Chương 7: Lời Khai Từ Ca Trực Bị Xóa Log
Trước khi trời sáng hẳn, Khải Hoàn đã ngồi trong một quán cà phê nhỏ ở con hẻm sau Bệnh viện Trung ương Huế, chiếc cặp tài liệu đặt trên ghế bên cạnh nặng như một lời thề. Trâm ngồi đối diện, trước mặt là sổ tay và một chiếc máy ghi âm. Luật sư của quỹ ngồi ở bàn kế bên, giả như khách lạ đang đọc báo. Họ thống nhất từ đêm qua: anh sẽ không hỏi Nhàn câu nào. Người hỏi là Trâm, người ghi là luật sư, còn anh chỉ ngồi đó để Nhàn biết mình không bị bỏ rơi.
Nhàn đến muộn mười bảy phút. Cô gái hai mươi bốn tuổi mặc áo khoác gió cũ, tóc buộc vội, cổ tay còn hằn vết dây đồng hồ như vừa siết nó quá chặt suốt cả đêm. Cô ngồi xuống, không dám nhìn Khải Hoàn, hai tay ôm cốc nước lọc mà không uống. Câu đầu tiên của cô là: “Em xin lỗi anh. Em đáng lẽ phải nói từ hôm đầu.”
Trâm không để cảm xúc dẫn dắt buổi nói chuyện. Cô hỏi câu thứ nhất: đêm hôm đó, từ chín giờ tối đến mười một giờ, Nhàn đã làm những gì, theo đúng thứ tự. Nhàn kể chậm, giọng nhỏ nhưng rõ.
Chín giờ, cô phát thuốc huyết áp cho ông Thạc và ghi vào phần mềm. Mười giờ, cô đi buồng, đo huyết áp một trăm ba mươi trên tám mươi, mạch tám mươi tư, ghi phần mềm và ghi tay vào sổ bàn giao. Mười giờ ba mươi tám, ông Thạc bấm chuông, kêu tim đập thình thịch, khó thở. Cô gắn máy điện tâm đồ, in ra lúc mười giờ bốn mươi mốt, rồi chạy lên tầng gọi bác sĩ Hoàn đang trực.
Câu thứ hai khó hơn: Nhàn phát hiện dữ liệu bị xóa từ lúc nào, và vì sao không báo. Nhàn cúi đầu thật thấp. Sáng hôm sau, khi bàn giao ca, cô mở phần mềm để in tóm tắt cho ca ngày thì thấy mọi dòng cô ghi từ sau chín giờ tối đều biến mất, chỉ còn đúng dòng phát thuốc huyết áp. Cô tưởng phần mềm lỗi. Đến trưa, một người đàn ông gọi điện, tự giới thiệu làm bên công ty môi giới việc làm, nói hồ sơ đi Nhật làm điều dưỡng của cô đã được “ưu tiên đặc biệt”, bay trong hai tuần, miễn phí toàn bộ. Điều kiện duy nhất là cô ký một tờ cam kết không tham gia “bất kỳ vụ việc tranh chấp nào của nơi làm cũ”.
“Em nghèo lắm chị ạ,” Nhàn nói, mắt đỏ hoe. “Mẹ em bán bún ở chợ An Cựu, em còn hai đứa em đi học. Em ký. Rồi phòng khám bị niêm phong, rồi em đọc trên mạng người ta chửi anh Hoàn suýt giết người. Em biết là không phải. Đêm đó chính em chạy theo xe cấp cứu, chính em cầm tay ông Thạc.”
Câu thứ ba là câu Trâm cân nhắc lâu nhất: Nhàn có gì để chứng minh lời mình nói, ngoài trí nhớ. Nhàn lấy ra chiếc điện thoại cũ, màn hình nứt một đường chéo. Thói quen của cô là chụp trang sổ bàn giao ca mỗi sáng, gửi vào nhóm nhắn tin của điều dưỡng để ca ngày đọc trước khi đến. Tấm ảnh chụp lúc sáu giờ năm mươi sáng hôm ấy vẫn còn trong máy và trong nhóm chat: nét chữ tròn của cô, ghi rõ mười giờ đo huyết áp, mười giờ ba mươi tám bệnh nhân hồi hộp, mười giờ bốn mươi mốt làm điện tâm đồ, mười giờ bốn mươi bốn gọi 115. Ngoài ra, cô còn giữ đoạn ghi âm cuộc gọi của người “môi giới việc làm”, vì điện thoại của cô tự động ghi âm mọi cuộc gọi lạ.
Trâm nghe hết đoạn ghi âm, rồi mới gật đầu rất nhẹ, như vừa đặt thêm một viên đá vào nền móng. Luật sư lập biên bản lấy lời khai ngay tại bàn, có chữ ký của Nhàn, có thời gian, có hai người chứng kiến. Tấm ảnh và đoạn ghi âm được sao ra hai bản, một bản niêm phong gửi thanh tra, một bản lưu tại văn phòng luật sư. Khải Hoàn từ chối giữ bất cứ bản nào. Anh không muốn ai có thể nói anh đã chạm tay vào chứng cứ của nhân chứng.
Những người trong nhóm bắt đầu hiểu vì sao anh khắt khe với hồ sơ đến vậy. Một vết tẩy xóa nhỏ cũng đủ biến sự thật thành trò cãi vã. Anh thà mất thêm một đêm kiểm lại còn hơn để Kiên có một khe hở mà lách qua. Anh không tin vào trí nhớ của con người khi mọi thứ đều có thể mua được bằng một tấm vé máy bay, anh chỉ tin chữ ký, dấu thời gian và những người chứng kiến đủ độc lập.
Câu hỏi còn lại là ai đã xóa dữ liệu, và bằng cách nào. Phần mềm quản lý của phòng khám chạy trên một máy chủ nhỏ đặt trong phòng hồ sơ, giờ đã bị niêm phong. Nhưng bản sao lưu đêm nào cũng được đẩy lên máy chủ thuê ngoài lúc ba giờ sáng, và nhà cung cấp dịch vụ lưu trữ giữ lại nhật ký truy cập của mọi phiên đăng nhập. Trâm gửi yêu cầu chính thức qua luật sư, kèm giấy ủy quyền của Khải Hoàn. Kết quả về lúc bốn giờ chiều.
Hai giờ mười ba phút sáng hôm ấy, bốn mươi bảy phút trước bản sao lưu đêm, một phiên đăng nhập từ xa đã mở vào máy chủ phòng khám. Tài khoản được dùng không phải của bác sĩ hay điều dưỡng nào, mà là tài khoản bảo trì kỹ thuật, loại tài khoản mà đơn vị cung cấp thiết bị và phần mềm được cấp để sửa lỗi từ xa. Phiên đăng nhập kéo dài mười một phút. Ngay sau đó, mười bốn dòng trong log phát thuốc ca trực biến mất. Bản sao lưu lúc ba giờ chỉ còn ghi được một khoảng trống mà sau này biên bản của Sở gọi là “thời gian bệnh nhân không được theo dõi”.
Khải Hoàn đọc bản nhật ký truy cập ba lần. Anh vẫn nhớ cái tài khoản ấy. Đơn vị bảo trì từng được giới thiệu cho phòng khám từ hai năm trước, qua một nhân viên môi giới thiết bị y tế nói năng nhỏ nhẹ, rất chịu khó, cũng là người đang lo thiết bị cho dự án trung tâm phục hồi. Anh mở lại bản đồ toàn bộ vụ việc dán kín tường văn phòng tạm. Mỗi mũi tên nối một người, một tờ giấy, một mốc giờ. Anh nhận ra điểm yếu của Kiên không nằm ở tờ biên bản lớn nhất, mà ở mười một phút đăng nhập lúc nửa đêm ấy.
Ở bên kia thành phố, Phan Trọng Kiên lật đi lật lại bản tin nội bộ của Sở. Thanh tra đã yêu cầu công ty hắn giải trình về chiếc máy in, và luật sư của hắn khuyên nên “chủ động khoanh vùng trách nhiệm”. Hắn thử đổ lỗi cho trợ lý, rồi cho phòng hành chính. Nhưng trợ lý của hắn cũng đã kịp giữ lại những tin nhắn chỉ đạo. Khi một kẻ quen dùng người khác làm lá chắn gặp những người bắt đầu biết tự bảo vệ mình, hắn mới hiểu thứ quyền lực vay mượn mỏng đến thế nào.
Trên mạng, một nhóm tài khoản mới lại xuất hiện, công kích Nhàn là “điều dưỡng bị mua chuộc”, thậm chí đăng cả ảnh chụp sạp bún của mẹ cô. Có người trong nhóm đề nghị tung toàn bộ đoạn ghi âm lên mạng để dư luận xử trước. Khải Hoàn từ chối. Mạng xã hội có thể tạo sức ép, anh nói, nhưng thứ hạ được Kiên phải là trình tự pháp lý, vì chỉ có trình tự ấy mới khiến hắn không thể đóng vai nạn nhân. Anh gom ảnh chụp, lưu đường dẫn, lập bảng thời gian. Tiếng ồn cũng là chứng cứ, nếu biết xếp nó đúng chỗ.
Chiều muộn, Khải Hoàn tự đến chợ An Cựu. Anh không nói gì với mẹ Nhàn về vụ việc, chỉ ngồi ăn một tô bún, trả tiền, rồi nhờ bà cho xin số điện thoại để phòng khám sau này mời Nhàn quay lại làm việc. Bà cụ nhìn anh rất lâu, rồi múc thêm cho anh một muôi giò heo. “Con bé về khóc mấy đêm,” bà nói khẽ. “Nó bảo bác sĩ tốt lắm.” Anh cúi đầu ăn hết tô bún, nước dùng cay xè nơi sống mũi.
Một nhân viên trẻ trong nhóm xin lỗi anh vì từng tin những bài báo đầu tiên. Khải Hoàn không trách, chỉ giao cho cậu nhiệm vụ đối chiếu lại toàn bộ giờ trong tấm ảnh sổ bàn giao với điện tâm đồ và nhật ký cuộc gọi. Cách tha thứ của anh không mềm yếu: ai muốn quay về phía sự thật thì phải làm việc tử tế hơn trước. Cậu nhân viên thức đến nửa đêm, không ngáp một lần.
Một tờ báo địa phương gửi câu hỏi phỏng vấn. Khải Hoàn yêu cầu họ gửi trước nội dung, đề nghị không nêu tên Nhàn, không đăng ảnh sạp bún. Anh đã học được rằng truyền thông có thể là đèn pha soi đường, cũng có thể là mồi lửa nếu để người khác cầm. Người phụ trách pháp lý cảnh báo phía Kiên có thể kiện ngược để kéo dài thời gian. Anh chỉ yêu cầu chuẩn bị ngân sách tố tụng cho sáu tháng. Anh không còn tin vào chiến thắng sau một đêm. Thứ anh cần là khả năng đứng vững lâu hơn kẻ nói dối.
Gần nửa đêm, kết quả đối chiếu của cậu nhân viên trẻ được đặt lên bàn. Giờ chụp trong dữ liệu của tấm ảnh, giờ in trên băng điện tâm đồ, giờ cuộc gọi 115, giờ tiếp nhận ghi trong bệnh án cấp cứu, tất cả nối thành một đường thẳng không lệch một phút. Chỉ có một chỗ đứt: mười bốn dòng bị xóa lúc hai giờ mười ba sáng. Khải Hoàn đặt bản in vào túi niêm phong, ghi mã hồ sơ, yêu cầu quét thêm một bản lưu ở nơi khác.
Trâm không hỏi anh có sợ không. Cô chỉ đưa bản lịch trình ngày mai, gạch chân một dòng bằng mực đỏ. Phòng xét nghiệm của Bệnh viện Trung ương Huế chỉ lưu mẫu huyết thanh trong mười bốn ngày, camera hành lang khoa Cấp cứu tự ghi đè sau ba mươi ngày. Nếu tờ phiếu ALT bốn trăm mười hai thật sự không phải của ông Thạc, mẫu máu gốc là thứ duy nhất có thể nói điều đó một cách không ai cãi được.
“Hôm nay là ngày thứ mười ba,” cô nói.
Khải Hoàn nhìn đồng hồ. Mười một giờ năm mươi hai phút đêm. Nghĩa là họ còn đúng một ngày, và một ngày ấy bắt đầu sau tám phút nữa.