn thu mua, tính theo chi phí thức ăn và công chăm sóc. Hai là dữ liệu của nông trại chỉ được dùng để vận hành chuỗi lạnh, không được dùng để ép giá. Ba là mọi thay đổi về tiêu chuẩn đều phải có thời gian chuyển tiếp để các trại kịp thích nghi.

Một bác ngồi hàng đầu, tay mân mê ly trà, hỏi: “Nếu họ không chịu thì sao?”

“Thì con không ký bán cổ phần kiểm soát,” Phong đáp. “Con đi tìm khoản nhỏ hơn. Chậm hơn, khổ hơn, nhưng không bán cô chú.”

Một anh thanh niên ngồi gần cửa, áo còn dính rơm, giơ tay hỏi tiếp: “Dữ liệu của trại em thì em có được xem không anh? Hay chỉ công ty với tập đoàn xem?” Câu hỏi khiến cả phòng quay lại nhìn. Phong gật đầu, như thể đã chờ đúng câu đó. “Được xem. Sản lượng của trại nào thì trại đó xem được, nhiệt độ bồn sữa nhà mình lúc lên xe, lúc tới nhà máy, mình đều xem được. Con sẽ đưa điều đó vào hợp đồng, không để nó là lời hứa miệng.” Anh thanh niên ngồi xuống, gật gù, quay sang nói nhỏ gì đó với người bên cạnh.

Cô Bảy ngồi ở hàng thứ hai, nhìn anh chăm chú. “Con có tiếc không?”

Phong cười, nụ cười mệt mỏi của người đã mấy đêm không ngủ đủ. “Tiếc chứ cô. 530 tỷ chứ có phải 530 nghìn đâu.”

Cả phòng bật cười. Tiếng cười lan ra rồi lắng xuống, để lại một sự ấm áp mà mấy ngày qua Phong không còn nhớ cảm giác.

Cô Bảy gật đầu, đặt ly trà xuống. “Vậy tụi cô ký tiếp với con. Không phải vì con giàu, mà vì con còn biết tiếc tiền nhưng không bán tụi cô.”

Không ai phản đối. Từng người ký vào bản đồng thuận, chữ ký nguệch ngoạc, có người chỉ điểm chỉ. Phong cầm tờ giấy ấy như cầm một thứ không thể đem ra định giá.

Chiều hôm đó, Phong quay lại bàn đàm phán qua cuộc họp trực tuyến với bà Mai. Bà nghe anh trình bày ba điều khoản bảo vệ, rồi hỏi rất kỹ: giá sàn tính thế nào, ai kiểm chứng chi phí, những loại dữ liệu nào được phép dùng, thời gian chuyển tiếp kéo dài bao lâu. Phong trả lời bằng bảng tính, không bằng cảm xúc. Mỗi con số đều có nguồn, mỗi công thức đều có ví dụ từ sổ sách của chính các trại. Thanh Tâm ngồi cạnh, thỉnh thoảng bổ sung một dòng về cơ chế kiểm toán.

Có lúc bà Mai phản bác gay gắt. Bà nói giá sàn sẽ khiến tập đoàn gánh rủi ro khi thị trường sữa xuống, rằng không nhà đầu tư nào muốn bị trói tay trong một ngành biến động như vậy. Phong không cãi. Anh mở bảng tính ba năm thu mua gần nhất, chỉ cho bà thấy những tháng giá xuống sâu nhất cũng chính là những tháng nông trại bán bò, bỏ nghề, và năm sau sản lượng hụt đúng lúc nhà máy cần sữa nhất. “Giá sàn không phải tiền từ thiện,” anh nói. “Nó là chi phí để năm sau tập đoàn vẫn có sữa mà mua.” Bà Mai im lặng, ghi lại con số trên màn hình.

Cuối cùng, bà Mai tháo kính, xoa sống mũi. “Anh có biết mình đang làm giảm giá trị công ty trong mắt nhà đầu tư không?”

“Tôi đang làm nó bền hơn,” Phong đáp.

Bà nhìn anh qua màn hình một lúc lâu, rồi đeo kính lên, nói sẽ trả lời trong ngày mai.

Sáng hôm sau, bản hợp đồng đầu tư được gửi lại, đã chỉnh sửa. Không còn quyền ép giá một chiều. Không còn quyền dùng dữ liệu nông trại ngoài mục đích vận hành. Không còn cổ phần kiểm soát tuyệt đối. Thay vào đó là mô hình đồng đầu tư: tập đoàn góp vốn mở rộng kho, Phong Nguyên giữ quyền vận hành chuỗi lạnh, còn các nông trại có một hội đồng đại diện giám sát tiêu chuẩn thu mua. Khoản 530 tỷ được giữ nguyên, chỉ chia thành nhiều đợt giải ngân gắn với tiến độ xây kho.

Thanh Tâm đọc lại từ đầu đến cuối, gạch thêm hai chỗ nhỏ về thời hạn, rồi đặt bút xuống. “Không hoàn hảo.”

“Không,” Phong đồng ý. “Nhưng sạch hơn nhiều so với thứ Nghĩa từng muốn cướp.”

Anh gửi bản hợp đồng cho luật sư rà soát lần cuối, rồi nhắn cho cô Bảy một dòng ngắn: tụi con giữ được ba điều. Vài phút sau, cô gửi lại một tin nhắn thoại, chỉ có tiếng cười và tiếng bò rống phía xa.

Sữa sạch cần được giữ lạnh. Lòng tin cần được ghi thành điều khoản.