Chương 1: Chiếc Ngọc Bội Trong Hòm Than

Phó Thanh Lam tỉnh lại khi mùi thuốc cầm máu và mùi gỗ ẩm quyện thành một lớp nặng trong cổ họng. Sau gáy nàng đau buốt. Mỗi lần cử động, vết thương sát chân tóc lại giật lên như có sợi dây kéo. Trước mắt là gian nhà hầu chật hẹp, ngoài cửa đứng kín người. Một bà quản sự tuổi ngoài năm mươi chống tay lên bàn, bên cạnh là Tạ Như Ý, đích nữ của Tĩnh An hầu phủ. Trên bàn đặt một chiếc hộp gấm mở nắp, lớp lụa bên trong trống trơn.

Thanh Lam chỉ mất vài nhịp thở để hiểu những gì mọi người đang chờ ở nàng. Một nha hoàn tên Xuân Hạnh vừa khóc vừa nói rằng buổi sáng Thanh Lam là người cuối cùng mang hộp ngọc bội từ phòng trang sức sang phòng của tiểu thư. Chiếc ngọc sau đó biến mất. Có người đã lục chỗ ngủ của Thanh Lam nhưng không thấy. Thế mà chuyện không vì thế nhẹ đi. Ở một nơi thân phận quyết định tiếng nói, không tìm thấy vật chứng chưa chắc đủ để cứu một nha hoàn.

“Nàng tỉnh rồi thì nói đi,” bà quản sự lên tiếng. “Ngọc bội ở đâu?”

Thanh Lam nhìn bàn tay mình. Ngón trỏ có một vệt mực đen đã khô ở cạnh móng. Trong đầu nàng hiện lên những mảnh ký ức rời rạc của thân thể này: sáng qua đã nhận hộp từ phòng trang sức, đi qua hành lang phía đông, giao cho một nha hoàn hầu cận của Như Ý. Sau đó nàng bị gọi ra kho phụ chuyển hai sọt than. Tối đến, khi ngọc bội thất lạc, nàng bị kéo ra sân hỏi tội. Một cú đánh bằng cán chổi khiến nàng ngã đập đầu vào bậc cửa.

Nàng không biết vì sao mình có những ký ức khác, thuộc về một đời xa lạ với bảng biểu, kho hàng, số lượng và những cuộc họp không có hương trầm. Nhưng thói quen đầu tiên vẫn còn nguyên: khi một món đồ thất lạc, đừng hỏi ai đáng ghét nhất. Hãy hỏi vật ấy đi qua những tay nào.

“Xin cho tôi xem sổ nhận đồ của phòng trang sức.”

Có tiếng cười bật ra ở phía cửa. Một nha hoàn khác nói nhỏ rằng người sắp bị phạt còn bày đặt xem sổ. Thanh Lam không quay đầu. Nàng chỉ nhìn bà quản sự.

“Ta hỏi ngươi ngọc bội ở đâu,” bà ta lạnh giọng.

“Nếu tôi lấy, trong sổ sẽ có điểm không khớp. Nếu người khác lấy, sổ cũng có điểm không khớp. Chỉ cần đối chiếu người giao, người nhận và giờ mang hộp qua các phòng.”

Tạ Như Ý vốn đứng im từ đầu bỗng đưa mắt nhìn nàng. Gương mặt tiểu thư nhợt nhạt, nhưng ánh nhìn hoàn toàn không lơ mơ. Nàng nói: “Mang sổ đến.”

Không ai dám cãi chủ nhân. Một lát sau, cuốn sổ bọc vải xanh được đặt xuống bàn. Thanh Lam không chạm ngay. Nàng hỏi người giữ sổ đọc từng dòng của buổi sáng hôm trước. Phòng trang sức ghi giao hộp lúc đầu giờ Thìn cho Thanh Lam, có dấu ngón tay của người giao. Dòng nhận ở phòng Như Ý lại ghi tên Xuân Hạnh, nhưng không có dấu tay, chỉ có một nét bút mảnh.

“Ai viết tên này?” Thanh Lam hỏi.

Xuân Hạnh tái mặt. “Ta… ta không biết chữ. Thường người khác viết hộ.”

“Ai viết hộ?”

Không ai trả lời ngay. Thanh Lam nhìn vệt mực trên tay mình rồi nhìn nghiên mực trên bàn của phòng hầu. Loại mực này đen pha nâu, hạt thô. Nét trên sổ lại tím hơn, giống loại mực dùng ở phòng trang sức. Nàng không coi đó là bằng chứng kết tội; nó chỉ đủ để đặt câu hỏi tiếp theo.

“Hộp được mở lần cuối ở đâu?”

Một tiểu nha hoàn nhớ ra rằng sau khi nhận hộp, Xuân Hạnh đã mang vào gian thay áo. Tạ Như Ý khi ấy chưa dùng ngọc bội, vì bà vú gọi nàng sang chính viện. Chiếc hộp nằm lại trên bàn gần nửa canh giờ. Trong khoảng đó có ba người vào phòng: Xuân Hạnh, A Liên phụ trách quét dọn và một phụ nhân từ phòng may đến giao dây tua.

Thanh Lam đề nghị kiểm tra chiếc hộp chứ không kiểm tra người. Ở mép khóa có một sợi chỉ đỏ rất ngắn mắc trong khe. Dây tua mới của ngọc bội theo lời phòng trang sức là màu lam nhạt. Người từ phòng may hôm qua mang một bó dây đỏ tía dùng cho áo lễ. Điều này vẫn chưa nói ai lấy ngọc, nhưng chứng minh chiếc hộp từng được mở sau khi rời tay Thanh Lam.

Bà quản sự bắt đầu bớt gay gắt. Bà sai gọi người của phòng may. Phụ nhân giao dây tua khẳng định mình chỉ đặt đồ ở cửa. A Liên thì nói khi nàng quét dưới gầm bàn có thấy một túi hương rơi cạnh chân ghế, đã đưa cho Xuân Hạnh. Đến đây Xuân Hạnh bật khóc, nói nàng không lấy ngọc, chỉ nhặt túi hương rồi cất trong tay áo.

“Túi hương đâu?” Tạ Như Ý hỏi.

Xuân Hạnh lục trong ngực áo, run đến mức làm rơi cả khăn tay. Túi hương nhỏ màu xanh đậm rơi xuống sàn. Nó nhẹ bất thường. Thanh Lam xin phép mở đường chỉ phía đáy. Bên trong không có ngọc bội, nhưng có một mảnh giấy gấp bốn, trên đó ghi hai chữ chỉ nơi cất đồ: hòm than.

Chu quản sự được gọi đến. Ông cho người kiểm tra hòm than cạnh phòng thay áo, nơi hiếm ai để ý vì đã cuối mùa lạnh. Dưới lớp vải phủ đáy hòm, chiếc ngọc bội được tìm thấy nguyên vẹn, vẫn buộc dây lam nhạt. Cả phòng im đi.

Thanh Lam không reo thắng. Nàng nhìn Xuân Hạnh đang quỳ và thấy rõ nỗi sợ trong mắt cô gái. Nếu Xuân Hạnh là kẻ chủ mưu, nàng ta đã không giữ một túi hương có mảnh giấy chỉ chỗ cất. Có người đã dùng nàng ta như chặng trung gian, biết chắc người khác sẽ nghi một nha hoàn ít chữ.

“Ngọc tìm được không có nghĩa chuyện đã rõ,” Thanh Lam nói. “Xin giữ lại sổ giao nhận, túi hương và mảnh giấy. Ai viết hai chữ này nên để người biết chữ trong phủ đối chiếu, nhưng đừng tự ép ai nhận tội.”

Bà quản sự nheo mắt. “Ngươi biết nhiều quy củ điều tra từ đâu?”

Thanh Lam đáp chậm: “Tôi chỉ không muốn thêm người bị đánh oan như tôi.”

Tạ Như Ý cúi nhìn vết thương sau gáy nàng, rồi quay sang Chu quản sự. “Việc đánh người khi chưa rõ chứng cứ, phạt người ra tay ba tháng tiền thưởng. Xuân Hạnh tạm thời đổi ca, không được rời phủ trước khi hỏi rõ. Thanh Lam dưỡng thương hai ngày.”

Chu quản sự vâng lời, nhưng trước khi đi ông lại hỏi: “Ngươi vừa nhìn sổ đã biết chỗ cần hỏi. Trước đây từng học chữ?”

Thân thể cũ chỉ biết một ít chữ nhờ từng phụ việc cho một ông đồ. Thanh Lam không thể nhận một quá khứ không có. Nàng nói thật phần có thể nói: “Biết đếm, biết ghi tên, đọc được sổ đơn giản.”

Ông khựng lại. “Kho lương đang thiếu người chép sổ. Người cũ bị bệnh. Ba ngày nữa kiểm tồn, ta cần một người ngồi cạnh cân, ghi số bao nhập xuất. Ngươi làm thử bảy ngày. Chỉ ghi sổ, không có quyền tự mở kho.”

Đó không phải quyền quản kho như một giấc mơ dễ dãi. Nàng vẫn là người hầu, phải làm dưới con dấu của tổng quản, chìa khóa nằm trong tay hai người khác. Nhưng đối với Thanh Lam, như thế mới có nghĩa. Quyền hạn nhỏ nhưng có thật bao giờ cũng đáng giá hơn một lời hứa lớn mà không ai phải chịu trách nhiệm.

Ba ngày sau, nàng bước vào kho lương. Mùi gạo cũ, rơm, bụi cám và hơi ẩm làm nàng nhớ đến một nơi khác mà chính nàng cũng không gọi tên được. Trên kệ là ba cuốn sổ: nhập, xuất và lĩnh bếp. Dưới đất có những bao đã xẹp vì hút ẩm. Cân đòn treo lệch một bên. Dây niêm phong cũ chồng lên dây mới, không ai ghi ngày thay.

Thanh Lam mở sổ từ trang đầu tháng. Chỉ sau một canh giờ, nàng nhận ra số gạo ghi là “đã xuất cho bếp” nhiều hơn số phiếu bếp xin lĩnh. Chênh lệch không lớn từng ngày, nhưng lặp đều vào những đêm đổi ca. Nếu cộng cả tháng, nó đủ nuôi vài chục người.

Nàng không vội kết luận có kẻ trộm. Gạo có hao vì ẩm, có đổ vãi, có phần phát thêm cho người ốm, có thể người chép sổ ghi sai. Nàng lấy giấy chia thành bốn cột: sổ nhập, sổ xuất, phiếu lĩnh và số thực cân lại. Rồi nàng xin Chu quản sự cho kiểm cân chuẩn trước mặt hai người giữ kho.

Khi quả cân chuẩn được đặt lên, chiếc cân lệch gần hai cân nhỏ.

Chu quản sự cau mày. “Chỉ vì cân lệch?”

“Một phần thôi.” Thanh Lam chỉ vào các dòng xuất lúc cuối giờ Tuất. “Nếu sửa cân xong mà phần thiếu vẫn xuất hiện đúng vào một khung giờ, lúc đó mới đáng hỏi ai mở cửa và hàng đi đâu.”

Ông nhìn nàng lâu hơn lần trước. “Làm tiếp đi. Mỗi thay đổi quy trình báo ta trước.”

Thanh Lam cúi đầu. Nàng hiểu mình vừa bước qua cánh cửa đầu tiên. Sau lưng nàng là vụ ngọc bội chưa biết ai sắp đặt. Trước mặt là kho gạo đang mất từng ít một, theo một nhịp quá đều để gọi là tình cờ. Hai việc tưởng chẳng liên quan, nhưng cả hai đều có chung một dấu hiệu: người gây chuyện tin rằng trong phủ này, người thấp nhất sẽ chịu tội trước khi có ai chịu khó kiểm lại giấy tờ.

Thanh Lam đặt tay lên cuốn sổ xuất kho, giọng chỉ đủ mình nghe: “Vậy thì bắt đầu từ những gì còn ghi được.”