Chương 2: Đơn ly hôn trên bàn vẽ

Ba ngày sau cuộc nói chuyện, căn nhà yên đến mức Minh nghe rõ tiếng bút chì lăn trên mặt bàn. Vy chưa chuyển hết đồ đi. Cô ngủ ở phòng khác, vẫn dùng chung bếp, chung máy giặt, vẫn có những việc phải hỏi anh, nhưng câu nào cũng chỉ vừa đủ cho việc đó. Em dùng máy giặt chưa. Rồi. Mai anh có ở nhà không. Có. Luật sư gửi bản mới đấy. Anh sẽ đọc.

Không ai nhắc tới Nguyễn Tuấn, cũng không ai nhắc tới Làng Xanh. Những điều từng chiếm phần lớn câu chuyện của họ giờ được cả hai cẩn thận đi vòng qua, để còn có thể lướt ngang nhau trong hành lang mà không phải mở lại cuộc nói chuyện tối thứ Sáu.

Sáng thứ Tư, một người bạn cũ trong Hội Kiến trúc sư gửi thư cho Minh. Tiêu đề chỉ có ba chữ: “Xem cái này.” Bên dưới là đường dẫn tới danh sách dự án lọt vào vòng xét chọn của một giải thưởng kiến trúc quốc gia. Minh mở trang. Ở hạng mục thiết kế bền vững, dự án đứng thứ tư mang tên Green Village. Tác giả: Nguyễn Tuấn. Đơn vị: Phúc An Design Lab.

Anh đọc phần mô tả trước khi quay lại nhìn tên tác giả lần nữa. Nhà ở mô-đun nâng cốt nền. Khung tre ép kết hợp vật liệu tổ hợp tại các vị trí chịu lực. Giếng trời hai lớp tạo dòng đối lưu. Máng thu nước mưa tích hợp vườn thủy canh. Tấm che nắng phía tây thay đổi theo góc mặt trời mùa hè. Đến chi tiết thứ năm, anh dừng lại, tay vẫn đặt trên con chuột mà không cuộn xuống được nữa.

Những nguyên lý như nâng sàn hay thu nước mưa vốn không thuộc riêng ai; sinh viên năm hai cũng biết. Nhưng cách bố trí giếng trời lệch trục trong hồ sơ này khiến anh nhận ra từng lần mình đã sửa nó. Anh đã thay đổi vị trí ấy bảy lần để tránh gió quẩn ở tầng hai. Đó là kết quả của một quá trình rất cụ thể, không phải hình minh họa cho vài ý tưởng kiến trúc xanh quen thuộc trên các tạp chí.

Minh tải hồ sơ công khai về máy. Anh chưa gọi cho Vy, cũng chưa gọi cho Tuấn. Trước khi hỏi bất cứ ai, anh muốn biết chính mình còn giữ được những gì.

Trong thư mục Làng Xanh có bản phác thảo ý tưởng đầu tiên, bản dựng phối cảnh tháng Sáu năm 2023, thư gửi kỹ sư kết cấu Trần Đức Sơn tháng Bảy cùng năm kèm mô hình phiên bản 0.18. Rải rác ở những thư mục khác là hóa đơn mua mẫu tre ép tháng Tám, ảnh buổi trao đổi ở trường đại học tháng Chín, tệp mô phỏng ngập năm 2024. Chúng nằm lộn xộn đúng như cách anh làm việc suốt ba năm: cần thứ gì thì mở, dùng xong lại để đó.

Anh bắt đầu xếp chúng vào một bảng thời gian. Với mỗi mốc, anh ghi bản vẽ lúc đó đã có gì, tài liệu nào còn lưu, bản gốc có thể tìm ở đâu. Công việc chậm và tẻ nhạt, giống hệt những buổi chiều anh ngồi đối chiếu cao độ, nhưng lần này mỗi ô trống trong bảng đều khiến anh thấy bất an.

Gần trưa, anh mở nhật ký truy cập tài khoản lưu trữ trực tuyến. Một dòng làm anh dừng tay: 02 giờ 20 phút ngày 2 tháng 9, đăng nhập thành công từ mạng nhà, bằng một thiết bị lạ. Thư mục được tải xuống có tên LGX_Submission_Prepare. Hồ sơ của Tuấn được nộp ba tuần sau đó.

Minh nhìn mốc thời gian trên màn hình rất lâu. Đêm mùng 2 tháng 9, anh nhớ mình ngủ ở phòng tầng hai, còn Vy thức làm việc muộn. Ký ức ấy kéo ý nghĩ của anh ngay về phía cô, nhưng nó không cho anh biết ai đã cầm thiết bị kia, càng không thể thay cho việc kiểm tra nhật ký một cách đàng hoàng.

Anh cầm điện thoại định chụp màn hình rồi lại đặt xuống. Một bức ảnh do chính anh chụp chỉ cho thấy thứ đang hiện trước mắt; nó không chứng minh được dữ liệu bên dưới được lưu ra sao, có bị chỉnh sửa hay không. Minh xuất báo cáo hoạt động trực tiếp từ dịch vụ lưu trữ, rồi gửi yêu cầu nhà cung cấp xác nhận lịch sử truy cập và bảo toàn phần dữ liệu liên quan, để nó không bị xóa theo chu kỳ tự động.

Sau đó, anh đi tìm một nguồn không nằm trong tay mình. Tháng Mười một năm 2023, anh từng gửi bộ mặt cắt cho một xưởng làm mô hình để cắt bằng máy la-de. Hộp thư của xưởng vẫn còn thư gốc cùng tệp đính kèm, và trong bộ bản vẽ ấy, giếng trời lệch trục đã xuất hiện rõ ràng.

Minh gọi cho chủ xưởng. “Chú có thể giữ nguyên lá thư đó giúp cháu không ạ?”

“Có chuyện gì à?” ông hỏi. “Có tranh chấp về bản vẽ ạ.”

Đầu dây im một lúc. Rồi người đàn ông nói chậm rãi: “Chú không biết ai đúng ai sai. Nhưng thư ở máy chú từ hồi đó tới giờ. Cần thì chú xác nhận đúng cái chú đã nhận.”

“Cháu chỉ cần thế thôi ạ.” Minh cảm ơn thêm một lần rồi mới gác máy.

Anh ghi thêm nguồn này vào bảng, kèm tên người giữ bản gốc và ngày đề nghị bảo toàn. Anh chưa có kết luận gì. Nhưng lần đầu tiên, những tài liệu cũ bắt đầu cho thấy một quá trình mà người khác có thể đối chiếu, thay vì chỉ nghe anh khẳng định rằng mình đã vẽ trước.

Việc tiếp theo là gọi cho luật sư Ngô Thị Lan Phương. Anh trình bày chừng mười phút. Bà nghe hết rồi hỏi những câu rất ngắn, đi thẳng vào những chỗ Minh chưa kịp nghĩ tới. Anh đã đăng ký quyền tác giả chưa? Chưa. Có hợp đồng nào với Phúc An không? Không. Anh từng làm cho họ? Không, vợ tôi làm.

“Anh từng cho họ xem tệp thiết kế?” bà hỏi tiếp. Câu hỏi khiến Minh khựng lại.

“Tôi từng gửi Vy vài bản PDF để cô ấy góp ý phần quản lý dự án,” anh đáp sau vài giây. Bà hỏi có ghi điều kiện sử dụng không, và anh phải thừa nhận là không ghi rõ.

“Đó là điểm yếu,” bà Phương nói. “Nhưng không có nghĩa người khác được đứng tên.”

Anh hẹn gặp bà vào sáng hôm sau. Cuộc gọi không đem lại cảm giác yên tâm như anh mong, nhưng nó buộc anh nhìn thẳng vào những câu hỏi còn bỏ trống trong hồ sơ của chính mình.

Tối đó, Vy về nhà và thấy trang Green Village vẫn mở trên màn hình. Cô dừng ở ngưỡng cửa phòng làm việc, không hỏi anh đang làm gì. Minh xoay ghế lại. “Em biết dự án này?”

Vy đặt túi xuống. “Biết.”

“Từ bao giờ?” anh hỏi. Vy quay mặt đi: “Anh đừng biến chuyện ly hôn thành chuyện công ty.”

“Anh đang hỏi về bản vẽ.” Cô không đáp. Minh liếc sang màn hình rồi hỏi tiếp: “Nguyễn Tuấn lấy tệp từ đâu?”

“Anh ấy có đội nghiên cứu riêng,” Vy nói. Minh hỏi lại: “Chi tiết giếng trời lệch trục cũng là nghiên cứu riêng?”

Vy siết quai túi. “Ý tưởng kiến trúc xanh đâu phải của riêng anh.”

“Anh không nói chuyện ý tưởng xanh.” Minh mở hai bản vẽ đặt cạnh nhau, chỉ vào từng chỗ, cố giữ câu hỏi ở đúng những gì cả hai đang nhìn thấy. “Anh nói khoảng cách một mét tám từ giếng trời đến trục cột. Góc mái che ba mươi bảy độ. Đường thoát nước xuyên qua lõi kỹ thuật phía đông.”

Vy nhìn các nét vẽ. Lần này, cô không nhắc lại câu về đội nghiên cứu của Tuấn nữa.

“Em đã gửi tệp?” anh hỏi thẳng. Vy gọi tên anh như muốn ngăn lại: “Minh.”

“Có hay không?” Anh không để câu hỏi trôi đi. Một lúc sau, Vy nói, giọng nhỏ hẳn: “Em gửi một bộ tham khảo.”

Anh đứng lặng trong khoảnh khắc ấy. Sau một ngày lần theo những tài liệu cũ, cuối cùng cũng có một việc anh không còn phải đoán. “Cho Tuấn?”

Vy gật đầu, rất khẽ. Cô không nhìn vào mắt anh.

Minh đứng dậy. Anh không quát, và chính sự bình tĩnh của mình khiến anh thấy lạ. Cơn giận vẫn ở đó, nằm âm ỉ dưới ngực, nhưng lúc này anh muốn nghe cho hết câu trả lời hơn là để nó chìm trong tiếng của mình. “Em có nói đó là của anh không?”

“Có.” Lần này cô trả lời không chút ngập ngừng.

“Thế mà anh ta vẫn nộp?” Giọng Minh vẫn đều, nhưng ngón tay anh đã bấm chặt vào mép bàn.

“Lúc đầu em không biết anh ấy sẽ nộp.” Vy nói rồi mím môi.

“Lúc đầu,” Minh nhắc lại. “Còn sau khi biết?”

Vy không trả lời.

Minh ngước lên vạch nước trên tường. Anh chưa biết đầy đủ bộ hồ sơ đã đi từ tay ai sang tay ai, qua những lần chỉnh sửa nào; những việc ấy vẫn phải kiểm tra từng bước. Nhưng lời Vy vừa nói, cùng khoảng im lặng sau đó, đã đặt giữa hai người một điều khác hẳn những tháng thiếu tiền và sự chờ đợi kéo dài.

Cô biết bộ bản vẽ là của anh. Cô đã chuyển nó đi mà không nói với anh. Và khi cái tên trên hồ sơ đổi thành tên người khác, cô vẫn im lặng.

Vy cầm túi lên và đi ra. Tiếng bước chân cô xuống cầu thang nghe rất chậm. Vạch chì trên tường vẫn ở chỗ cũ. Minh nhìn nó thêm một lúc lâu rồi mới quay lại với hai bản vẽ đang mở cạnh nhau, giống như hai người lạ có cùng một khuôn mặt.