Chương 8: Mẫu Mắm Nhĩ Được Niêm Phong

Sau khi Lâm Phương rời văn phòng lúc gần hai giờ sáng, Bùi Khánh Toàn không về nhà. Anh vòng sang phòng sao lưu ở cuối hành lang, nơi máy lạnh chạy rì rì suốt đêm và ánh đèn huỳnh quang làm mặt ai cũng xanh xao. Anh cắm chiếc điện thoại nứt màn hình vào máy tính cách ly, sao chép từng tệp, ghi mã băm vào sổ rồi mới mở ra xem.

Ngoài đoạn ghi âm lá đơn tố cáo, trong máy còn một thư mục ảnh Lâm Phương chụp vội trên bàn làm việc của Trịnh Quang Vinh. Phần lớn là hóa đơn tiếp khách, nhưng có một tấm làm căn phòng như im hẳn đi: bản sao phiếu tiếp nhận mẫu của phòng thí nghiệm tư nhân đã kết luận nhãn Bùi Gia có chất tạo đạm. Trên phiếu, ô số lô viết tay bị tẩy và ghi đè. Con số mới là lô tháng bảy, thùng số năm, đúng cái lô ông Lộc thề chưa từng kéo rút.

Bùi Khánh Toàn phóng to tấm ảnh đến khi từng sợi giấy hiện ra. Vết tẩy mờ, nhưng vẫn đọc được bên dưới một mã khác, không phải mã của nhà thùng anh. Anh không reo lên. Anh chỉ ghi giờ, ghi tên tệp, rồi đánh thức Phạm An Khuê đang ngủ gục trên ghế sofa phòng họp.

Cô đọc tấm ảnh trong ba mươi giây, mắt tỉnh hẳn. “Đây mới là bản sao, lại là ảnh chụp lén,” cô nói. “Đưa ra bây giờ, họ sẽ bảo anh ghép. Muốn đánh vào chỗ tráo mã, trước tiên anh phải có một mẫu mắm mà không ai trên đời có thể bảo là bị tráo.”

Bùi Khánh Toàn hiểu ngay. Từ đầu vụ việc, mọi thứ đều xoay quanh giấy: sổ, phiếu, hợp đồng, sao kê. Nhưng điều Trịnh Quang Vinh tấn công thật sự là chính giọt mắm. Chỉ cần mẫu mắm còn có thể bị nghi ngờ, mọi con dấu đỏ đều có thể bị bẻ cong. Anh cần niêm phong mẫu mắm nhĩ gốc theo cách mà ngay cả hiệp hội, nơi Vinh vẫn còn ngồi ghế phó chủ tịch, cũng không thể chối.

Hai ngày sau, nhà thùng Bùi Gia ở Dương Đông đông người hơn bao giờ hết. Có ông Tạ và một thành viên ban kỹ thuật hiệp hội bay vào, có công chứng viên, có đại diện đơn vị kiểm định độc lập, có luật sư của Phạm An Khuê và một cán bộ quản lý thị trường của tỉnh. Ông Lộc mặc chiếc áo bà ba trắng duy nhất, thứ ông chỉ mặc ngày giỗ ông chủ cũ.

Bùi Khánh Toàn giải thích cho mọi người từng bước, chậm và rõ như dạy người mới vào nghề. Thùng nào, đóng năm nào, mẻ chượp xuống muối ngày nào, ghi ở trang nào của sổ ủ chượp ba đời. Muối Sa Huỳnh lô nào, ghe nào chở, ai ký nhận, khớp với dòng nào trong cuốn sổ bìa xanh của chú Hòa. Anh không muốn chiến thắng dựa vào may mắn hay vào cảm tình của ông Tạ. Anh muốn bất kỳ người lạ nào cầm hồ sơ lên cũng đi lại được đúng con đường ấy.

Ông Lộc mở vòi gỗ dưới đáy thùng số bảy. Dòng mắm nhĩ đầu tiên chảy ra chậm như mật, đỏ cánh gián, mùi thơm lan khắp nhà thùng khiến cả người cán bộ quản lý thị trường cũng phải hít một hơi dài. Rồi đến thùng số năm, thùng chưa từng kéo rút trong năm nay. Lớp muối trên miệng vòi còn nguyên, ông Tạ tự tay cạy ra trước mặt công chứng viên, để ai cũng thấy chưa có người chạm vào.

Người cán bộ quản lý thị trường, một thanh niên chừng ba mươi tuổi, rụt rè hỏi vì sao không lấy mẫu ở chai thành phẩm cho nhanh. Ông Lộc không trả lời, chỉ đưa cho cậu ta chén mắm vừa rót, bảo nếm. Cậu nếm, rồi đứng im. Bùi Khánh Toàn giải thích thay: chai thành phẩm có thể bị thay ở bất kỳ khâu nào từ kho đến kệ, còn mắm chảy ra từ vòi thùng trước mặt ngần ấy người làm chứng thì không ai thay được. “Muốn chứng minh nước sạch, phải lấy từ nguồn,” anh nói. Cậu cán bộ gật đầu, ghi câu ấy vào biên bản như một lý do lấy mẫu.

Mỗi thùng được rót thành bốn chai thủy tinh đã tiệt trùng. Từng chai được đậy nút, nhỏ sáp đỏ, dán tem niêm phong có chữ ký của ông Tạ, công chứng viên và đại diện đơn vị kiểm định. Mỗi con tem có số riêng, ghi vào biên bản. Phạm An Khuê đứng cạnh, kiểm tra mép tem đến lần thứ ba mới cho đặt vào hộp.

Biên bản được lập thành bốn bản. Một bản gửi đơn vị kiểm định, một bản lưu tại văn phòng hiệp hội, một bản chuyển cho luật sư, bản cuối cùng cùng một bộ mẫu được đặt trong két của một ngân hàng tại Phú Quốc. Một bộ mẫu khác đi thẳng ra sân bay trong vali niêm phong, có người của đơn vị kiểm định ngồi kèm. Bộ thứ ba, ông Lộc giữ trong tủ khóa của nhà thùng, chìa đưa cho công chứng viên.

Khi con dấu cuối cùng của công chứng viên đóng xuống, âm thanh cộp khô vang trong nhà thùng. Không ai nói gì trong vài giây. Đó là thứ âm thanh mà người làm ăn bẩn sợ hơn mọi tiếng chửi, vì nó không cần cảm xúc vẫn có sức kết án.

Ông Tạ đứng nhìn hàng chai sáp đỏ thật lâu, rồi quay sang Bùi Khánh Toàn. “Sáu mươi năm trong nghề, tôi chưa thấy ai niêm phong mắm như niêm phong vàng,” ông nói. “Nhưng thời này chắc phải thế thật.” Ông vỗ vai anh, bàn tay gầy mà nặng, rồi bảo ông sẽ đề nghị ban kỹ thuật đưa vụ này vào lịch thẩm định chính thức, dù có người trong ban chấp hành không muốn.

Cùng giờ ấy, ở đầu kia đất nước, Trịnh Quang Vinh lật đi lật lại bản tin nội bộ của hiệp hội, nơi thư ký vừa thông báo ông Tạ có mặt ở Phú Quốc. Cổ áo hắn thấm một vệt mồ hôi lạnh. Hắn cố mắng trợ lý vì không báo sớm hơn, nhưng câu chửi nghẹn lại giữa họng.

Nguyễn Thùy Dung thì nghe tên mình trong lời khai của Lâm Phương, qua miệng một luật sư quen. Lớp phấn trên mặt cô như trắng thêm một bậc. Cô gọi cho Trịnh Quang Vinh, hắn tắt máy. Cô gọi lần nữa, máy báo bận. Liên minh phản bội bắt đầu học cách bỏ rơi lẫn nhau.

Về lại Hà Nội, phía chuỗi đặc sản Việt gửi liền một loạt email. Họ không hủy thỏa thuận, nhưng muốn biết mẫu niêm phong sẽ được kiểm nghiệm ở đâu, bao giờ có kết quả, ai được phép mở. Bùi Khánh Toàn gửi họ bản sao biên bản niêm phong, kèm ảnh chụp từng con tem, để họ tự đối chiếu số tem với số trong biên bản.

Luật sư yêu cầu mọi bản sao phải ghi rõ nơi nhận, giờ nhận và người bàn giao. Bùi Khánh Toàn ký từng tờ, cổ tay mỏi nhưng không dừng. Càng gần thắng, anh càng sợ một sai sót nhỏ làm công sức của cả đội đổ xuống sông. Cả đội lại thay nhau ngủ trên ghế, Ngân ôm gối ôm hình con cá, Duy gục lên bàn phím, để lại trên màn hình một hàng ký tự vô nghĩa dài cả trang.

Đến nửa đêm, anh mở lại sơ đồ toàn bộ vụ việc. Mỗi mũi tên nối một người, một khoản tiền, một lần ký nhận. Anh nhận ra điểm yếu của Trịnh Quang Vinh không nằm ở tài liệu lớn nhất, mà ở chính tờ phiếu tiếp nhận mẫu bị tráo mã kia. Nếu chứng minh được chai mắm bị kiểm nghiệm không phải từ thùng số năm, toàn bộ cáo buộc hóa chất sẽ sụp từ gốc.

Phạm An Khuê đặt bên cạnh tấm ảnh phiếu tiếp nhận một bản chữ ký mẫu của nhân viên phòng thí nghiệm, lấy từ hồ sơ công khai. Họ đối chiếu bằng kính phóng đại. Chữ ký trên phiếu nghiêng hơn bình thường, nét móc cuối dừng đột ngột như người viết bị giục. Những dấu hiệu ấy chưa đủ làm bằng chứng độc lập, nhưng đủ chỉ đường tới người cần hỏi tiếp.

Có người trong đội đề nghị tung ngay tấm ảnh lên mạng, biến câu chuyện thành một màn trả thù rầm rộ. Bùi Khánh Toàn lắc đầu. Anh muốn những người theo dõi vụ việc nhìn thấy chứng cứ, không phải một anh hùng đang diễn. Sự bình thản ấy, anh biết, mới là thứ làm Trịnh Quang Vinh khó chịu nhất.

Gần sáng, tài liệu được sắp thành ba tập: tập muối, tập mẫu, tập tiền. Phạm An Khuê đặt tay lên tập thứ hai, nơi có biên bản niêm phong mẫu mắm nhĩ gốc. “Bây giờ có thể đánh,” cô nói. Bùi Khánh Toàn nhìn ba tập giấy. Chúng không đẹp, không hào nhoáng, nhưng sạch đến mức đủ làm người bẩn khiếp sợ.

Ở căn hộ bên hồ Tây, điện thoại của Trịnh Quang Vinh sáng lên liên tục. Một tin nhắn từ thư ký hiệp hội: ban kỹ thuật đề nghị đưa mẫu niêm phong Bùi Gia vào thẩm định chính thức. Một cuộc gọi nhỡ từ phòng thí nghiệm tư nhân. Hắn nhìn chằm chằm vào cái tên ấy rất lâu, không bấm gọi lại.